Shloka 56
तद् गजाश्वरथौघानां रुधिरेण समुक्षितम् । छन्नमायोधन रेजे रक्ता भ्रमिव शारदम्
tad gajāśvarathaughānāṁ rudhireṇa samukṣitam | channam āyodhanaṁ reje raktā bhramir iva śāradam ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក សមរភូមិនោះ—ដែលត្រូវបានគ្របដណ្តប់ និងជ្រាបសើមដោយឈាមនៃហ្វូងដំរី សេះ និងអ្នកបើករថជាច្រើន—បានភ្លឺរលោងឡើង ដូចពពកក្រហមដែលរលោងនៅពេលល្ងាចរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ រូបភាពនេះបង្ហាញភាពរុងរឿងដ៏គួរភ័យនៃសង្គ្រាម៖ មានសោភ័ណភាពឲ្យមើលឃើញ ប៉ុន្តែវាកើតពីការសម្លាប់យ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយរំលឹកដល់តម្លៃសីលធម៌ដែលភ្ជាប់ជាមួយកិត្តិយសយុទ្ធ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the paradox of war’s ‘splendor’: the battlefield may appear visually magnificent, yet that beauty is inseparable from bloodshed. It invites ethical reflection on how martial glory can mask suffering, and how a witness must see both the appearance and the cost.
Sañjaya narrates the scene of Kurukṣetra after intense fighting: the ground is covered and soaked with blood from fallen elephants, horses, and chariot-warriors, and the whole field looks red—likened to autumn evening clouds.