Shloka 78
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
Devanagari script
कच्चिद् राष्ट्र तडागानि पूर्णानि च बृहन्ति च । भागशो विनिविष्टानि न कृषिर्देवमातृका,क्या तुम्हारे राज्यके सभी भागोंमें जलसे भरे हुए बड़े-बड़े तालाब बनवाये गये हैं? केवल वर्षाके पानीके भरोसे ही तो खेती नहीं होती है?
Transliteration
kaccid rāṣṭra-taḍāgāni pūrṇāni ca bṛhanti ca | bhāgaśo viniviṣṭāni na kṛṣir devamātṛkā ||
Translation
នារទៈ បាននិយាយថា៖ «ប្រាប់ខ្ញុំ—តើនៅទូទាំងនគររបស់អ្នក មានស្រះ និងអាងស្តុកទឹកធំៗ ត្រូវបានសាងសង់ឲ្យពេញទឹក និងចែកចាយតាមតំបន់នីមួយៗដោយសមរម្យឬ? ព្រោះកសិកម្មមិនគួរទុកឲ្យពឹងផ្អែកតែលើភ្លៀងប៉ុណ្ណោះទេ; សេចក្តីរុងរឿងរបស់ដែនដី ស្ថិតលើការរៀបចំស្រោចស្រព និងការមើលឃើញឆ្ងាយ»។
Word by Word
कच्चित्whether indeed? (interrogative particle)
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
राष्ट्रin/with regard to the kingdom (realm)
राष्ट्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Nominative, Singular
तडागानिponds, tanks
तडागानि:
Karta
TypeNoun
Rootतडाग
FormNeuter, Nominative, Plural
पूर्णानिfull (filled)
पूर्णानि:
TypeAdjective
Rootपूर्ण
FormNeuter, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बृहन्तिlarge, great
बृहन्ति:
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
FormNeuter, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भागशःby parts; in each region/section
भागशः:
TypeIndeclinable
Rootभागशः
विनिविष्टानिplaced, arranged, established
विनिविष्टानि:
TypeVerb
Rootवि-नि-विश्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Plural, Passive (PPP sense)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
कृषिःagriculture, cultivation
कृषिः:
Karta
TypeNoun
Rootकृषि
FormFeminine, Nominative, Singular
देवमातृकाdependent on the gods (i.e., on rain) as its mother/support
देवमातृका:
TypeAdjective
Rootदेव-मातृका
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaR
rāṣṭra (the kingdom)T
taḍāga (ponds/tanks/reservoirs)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes