Shloka 2
Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ
Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly
Devanagari script
युक्तमेतत् तृतीयायां प्रकृतौ वर्तता त्वया । दक्तुं धर्मादपेतार्थ त्वं हि सर्वकुरूत्तम:
Translation
«ការនេះសមហេតុសមផលហើយ ព្រោះអ្នកស្ថិតនៅក្នុង “ប្រក្រឹតទីបី” (នពុংসក)។ ដូច្នេះ ការនិយាយបែបផ្ទុយនឹងធម៌បែបនេះ សមនឹងអ្នក។ ទោះយ៉ាងណា វាជារឿងគួរឱ្យអស់សំណើចណាស់ដែលអ្នកត្រូវបានហៅថា ជាបុរសល្អឥតខ្ចោះបំផុតក្នុងវង្សកូរុទាំងមូល!»
Word by Word
युक्तम्proper, fitting
युक्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त (युज् धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तृतीयायाम्in the third (state/nature)
तृतीयायाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतृतीय
FormFeminine, Locative, Singular
प्रकृतौin (your) nature/condition
प्रकृतौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रकृति
FormFeminine, Locative, Singular
वर्तताyou are abiding/remaining
वर्तता:
TypeVerb
Rootवृत्
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada, Indicative
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormInstrumental, Singular
दक्तुम्to give
दक्तुम्:
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
FormInfinitive (tumun)
धर्मात्from dharma, from righteousness
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
अपेतdeviated, fallen away
अपेत:
TypeAdjective
Rootअपेत (अप + इ धातु, क्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
अर्थम्meaning/thing, matter
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootत्वद्
FormNominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
सर्वof all
सर्व:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Genitive, Plural
कुरूत्तमःthe best of the Kurus
कुरूत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु + उत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
शिशुपाल उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes