Shloka 91
इन्द्रध्वज इवोत्सृष्ट: केतु: सर्वधनुष्मताम् | धरणीं न स पस्पर्श शरसंघै: समावृत:
sañjaya uvāca | indradhvaja ivotsṛṣṭaḥ ketuḥ sarvadhanuṣmatām | dharaṇīṃ na sa pasparśa śarasaṅghaiḥ samāvṛtaḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដូចដងទង់ឥន្ទ្រ (Indra) ដែលត្រូវកាត់ហើយបោះចោល នោះទង់ដ៏ឆ្នើមក្នុងចំណោមអ្នកកាន់ធ្នូទាំងអស់បានដួលចុះ ធ្វើឲ្យផែនដីរំញ័រដោយសំឡេង។ ប៉ុន្តែ ទោះដួលហើយក៏មិនប៉ះដីឡើយ ព្រោះកាយរបស់ទ្រង់ត្រូវគ្របដណ្តប់គ្រប់ទិសដោយក្រុមព្រួញដ៏ក្រាស់។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញតម្លៃដ៏សាហាវនៃសង្គ្រាម៖ សូម្បីតែអ្នកអស្ចារ្យបំផុតក៏ត្រូវដួល ហើយវីរភាពក្លាយជាទស្សនីយភាពនៃការឈឺចាប់។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the grim ethical reality of war: even the most eminent warrior is reduced to a body pinned by arrows. It invites reflection on the cost of kṣatriya glory and the suffering that accompanies martial duty.
Sañjaya describes a great warrior—implicitly Bhīṣma in this episode—falling like a cut-down banner. His body is so densely transfixed by arrows that, even after falling, he does not physically touch the earth.