Shloka 4
भूमिगुण-प्रश्नः
Inquiry into the qualities of Earth and the classification of beings
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत जम्बूखण्डविनिर्माणपर्वमें भूमिगुणवर्णनविषयक चौथा अध्याय पूरा हुआ,भूमिरापस्तथा वायुरग्निराकाशमेव च । गुणोत्तराणि सर्वाणि तेषां भूमि: प्रधानत: आकाश, वायु, अग्नि, जल और भूमि--ये पंच महाभूत हैं। आकाशसे लेकर भूमितक जो पंचमहाभूतोंका कम है, उसमें पूर्वकी अपेक्षा उत्तरोत्तर सब भूतोंमें एक-एक गुण अधिक हो ते हैं। इन सब भूतोंमें भूमिकी प्रधानता है
bhūmir āpas tathā vāyur agnir ākāśam eva ca | guṇottarāṇi sarvāṇi teṣāṃ bhūmiḥ pradhānataḥ ||
សញ្ជ័យទូលថា៖ «ផែនដី ទឹក ខ្យល់ ភ្លើង និងអាកាស—ទាំងនេះហៅថា មហាភូតទាំងប្រាំ។ ក្នុងមហាភូតនីមួយៗតាមលំដាប់ ចាប់ពីអាកាសទៅដល់ផែនដី នឹងមានគុណលក្ខណៈបន្ថែមមួយលើសពីមុន; ហើយក្នុងចំណោមទាំងអស់ ផែនដីត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាធាតុសំខាន់បំផុត»។
संजय उवाच