Shloka 53

Devanagari script

तां द्रोणो नवभिवणिश्रिच्छेद युधि भारत । पार्षत॑ च महेष्वासं पीडयामास संयुगे

Transliteration

sañjaya uvāca | tāṃ droṇo navabhir bāṇaiś ciccheda yudhi bhārata | pārṣataṃ ca maheṣvāsaṃ pīḍayāmāsa saṃyuge ||

Translation

សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ ភារតៈ នៅកណ្ដាលសមរភូមិ ដ្រូណាចារ្យបានបាញ់ព្រួញ៩ដើម កាត់អាវុធនោះឲ្យបែកជាបំណែកៗ ហើយក្នុងការប្រយុទ្ធដដែលនោះ ក៏បានបង្ខិតបង្ខំធ្វើឲ្យធ្រឹෂ្ដദ്യុម្នៈ អ្នកធ្នូដ៏មហិមា ទទួលទុក្ខវេទនាខ្លាំងលើវាលសង្គ្រាម។

Word by Word

• ताम्: her/that (fem.)
• ताम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• द्रोणः: Drona
• द्रोणः: Karta
• Type: Noun
• Root: द्रोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• नवभिः: with nine
• नवभिः: Karana
• Type: Adjective
• Root: नवन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं, तृतीया, बहुवचन

• इषुभिः: with arrows
• इषुभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: इषु (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, तृतीया, बहुवचन

• चिच्छेद: cut to pieces / severed
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• युधि: in battle
• युधि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युध् (प्रातिपदिक: युध्/युधि-शब्द)
• Form: स्त्री, सप्तमी, एकवचन

• भारत: O Bharata
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सम्बोधन, एकवचन

• पार्षतम्: the son of Prishata (Dhrishtadyumna)
• पार्षतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पार्षत (प्रातिपदिक; धृष्टद्युम्न-विशेषण)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• महेष्वासम्: the great bowman
• महेष्वासम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महेष्वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• पीडयामास: tormented / afflicted
• Type: Verb
• Root: पीड् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट; परिप्रासात्मक-प्रयोग), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• सम्युगे: in the battle
• सम्युगे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सम्युग (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सप्तमी, एकवचन

• भारत: O Bharata
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Droṇa (Droṇācārya)
• Dhṛṣṭadyumna (Pārṣata)
• Bhārata (address to Dhṛtarāṣṭra)
• nine arrows
• weapon/śakti (implied by tām)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the harsh moral landscape of war: mastery and adherence to a warrior’s duty can manifest as decisive violence, producing real suffering. It invites reflection on how dharma in a battlefield context often operates through skillful action with grave consequences.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Droṇa, during the Kurukṣetra battle, shatters a weapon (previously mentioned) using nine arrows and then vigorously attacks and troubles Dhṛṣṭadyumna (son of Pṛṣata), a renowned archer, in the ongoing fight.