Adhyaya 109

Verse 1

/ भीकम (2 अमान सप्ताधिकशततमो< ध्याय: कौरव-सेनाके क्षेमधूर्ति

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! នៅពេលវីរបុរសព្រះនាម បૃហត្ក្សត្រ នៃដែនកៃកេយៈ ដែលមានកម្លាំងក្សត្រធំធេង និងសេចក្តីក្លាហានមិនរង្គោះរង្គើ កំពុងចូលមកមុខសមរភូមិ នោះ ខ្សេមធូរតិ បានបាញ់ព្រួញចាក់ចូលទ្រូងរបស់គាត់»។

Verse 2

संजय कहते हैं--महाराज! तदनन्तर सुदृढ़ पराक्रमी केकयराज बृहत्क्षत्रकों आते देख क्षेमधूर्तिने अनेक बाणोंद्वारा उनकी छातीमें गहरी चोट पहुँचायी ।।

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! បន្ទាប់មក ពេលឃើញព្រះរាជាកៃកេយៈ បૃហត្ក្សត្រ ដែលមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា កំពុងចូលមក ខ្សេមធូរតិ បានបាញ់ព្រួញជាច្រើន បង្កឲ្យរបួសជ្រៅនៅទ្រូងរបស់គាត់។ តែបૃហត្ក្សត្រ ក៏រហ័ស និងមិនរំញ័រនៅកណ្ដាលសមរភូមិ បានបាញ់ព្រួញកោងក្បាលចំនួនកៅសិប បង្ករបួសដល់អ្នកប្រយុទ្ធនោះ ដោយមានបំណងបំបែកវ្យូហៈសឹករបស់ដ្រូណាចារ្យ»។

Verse 3

क्षेमधूर्तिस्तु संक्रुद्ध: कैकेयस्य महात्मन: । धनुश्चिच्छेद भल्‍लेन पीतेन निशितेन ह,इससे क्षेमधूर्ति अत्यन्त कुपित हो उठा और उसने पानीदार तीखे भल्लसे महामनस्वी केकयराजका धनुष काट डाला

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ខ្សេមធូរតិ កើតកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះព្រះមហាក្សត្រកៃកេយៈដ៏មានព្រះហឫទ័យធំ ហើយបានបាញ់ព្រួញភល្លៈមួយ រលោងចែងចាំង មុតដូចកាំបិត កាត់ធ្នូររបស់ព្រះអង្គឲ្យបែកជាពីរ។

Verse 4

अथीैनं छिन्नधन्वानं शरेणानतपर्वणा । विव्याध समरे तूर्ण प्रवरं सर्वधन्विनाम्‌,धनुष कट जानेपर समस्त धनुर्धरोंमें श्रेष्ठ बृहत्क्षत्रकों समरांगणमें झुकी हुई गाँठवाले बाणसे उसने तुरंत ही बींध डाला

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក នៅកណ្ដាលសមរភូមិ គាត់បានបាញ់ព្រួញមួយដែលមានសន្លាក់កោងៗ យ៉ាងរហ័ស ចាក់បុរសនោះ—ដែលឥឡូវគ្មានធ្នូ—ឲ្យរងរបួសធ្ងន់; គាត់បានវាយប្រហារលើអ្នកដែលត្រូវគេរាប់ថាជាអ្នកធ្នូឆ្នើមក្នុងចំណោមអ្នកបាញ់ធ្នូទាំងអស់។

Verse 5

अथान्यद्‌ धनुरादाय बृहत्क्षत्रो हसन्निव । व्यश्वसूतरथं चक्रे क्षेमधूर्ति महारथम्‌,तदनन्तर बृहत्क्षत्रने दूसरा धनुष हाथमें लेकर हँसते-हँसते महारथी क्षेमधूर्तिको घोड़ों, सारथि और रथसे हीन कर दिया

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក បૃហត្ក្សត្រ យកធ្នូមួយទៀតឡើង ហាក់ដូចជាកំពុងសើច ហើយបានធ្វើឲ្យខ្សេមធូរតិ មហារថី បាត់បង់គ្រឿងគាំទ្ររថ—សេះ អ្នកបើករថ និងរថ—ទុកឲ្យគាត់ស្ថិតក្នុងភាពអស់សង្ឃឹមនៅកណ្ដាលសមរភូមិ។

Verse 6

ततो5परेण भल्लेन पीतेन निशितेन च । जहार नृपते: कायाच्छिरो ज्वलितकुण्डलम्‌,इसके बाद दूसरे पानीदार तीखे भल्लसे राजा क्षेमधूर्तिके प्रज्वलित कुण्डलोंवाले मस्तकको धड़से अलग कर दिया

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ដោយព្រួញភល្លៈមួយទៀត ដែលមុត និងរលោងចែងចាំង គាត់បានកាត់ក្បាលស្តេចចេញពីដងខ្លួន—ក្បាលដែលតុបតែងដោយក្រវិលភ្លឺរលោងដូចភ្លើង។

Verse 7

तच्छिन्नं सहसा तस्य शिर: कुज्चितमूर्थजम्‌ । सकिरीटं महीं प्राप्प बभौ ज्योतिरिवाम्बरात्‌

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ភ្លាមៗនោះ ក្បាលដែលត្រូវកាត់ចេញ—មានសក់រួញ និងពាក់មកុដ—បានធ្លាក់ដល់ដី ហើយភ្លឺចែងចាំង ដូចផ្កាយភ្លោះឬអាចម៍ផ្កាយដែលបែកចេញពីមេឃ។

Verse 8

त॑ निहत्य रणे हृष्टो बृहत्क्षत्रो महारथः । सहसाभ्यपतत सैन्यं तावकं पार्थकारणात्‌,रणक्षेत्रमें क्षेमधूर्तिका वध करके प्रसन्न हुए महारथी बृहत्क्षत्र यूधिष्ठिरके हितके लिये सहसा आपकी सेनापर टूट पड़े

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់ពីសម្លាប់ពួកនោះក្នុងសមរភូមិ ហើយមានចិត្តរីករាយ មហារថី បૃហត្ក្សត្រ ដើម្បីប្រយោជន៍របស់បុត្រព្រឹថា (យុធិષ્ઠិរ) បានវាយប្រហារយ៉ាងរហ័សទៅលើកងទ័ពរបស់អ្នក។

Verse 9

धृष्टकेतुं तथा5<यान्तं द्रोणहेतो: पराक्रमी । वीरधन्वा महेष्वासो वारयामास भारत,भारत! इसी प्रकार द्रोणाचार्यके हितके लिये महाधनुर्धर पराक्रमी वीरधन्वाने वहाँ आते हुए धृष्टकेतुको रोका

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ពេលធ្រឹષ્ટកេតុ កំពុងរុញមក មហាធនូធរ វីរធន្វា អ្នកមានកម្លាំងខ្លាំង—ដោយសារប្រយោជន៍របស់ទ្រូណា—បានទប់ស្កាត់ និងរារាំងគាត់ ឱ ភារត។

Verse 10

तौ परस्परमासाद्य शरदंष्टी तरस्विनौ । शरैरनेकसाहसैरन्योन्यमभिजघध्नतु:,वे दोनों वेगशाली वीर बाणरूपी दाढ़ोंसे युक्त हो परस्पर भिड़कर अनेक सहस्र बाणोंद्वारा एक-दूसरेको चोट पहुँचाने लगे

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ វីរបុរសទាំងពីរ មានកម្លាំងលឿន ដូចជាជ្រូកព្រៃមានដងធ្មេញមុត បានចូលប្រយុទ្ធគ្នា ហើយបាញ់ព្រួញរាប់ពាន់ៗ ដើម្បីវាយប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក។

Verse 11

तावुभौ नरशार्दूलौ युयुधाते परस्परम्‌ । महावने तीव्रमदौ वारणाविव यूथपौ,महान्‌ वनमें तीव्र मदवाले दो यूथपति गजराजोंके समान वे दोनों पुरुषसिंह परस्पर युद्ध करने लगे

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ វីរបុរសទាំងពីរ ដូចខ្លាធំក្នុងមនុស្ស បានប្រយុទ្ធគ្នាមុខទល់មុខ ដូចដំរីយុថបតីពីរដែលស្រវឹងមាត់ ក្នុងព្រៃធំ កំពុងប៉ះទង្គិចគ្នា។

Verse 12

गिरिगह्वरमासाद्य शार्दूलाविव रोषितौ | युयुधाते महावीर्यों परस्परजिघांसया

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដល់ជ្រោះរូងភ្នំ ពួកវីរបុរសទាំងពីរ—មានកំហឹង និងចង់សម្លាប់គ្នា—បានប្រយុទ្ធគ្នា ដូចខ្លាធំពីរកំពុងខឹង ដែលជួបគ្នានៅក្នុងច្រកថ្ម។

Verse 13

तद्‌ युद्धमासीत तुमुल प्रेक्षणीयं विशाम्पते । सिद्धचारणसंघानां विस्मयाद्धुतदर्शनम्‌,प्रजानाथ! उनका वह घमासान युद्ध देखने ही योग्य था। वह सिद्धों और चारणसमूहोंको भी आश्चर्यजनक एवं अद्भुत दिखायी देता था

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃប្រជាជន! សង្គ្រាមនោះក្លាយជាការប្រយុទ្ធដ៏រំភើបរំខាន ដូចសំឡេងផ្គរលាន់—ជាទិដ្ឋភាពគួរឲ្យទៅមើល។ សូម្បីតែក្រុមសិទ្ធៈ និងចារណៈដែលប្រមូលផ្តុំគ្នា ក៏ឃើញថាអស្ចារ្យលើសលប់ ភ្នែករបស់ពួកគេរងការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះទិដ្ឋភាពដ៏អស្ចារ្យនោះ»។

Verse 14

वीरधन्वा ततः क्रुद्धो धृष्टकेतो: शरासनम्‌ | द्विधा चिच्छेद भल्लेन प्रहसन्निव भारत,भरतनन्दन! तत्पश्चात्‌ वीरधन्वाने कुपित होकर हँसते हुए-से ही एक भल्लद्वारा धृष्टकेतुके धनुषके दो टुकड़े कर दिये

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក វីរធន្វាស ក្រោធខ្លាំង បានប្រើព្រួញបាល់លៈ កាត់ធ្នូរបស់ ធ្រឹෂ្ដកេតុ ជាពីរផ្នែក ដូចជាកំពុងសើចចំអក—ឱ ភារត, ឱ អ្នកជាទីរីករាយនៃពួកភារតៈ។

Verse 15

तदुत्सज्य धनुश्छिन्नं चेदिराजो महारथ: । शक्ति जग्राह विपुलां हेमदण्डामयस्मयीम्‌,महारथी चेदिराज धृष्टकेतुने उस कटे हुए धनुषको फेंककर एक लोहेकी बनी हुई स्वर्णदण्डविभूषित विशाल शक्ति हाथमें ले ली

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជានៃចេទី—មហារថី—បានបោះចោលធ្នូដែលត្រូវកាត់នោះ ហើយកាន់យកសក្តិដ៏ធំមួយ ធ្វើពីដែក តុបតែងដោយដងមាស។

Verse 16

तां तु शक्ति महावीर्या दोर्भ्यामायम्य भारत । चिक्षेप सहसा यत्तो वीरधन्वरथं प्रति,भारत! उस अत्यन्त प्रबल शक्तिको दोनों हाथोंसे उठाकर यत्नशील धृष्टकेतुने सहसा वीरधन्वाके रथपर उसे दे मारा

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឱ ភារត! ធ្រឹෂ្ដកេតុ បានលើកសក្តិដ៏ខ្លាំងនោះដោយដៃទាំងពីរ ទាញថយក្រោយដោយកម្លាំង និងដោយចិត្តមុតមាំ បោះវាភ្លាមៗ ទៅលើរថរបស់ វីរធន្វា។

Verse 17

तया तु वीरघातिन्या शक्‍त्या त्वभिहतो भूशम्‌ । निर्भिन्नहदयस्तूर्ण निषपपात रथान्महीम्‌,उस वीरघातिनी शक्तिकी गहरी चोट खाकर वीरधन्वाका वक्ष:स्थल विदीर्ण हो गया और वह तुरंत ही रथसे पृथ्वीपर गिर पड़ा

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ត្រូវប៉ះដោយសក្តិដែលសម្លាប់វីរបុរសនោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ គាត់រងរបួសសាហាវ; បេះដូងត្រូវចាក់បំបែក ហើយភ្លាមៗបានធ្លាក់ពីរថចុះលើផែនដី។

Verse 18

तस्मिन्‌ विनिहते वीरे त्रैगर्तानां महारथे । बल॑ ते5भज्यत विभो पाण्डवेयै: समन्ततः,प्रभो! त्रिगर्तदेशके उस महारथी वीरके मारे जानेपर पाण्डव-सैनिकोंने चारों ओरसे आपकी सेनाको विघटित कर दिया

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពេលវីរបុរសមហារថីនៃត្រីគរតានោះត្រូវបានសម្លាប់ ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហិទ្ធិឫទ្ធិ កងទ័ពបណ្ឌវបានវាយប្រហារពីគ្រប់ទិស ហើយបំបែកបំបាក់រៀបចំក្បួនទ័ពរបស់ព្រះអម្ចាស់ឲ្យរលាយខ្ទេចខ្ទី។

Verse 19

सहदेवे तत: षष्टिं सायकान्‌ दुर्मुखोक्षिपत्‌ । ननाद च महानादं तर्जयन्‌ पाण्डवं रणे,तदनन्तर दुर्मुखने रणक्षेत्रमें सहदेवपर साठ बाण चलाये और उन पाण्डुकुमारको डाँट बताते हुए बड़े जोरसे गर्जना की

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ឌុរមុខបានបាញ់ព្រួញចំនួនហុកសិបទៅលើសហទេវ។ គាត់បានគ្រហឹមស្រែកយ៉ាងខ្លាំង ហើយស្តីបន្ទោសកូនបណ្ឌុក្នុងសមរភូមិ។

Verse 20

माद्रेयस्तु ततः क्रुद्धो दुर्मुखं च शितैः शरै: । भ्राता भ्रातरमायान्तं विव्याध प्रहसन्निव

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ តែបុត្រមាទ្រីបានខឹងក្រហាយ ហើយបាញ់ឌុរមុខដោយព្រួញមុតៗ។ ខណៈឌុរមុខ—ជាបងប្អូនរបស់គាត់—រត់មករក គាត់បានចាក់បំប៉ោងគាត់ ដូចជាមានស្នាមញញឹមលើមុខ។

Verse 21

त॑ रणे रभसं दृष्टवा सहदेवं महाबलम्‌ | दुर्मुखो नवभिर्बाणैस्ताडयामास भारत,भारत! रणक्षेत्रमें महाबली सहदेवका वेग बढ़ता देख दुर्मुखने नौ बाणोंद्वारा उन्हें घायल कर दिया

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ ភារត! ឃើញសហទេវមហាបលកំពុងរុញទៅមុខដោយកម្លាំងរហ័សក្នុងសមរភូមិ ឌុរមុខបានបាញ់គាត់ដោយព្រួញប្រាំបួន បង្ករបួសលើវាលសង្គ្រាម។

Verse 22

दुर्मुबस्य तु भल्लेन छित्त्वा केतुं महाबल: । जघान चतुरो वाहांश्षतुर्भिनिशितै: शरै:,तब महाबली सहदेवने एक भल्लसे दुर्मुखकी ध्वजा काटकर चार तीखे बाणोंद्वारा उसके चारों घोड़ोंको मार डाला

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក សហទេវមហាបលបានប្រើព្រួញក្បាលទូលាយកាត់ផ្តាច់ទង់ជ័យរបស់ឌុរមុខ ហើយដោយព្រួញមុតបួន គាត់បានសម្លាប់សេះទាំងបួនរបស់គាត់។

Verse 23

अथापरेण भल्लेन पीतेन निशितेन ह । चिच्छेद सारथे: कायाच्छिरो ज्वलितकुण्डलम्‌

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ដោយព្រួញ «ភល្ល» មួយទៀត មុតស្រួច ពណ៌លឿងភ្លឺចែងចាំង គេបានកាត់ផ្តាច់ក្បាលរបស់សារថីចេញពីរាងកាយ—ក្បាលដែលតុបតែងដោយក្រវិលភ្លើងភ្លាត់។

Verse 24

फिर दूसरे पानीदार एवं तीखे भल्लसे उसके सारथिके चमकीले कुण्डलवाले मस्तकको धड़से काट गिराया ।।

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅកណ្ដាលសមរភូមិ សហទេវបានប្រើព្រួញ «ក្សុរាប្រ» មុតស្រួច កាត់បំបែកធ្នូធំរបស់កៅរវៈ; ហើយពេលអាវុធរបស់គេបាក់រលំរួច គាត់បានបាញ់បន្ថែមទៀត ដោយព្រួញប្រាំដើម។

Verse 25

हताश्चृं तु रथं त्यक्त्वा दुर्मुखो विमनास्तदा । आरुरोह रथं राजन्‌ निरमित्रस्थ भारत

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ឌុរមុខា ចិត្តបាក់បែក បានចាកចេញពីរថរបស់ខ្លួន ហើយនៅពេលនោះដោយទុក្ខសោក គេឡើងទៅលើរថមួយទៀត ព្រះរាជា—ដូចជាមនុស្សដែលគ្មានមិត្តជួយគាំទ្រនៅជិតខាង។

Verse 26

राजन्‌! भरतनन्दन! तब दुर्मुख दुःखी मनसे उस अश्वहीन रथको त्यागकर निरमित्रके रथपर जा चढ़ा ।।

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះរាជា! កូនចៅភរតៈ! នៅពេលនោះ ឌុរមុខា ចិត្តព្រួយ បានបោះចោលរថដែលគ្មានសេះ ហើយឡើងទៅលើរថរបស់ និរាមិត្រ។ បន្ទាប់មក សហទេវ កំហឹងកើនឡើង ក្នុងសមរភូមិដ៏ធំ បានបាញ់ព្រួញ «ភល្ល» សម្លាប់ និរាមិត្រ នៅកណ្ដាលទ័ព—សហទេវ អ្នកសម្លាប់វីរបុរសសត្រូវ។

Verse 27

स पपात रथोपस्थान्निरमित्रो जनेश्वर: । त्रिगर्तराजस्य सुतो व्यथयंस्तव वाहिनीम्‌,त्रिगर्तराजका पुत्र राजा निरमित्र अपने वियोगसे आपकी सेनाको व्यथित करता हुआ रथकी बैठकसे नीचे गिर पड़ा

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ និរាមិត្រ ព្រះមហាក្សត្រ—កូនប្រុសរបស់ស្តេចត្រីគរតៈ—ដែលកំពុងរំខាន និងធ្វើឲ្យទ័ពរបស់អ្នករងទុក្ខ បានធ្លាក់ចុះពីលើជាន់រថ។

Verse 28

त॑ तु हत्वा महाबाहुः सहदेवो व्यरोचत । यथा दाशरथी राम: खरं हत्वा महाबलम्‌

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ពេលបានសម្លាប់គេរួច សហទេវា អ្នកមានដៃខ្លាំង បានភ្លឺរលោងដោយសិរី—ដូចព្រះរាម ព្រះរាជបុត្រនៃទសរថា ដែលភ្លឺរលោងក្រោយពេលសម្លាប់ខរៈ អ្នកមានកម្លាំងអស្ចារ្យ។

Verse 29

हाहाकारो महानासीत्‌ त्रिगर्तानां जनेश्वर । राजपुत्रं हतं दृष्टवा निरमित्र॑ं महारथम्‌,नरेश्वर! महारथी राजकुमार निरमित्रको मारा गया देख त्रिगर्तोंके दलमें महान्‌ हाहाकार मच गया

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្សទាំងឡាយ! ពេលឃើញព្រះរាជបុត្រា និរមិត្រ មហារថី ដែលគ្មានគូប្រជែង ត្រូវបានសម្លាប់ កងទ្រីគរតៈបានបន្លឺស្រែកអាឡោះអាល័យយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 30

नकुलस्ते सुतं राजन्‌ विकर्ण पृथुलोचनम्‌ । मुहूर्ताज्जितवॉल्लोके तदद्भुतमिवा भवत्‌,राजन! नकुलने विशाल नेत्रोंवाले आपके पुत्र विकर्णको दो ही घड़ीमें पराजित कर दिया; यह अद्भुत-सी बात हुई

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! នកុលបានផ្តួលព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គ វិកರ್ಣ អ្នកមានភ្នែកធំទូលាយ ក្នុងពេលត្រឹមមួយភ្លែតប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះអ្នកដែលបានឃើញ វាហាក់ដូចជារឿងអស្ចារ្យ ដោយសារតែការផ្តួលបានលឿនយ៉ាងនោះ។

Verse 31

सात्यकिं व्याप्रदत्तस्तु शरै: संनतपर्वभि: । चक्रे<दृश्यं साश्वसूतं सध्वजं पृतनान्तरे,व्याप्रदत्तने झुकी हुई गाँठवाले बाणोंद्वारा सेनाके मध्यभागमें घोड़ों, सारथि और ध्वजसहित सात्यकिको अदृश्य कर दिया

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក គេបានប្រើព្រួញដែលក្បាលសន្លាក់បត់ចុះ បាញ់គ្របដណ្ដប់សាត្យគីកណ្ដាលកងទ័ព ដល់ថ្នាក់សាត្យគី—ជាមួយសេះ អ្នកបើករទេះ និងទង់—ហាក់ដូចជាបាត់ពីភ្នែក។

Verse 32

तान्‌ निवार्य शरान्‌ शूर: शैनेय: कृतहस्तवत्‌ | साश्व॒सूतध्वजं बाणैरव्याच्रिदत्तमपातयत्‌

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ តែសាត្យគី កូនចៅសិនិ អ្នកក្លាហាន បានទប់ទល់ព្រួញទាំងនោះ ដូចអ្នកបាញ់ព្រួញជំនាញ។ បន្ទាប់មក គាត់បានបាញ់ព្រួញរបស់ខ្លួន ផ្តួលអវ្យាច្រិដត្ត—ជាមួយសេះ អ្នកបើករទេះ និងទង់—ឲ្យដួលចុះ។

Verse 33

कुमारे निहते तस्मिन्‌ मागधस्य सुते प्रभो । मागधा: सर्वतो यत्ता युयुधानमुपाद्रवन्‌,प्रभो! मगधनरेशके पुत्र राजकुमार व्याप्रदत्तके मारे जानेपर मगधदेशीय वीरोंने सब ओरसे प्रयत्नशील होकर युयुधानपर धावा किया

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់! ពេលព្រះរាជកុមារ​វ័យក្មេង​នោះ—ព្រះរាជបុត្រ​នៃ​ព្រះមហាក្សត្រ​មគធ—ត្រូវបានសម្លាប់ហើយ នាយទ័ព និងវីរបុរស​មគធ​ទាំងឡាយ ក៏ត្រូវបានរំជើបរំជួលពីគ្រប់ទិស ដោយចិត្តស្មោះត្រង់ និងទុក្ខសោក ចូលរួមគ្នាដេញវាយយូយុធាន (សាត្យគី) ដោយកម្លាំងសងសឹក ក្នុងភាពចលាចលនៃសមរភូមិ»។

Verse 34

विसृजन्त:ः शरांश्वैव तोमरांश्न सहस्रश: । भिन्दिपालांस्तथा प्रासान्‌ मुदूगरान्‌ मुसलानपि

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ពួកគេបន្តបាញ់ព្រួញជាដំណក់ៗ ហើយគប់លំពែងរាប់ពាន់ៗ ព្រមទាំងភិន្ទិបាល និងប្រាសា ហើយសូម្បីតែក្លឹបធ្ងន់ៗ និងមុសលា ក៏ត្រូវបានបោះចូលមក ដល់ថ្នាក់សមរភូមិក្លាយជាព្យុះអាវុធ ដោយកម្លាំងចិត្តយុទ្ធជនមិនចេះថយ។

Verse 35

तांस्तु सर्वानू स बलवान्‌ सात्यकिर्युद्धदुर्मद:

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក សាត្យគីដ៏ខ្លាំងក្លា—ស្រវឹងដោយកម្តៅចិត្តនៃសង្គ្រាម—បានឈរទប់ទល់នឹងពួកគេទាំងអស់ ដោយកម្លាំង និងសេចក្តីសម្រេចចិត្តមិនបានថយចុះឡើយ។

Verse 36

मागधान्‌ द्रवतो दृष्टवा हतशेषान्‌ समन्ततः

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ពេលឃើញទ័ពមគធរត់គេចខ្លួនទៅគ្រប់ទិស ដោយនៅសល់តែសំណល់បន្ទាប់ពីការសម្លាប់រង្គាល គាត់បានដឹងថាកម្លាំងរបស់ពួកគេត្រូវបានបំបែក និងខ្ចាត់ខ្ចាយជុំវិញទាំងអស់។

Verse 37

नाशयित्वा रणे सैन्यं त्वदीयं माधवोत्तम:

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ក្រោយពីបានបំផ្លាញទ័ពរបស់ព្រះអម្ចាស់នៅក្នុងសមរភូមិ ព្រះមាធវដ៏ប្រសើរ (ក្រឹෂ್ಣ) …»

Verse 38

भज्यमानं बल॑ राजन्‌ सात्वतेन महात्मना

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះមហាក្សត្រ​អើយ កងទ័ពកំពុងត្រូវបានបំបែកបាក់ដោយវីរបុរសសាត្វតៈមានព្រលឹងធំមហិមា​នោះ—ដូចកម្លាំងមិនអាចទប់ទល់បានលើសមរភូមិ ដែលសេចក្តីក្លាហាន និងការតាំងចិត្ត បំបែកជួររៀបចំ និងសាកល្បងភាពអត់ធ្មត់ខាងធម៌របស់អ្នកទាំងអស់ដែលបានឃើញ។

Verse 39

ततो द्रोणो भृशं क्रुद्ध: सहसोदवृत्य चक्षुषी । सात्यकिं सत्यकर्माणं स्वयमेवाभिदुद्रुवे,तब अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए द्रोणाचार्यने सहसा आँखें घुमाकर सत्यकर्मा सात्यकिपर स्वयं ही आक्रमण किया

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក ដ្រូណៈកំពុងពោរពេញដោយកំហឹងខ្លាំង បានបង្វិលភ្នែកភ្លាមៗ ហើយរត់ចូលប្រយុទ្ធដោយខ្លួនឯងទៅលើសាត្យគី—អ្នកល្បីល្បាញដោយកិច្ចការពិតតាមពាក្យសច្ចៈរបស់ខ្លួន។ ខណៈនោះបង្ហាញថា កំហឹងលើសមរភូមិអាចជំរុញសូម្បីតែអ្នកចម្បាំងជាគ្រូឯកឲ្យឆ្លើយតបភ្លាមៗដោយខ្លួនឯង បង្កើនភាពតានតឹងខាងធម៌រវាងកាតព្វកិច្ចដែលមានវិន័យ និងអារម្មណ៍ក្តៅគគុក។

Verse 106

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें युधिष्चटिरका पलायनविषयक एक सौ छवाँ अध्याय पूरा हुआ

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីមហាភារត» នៅក្នុង «ដ្រូណបರ್ವ»—ជាពិសេសក្នុងផ្នែកអំពីការសម្លាប់ជ័យទ្រថ—ជំពូកទីមួយរយប្រាំមួយ ដែលពិពណ៌នាអំពីការរត់គេចរបស់យុធិષ્ઠិរៈ បានបញ្ចប់។ ការបិទជំពូកនេះជាសញ្ញាផ្លូវការនៃការនិទានមួយកណ្ដាលសង្គ្រាម ដែលការរស់រាន កាតព្វកិច្ច និងការដកថយយុទ្ធសាស្ត្រ ត្រូវបានថ្លឹងថ្លែងប្រឆាំងនឹងឧត្តមគតិនៃភាពមិនរអាក់រអួល និងសិទ្ធិរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។

Verse 107

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि संकुलयुद्धे सप्ताधिकशततमो<ध्याय:

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីមហាភារត» នៅក្នុង «ដ្រូណបર્વ» ក្នុង «ជ័យទ្រថវធបર્વ»—ជំពូកទីមួយរយប្រាំពីរ ដែលពិពណ៌នាអំពីសង្គ្រាមច្របូកច្របល់ និងជាប់ស្មុគស្មាញយ៉ាងខ្លាំង—បានបញ្ចប់។ រូបមន្តបិទនេះដាក់ស៊ុមនិទានជាកំណត់ត្រាខាងធម៌នៃសង្គ្រាម ដែលកាតព្វកិច្ច យុទ្ធសាស្ត្រ និងផលវិបាកនៃសច្ចៈ និងអំពើហិង្សា មកប្រសព្វគ្នា។

Verse 346

अयोधयमन्‌ रणे शूरा: सात्वतं युद्धदुर्मदम्‌ । वे शूरवीर मागध-सैनिक बहुत-से बाणों

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ នៅកណ្ដាលសង្គ្រាមដ៏កក្រើក វីរបុរសទាំងឡាយបានចូលប្រយុទ្ធនឹងវីរបុរសសាត្វតៈ—សាត្យគី—ដែលស្រវឹងដោយកម្តៅនៃការប្រយុទ្ធ។ ទាហានមគធៈបានវាយប្រហារដោយព្រួញជាច្រើន និងដោយទោមរ​រាប់ពាន់ បិណ្ឌិបាល ព្រាស ដំបង និងមូសល បង្ខំគាត់នៅលើសមរភូមិ; ទោះយ៉ាងណា គាត់នៅតែពិបាកឈ្នះក្នុងសង្គ្រាម។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញពីលំហូរមិនឈប់ឈរនៃសង្គ្រាមក្សត្រិយៈ ដែលសេចក្តីក្លាហាន និងវិន័យ ត្រូវបានសាកល្បងក្រោមកម្លាំងលើសលប់។

Verse 356

नातिकृच्छाद्धसन्नेव विजिग्ये पुरुषर्षभ: । बलवान युद्धदुर्मद पुरुषप्रवर सात्यकिने हँसते हुए ही उन सबको अधिक कष्ट उठाये बिना ही परास्त कर दिया

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយមិនលំបាកច្រើនឡើយ—ដូចជាកំពុងញញឹមផង—សាត្យគី អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមបុរសទាំងឡាយ មានកម្លាំងខ្លាំង និងស្រវឹងដោយកម្តៅសង្គ្រាម បានផ្តួលពួកគេទាំងអស់។

Verse 363

बल॑ ते5भज्यत विभो युयुधानशरार्दितम्‌ । प्रभो! मरनेसे बचे हुए मागध-सैनिकोंको चारों ओर भागते देख सात्यकिके बाणोंसे पीड़ित हुई आपकी सेनाका व्यूह भंग हो गया

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហិមា! ក្បួនយុទ្ធនៃកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គបានបែកបាក់ ព្រោះត្រូវបំបែកដោយព្រួញរបស់យុយុធាន (សាត្យគី)។ ពេលឃើញទាហានម៉ាហ្គធដែលនៅរស់រត់ភៀសខ្លួនទៅគ្រប់ទិសដោយភ័យស្លាប់ កងទ័ពដែលរងរបួសដោយព្រួញសាត្យគីក៏បាត់សណ្ដាប់ធ្នាប់ ហើយក្បួនសង្គ្រាមក៏រលំចុះ។

Verse 376

विधुन्वानो धनु: श्रेष्ठ व्यभश्राजत महायशा: । इस प्रकार मधुवंशके श्रेष्ठ वीर महायशस्वी सात्यकि रणक्षेत्रमें आपकी सेनाका विनाश करके अपने उत्तम धनुषको हिलाते हुए बड़ी शोभा पा रहे थे

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ វីរបុរសដ៏ល្បីល្បាញនោះភ្លឺរលោងយ៉ាងអស្ចារ្យ ខណៈពេលគាត់ក្រឡុកធ្នូដ៏ប្រសើររបស់គាត់។ ដូច្នេះ សាត្យគី—វីរបុរសដ៏មានកិត្តិយស ជាអ្នកលើកលែងក្នុងវង្សមធុ—ក្រោយបានបំផ្លាញកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គនៅលើសមរភូមិ ក៏ក្រឡុកធ្នូដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ហើយបង្ហាញពន្លឺសោភា​កាន់តែខ្លាំង។

Verse 386

नाभ्यवर्तत युद्धाय त्रासितं दीर्घबाहुना । राजन! महामना महाबाहु सात्यकिके द्वारा डरायी गयी और तितत-बितर की हुई आपकी सेना फिर युद्धके लिये सामने नहीं आयी

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ ព្រះរាជា! កងទ័ពរបស់ព្រះអង្គ ដែលត្រូវសាត្យគី អ្នកមានដៃវែង មានចិត្តធំ និងមានកម្លាំងដៃខ្លាំង បំភ័យ និងធ្វើឲ្យច្របូកច្របល់ បានមិនត្រឡប់មកប្រឈមសង្គ្រាមម្តងទៀតឡើយ។