Shloka 286
शड्खदुन्दुभिनिर्घोषस्तुमुल: सर्वतो5भवत् | वहाँ बैठे हुए नरेशगण आश्वर्यसे चकित हो सब ओर अपने दुपट्टे हिलाने लगे। चारों ओर शंख और नगाड़ोंकी गम्भीर ध्वनि गूँज उठी
śaṅkha-dundubhi-nirghoṣas tumulaḥ sarvato 'bhavat |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពីគ្រប់ទិសទាំងអស់ មានសំឡេងរំពងកក្រើកយ៉ាងខ្លាំង—សំឡេងជ្រៅធ្ងន់នៃស័ង្ខ និងកងនាគារ។ ព្រះមហាក្សត្រដែលអង្គុយប្រជុំគ្នា ភ្ញាក់ផ្អើលដោយអស្ចារ្យ ហើយគ្រវីក្រណាត់របស់ខ្លួនទៅគ្រប់ទិស ដោយក្តីរំភើប។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ritualized sounds—conches and war-drums—serve to unify and galvanize warriors, reflecting kṣatriya-dharma where courage, readiness, and collective resolve are publicly affirmed at the outset of battle.
Sañjaya reports that a thunderous, all-pervading clamor of conches and drums erupts. The gathered kings react with amazement and excitement, signaling that the armies are fully roused and the battle mood has intensified.