Shloka 30
नरेन्द्रनागाश्वसमाकुलाना- मभ्यायतीनामशिवे मुहूर्ते । बभूव घोषस्तुमुल श्चमूनां वातोद्धुतानामिव सागराणाम्,उस महान संग्राममें पाण्डव तथा कौरवपक्षकी विशाल सेनाएँ शंख और मृदंगकी ध्वनियोंसे उसी प्रकार काँप रही थीं, जैसे वायुके वेगसे समूचा वन-प्रान्त हिलने लगता है। उस अमंगलजनक मुहूर्तमें नरेशों, हाथियों और अश्वोंसे परिपूर्ण हो परस्पर आक्रमण करती हुई उभय पक्षकी उन विशाल सेनाओंका भयंकर शब्द वायुसे विक्षुब्ध हुए समुद्रोंकी गर्जनाके समान जान पड़ता था
sañjaya uvāca |
narendranāgāśvasamākulānām abhyāyatīnām aśive muhūrte |
babhūva ghoṣas tumulaś camūnām vātoddhutānām iva sāgarāṇām ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅក្នុងមហូរមុហូរត៍អមង្គលនោះ ពេលកងទ័ពទាំងពីរ—ពេញទៅដោយព្រះមហាក្សត្រ ដំរី និងសេះ—រុញចូលទៅវាយប្រហារ សំឡេងរំពងដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចបានកើតឡើងយ៉ាងកក្រើក។ សំឡេងនៃកងទ័ពដែលកំពុងចូលប្រយុទ្ធនោះ ហាក់ដូចសមុទ្រដែលខ្យល់បក់កូរឲ្យក្រឡុក រលករំពងដូចផ្គរលាន់ បង្ហាញពីភាពងងឹតនៃធម៌ និងវិនាសកម្មដែលសង្គ្រាមនាំមក ពេលអំណាច និងអហങ്കារ លើសលប់ការអត់ធ្មត់។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war, especially when begun under ill omens, amplifies chaos and fear: the external roar mirrors an inner collapse of restraint. It implicitly warns that when rulers choose violence, the world itself seems to resound with the consequences.
Sañjaya reports the battlefield atmosphere as both sides advance: armies packed with kings, elephants, and horses generate a deafening uproar, compared to storm-tossed oceans—an auditory image of the impending clash at Kurukṣetra.