Shloka 16
Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha
Chariot Duel and Astra-Exchange
द्रोणपुत्रस्तु शिरसि ग्रीवायां सर्वसोदरा: । मध्ये दुर्योधनो राजा बलेन महता वृतः,शीर्षस्थानमें द्रोणकुमार अश्वत्थामा और ग्रीवा-भागमें दुर्योधनके समस्त भाई स्थित हुए। मध्यस्थान (कटिप्रदेश)-में विशाल सेनासे घिरा हुआ राजा दुर्योधन खड़ा हुआ
droṇaputrastu śirasi grīvāyāṃ sarvasodarāḥ | madhye duryodhano rājā balena mahatā vṛtaḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅទីតាំងក្បាល នោះកូនប្រុសរបស់ទ្រូណៈ (អશ્વត្ថាមា) ឈរនៅ; នៅទីតាំងក ឯងបងប្អូនទាំងអស់របស់ទុរយោធន ត្រូវបានដាក់ឲ្យឈរ។ នៅកណ្ដាល ព្រះរាជាទុរយោធន ឈរដោយមានកងទ័ពធំសម្បើមព័ទ្ធជុំវិញ ការពារយ៉ាងរឹងមាំ—ដូចរូបរាងកាយនៃវ្យូហៈ ដែលអំណាចត្រូវបានរៀបចំជាខែលការពារ ប៉ុន្តែត្រូវបានជំរុញដោយចិត្តចង់គ្រប់គ្រង មិនមែនដោយធម៌ទេ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war leadership often relies on strategic placement and sheer protection by force; ethically, it contrasts external strength and guarded power with the Mahābhārata’s larger insistence that true stability comes from dharma rather than mere military arrangement.
Sañjaya describes a body-like troop arrangement: Aśvatthāmā is placed at the ‘head,’ Duryodhana’s brothers at the ‘neck,’ and Duryodhana himself stands in the ‘middle,’ heavily surrounded by a large force for protection.