Shloka 19
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
Devanagari script
कच्चिदर्थेन वा धर्म धर्मेणार्थमथापि वा । उभौ वा प्रीतिसारेण न कामेन प्रबाधसे,तुम धनके लोभमें पड़कर धर्मको, केवल धर्ममें ही संलग्न रहकर धनको अथवा आसक्ति ही जिसका बल है, उस कामभोगके सेवनद्वारा धर्म और अर्थ दोनोंको ही हानि तो नहीं पहुँचाते?
Transliteration
kaccid arthena vā dharmaṁ dharmeṇārtham athāpi vā | ubhau vā prītisāreṇa na kāmena prabādhase ||
Translation
នារ៉ទៈ «តើអ្នកធ្លាប់—ដោយសេចក្តីលោភលន់ចំពោះទ្រព្យ—ធ្វើឲ្យធម៌រងរបួស ដើម្បីបានអត្ថ (artha) ឬ? ឬវិញទៀត ដោយកាន់តែតឹងតែងតែធម៌ បោះបង់ការស្វែងរកអត្ថដែលសមគួរ? ឬដោយកាម (kāma) ដែលកម្លាំងគ្រាន់តែជាការលង់ស្នេហ៍ អ្នកធ្វើឲ្យទាំងធម៌ និងអត្ថខូចខាត ដោយការលង់លើសុខសប្បាយឬ?»
Word by Word
कच्चित्whether (indeed)? / I hope
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
अर्थेनby wealth / by material interest
अर्थेन:
Karana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Instrumental, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
धर्मम्dharma / righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मेणby dharma
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
अर्थम्wealth / material interest
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अथor else / then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अपिalso / even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
उभौboth (of them)
उभौ:
Karma
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Accusative, Dual
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
प्रीतिसारेणby the essence of affection/pleasure (i.e., with fondness as the basis)
प्रीतिसारेण:
Karana
TypeNoun
Rootप्रीतिसार
FormMasculine, Instrumental, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
कामेनby desire / by sensual pleasure
कामेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रबाधसेyou oppress / you harm / you trouble
प्रबाधसे:
TypeVerb
Rootप्र-बाध्
FormPresent, Indicative, Second, Singular, Atmanepada
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes