Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

अयं ब्रद्मविदां श्रेष्ठो हायं ब्रह्मविदां वर: | इत्यभाषन्त भूतानि शयानं पुरुषर्षभम्‌

ayaṁ brahmavidāṁ śreṣṭho hy ayaṁ brahmavidāṁ varaḥ | ity abhāṣanta bhūtāni śayānaṁ puruṣarṣabham ||

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពេលឃើញភីष្ម—ជាវីរបុរសដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមមនុស្ស—ដេកលើគ្រែរបស់គាត់ និមិត្តសត្វទេវតាខ្លះបាននិយាយថា៖ «មនុស្សនេះជាអ្នកដឹងព្រហ្ម (Brahman) ដ៏លើសគេ; ពិតប្រាកដណាស់ គាត់ជាអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកមានព្រហ្មវិជ្ជា»។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញការធ្លាក់របស់ភីष្ម មិនមែនជាការបរាជ័យសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែជាការគោរពដល់ជីវិតដែលបានរក្សាវ្រត (ពាក្យសច្ចៈ) សេចក្តីពិត និងធម៌យ៉ាងមាំមួន ដែលសូម្បីតែសត្វខ្ពង់ខ្ពស់ក៏ទទួលស្គាល់។

अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मविदाम्of the knowers of Brahman
ब्रह्मविदाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्रह्मविद्
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
indeed / surely
:
TypeIndeclinable
Root
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मविदाम्of the knowers of Brahman
ब्रह्मविदाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्रह्मविद्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःexcellent / best
वरः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अभाषन्तspoke / said
अभाषन्त:
TypeVerb
Rootभाष्
FormImperfect, Third, Plural, Parasmaipada
भूतानिbeings
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
शयानम्lying (down)
शयानम्:
Karma
TypeVerb
Rootशी
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular
पुरुषर्षभम्the bull among men / best of men
पुरुषर्षभम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
B
bhūtāni (divine/celestial beings)

Educational Q&A

True greatness is measured not only by martial power but by inner realization and steadfast dharma; Bhīṣma is honored as a foremost knower of Brahman, showing that spiritual attainment and ethical integrity command reverence even amid the violence of war.

After Bhīṣma has fallen and lies reclining (traditionally on a bed of arrows), celestial beings observe him and proclaim him the best among Brahman-knowers; Sañjaya reports this acclaim, elevating the moment from battlefield spectacle to moral-spiritual recognition.