Shloka 27
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
नराश्चकायै: पतितैर्दन्तिभिश्न महाहवे | अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा
narāś ca kāyaiḥ patitair dantibhiś ca mahāhave | agamyārūpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ក្នុងសង្គ្រាមដ៏ធំនោះ ដីត្រូវបានរាលដាលដោយសាកសពដែលដួលរលំ—មនុស្ស និងដំរីដូចគ្នា។ ផែនដីក្លាយជាក泥ល្បាប់នៃសាច់ និងឈាម ដ៏គួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង ដល់ថ្នាក់មិនអាចឆ្លងកាត់បានទៀត។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញច្បាស់ពីតម្លៃធម៌នៃសង្គ្រាម៖ ពេលធម៌រលាយទៅជាការសម្លាប់ សូម្បីតែដីក៏ក្លាយជាឧបសគ្គ បង្ខំឲ្យអ្នកស្តាប់ប្រឈមមុខនឹងទុក្ខវេទនាដែលជ័យជម្នះមិនអាចលុបបំបាត់បាន។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical reality that war dehumanizes and devastates beyond the combatants: the land itself becomes polluted and impassable. It functions as a moral warning—victory pursued through mass slaughter leaves enduring suffering and a world made unfit for life.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the horrific state of the battlefield: corpses of men and elephants cover the ground, and the earth has turned into a muddy sludge of flesh and blood, making movement through the field nearly impossible.