Shloka 7
सहदेव-दक्षिण-दिग्विजयः — Sahadeva’s Southern Conquest and the Māhiṣmatī–Agni Encounter
(हेमकूटमथासाद्य न्यविशत् फाल्गुनस्तथा । त॑ हेमकूटं राजेन्द्र समतिक्रम्य पाण्डव: ।।
haimakūṭam athāsādya nyaviśat phālgunaḥ tathā | taṃ haimakūṭaṃ rājendra samatikramya pāṇḍavaḥ || harivarṣaṃ viveśātha sainyena mahatā vṛtaḥ | tatra pārtho dadarśātha bahūn iha manoramān || nagarāṃś ca vanāṃś caiva nadīś ca vimalodakāḥ |
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ អរជុន (ភាល្គុន) បានទៅដល់ភ្នំហៃមកូដ (Haimakūṭa) ហើយដាក់ជំរំទីនោះ។ បន្ទាប់មក ព្រះរាជា! បណ្ឌវៈបានឆ្លងកាត់ហៃមកូដ ហើយចូលទៅកាន់ហរិវර්ษ (Harivarṣa) ជាមួយកងទ័ពដ៏ធំ។ នៅទីនោះ បារថៈបានឃើញទីក្រុងគួររីករាយ ព្រៃឈើស្រស់ស្អាត និងទន្លេដែលទឹកស្អាតថ្លា។ អត្ថបទនេះបង្ហាញដំណើរទិសវិជ័យរបស់អរជុន មិនមែនជាការឈ្នះដើម្បីឈ្នះទេ ប៉ុន្តែជាបេសកកម្មមានវិន័យ មានគោលដៅ ដើម្បីប្រមូលធនធាន និងទទួលការសម្របសម្រួលសម្រាប់គោលបំណងរាជយញ្ញដ៏ធំ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined kingship: a ruler’s agent moves with organized force, observes the prosperity of lands, and brings them under order for a larger dharmic-political aim (the wider campaign connected with royal authority and sacrificial preparation), rather than conquest as mere plunder.
Arjuna reaches Mount Haimakūṭa and camps, then crosses it and enters Harivarṣa with a large army. There he sees charming cities, forests, and clear-watered rivers—signs of a prosperous, well-ordered region encountered during his campaign.