Shloka 17
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
सहस्नेणापि दुर्मेधा न बुद्धिमधिगच्छति । चतुर्थेनाप्यथांशेन बुद्धिमान् सुखमेधते
sahasreṇāpi durmedhā na buddhim adhigacchati | caturthenāpy athāṁśena buddhimān sukham edhate ||
ព្រះវាយុមានព្រះបន្ទូលថា៖ មនុស្សមានបញ្ញាខ្សោយ ទោះខិតខំរាប់ពាន់ដងក៏មិនអាចឈានដល់ការយល់ដឹងពិតបានទេ; តែអ្នកមានបញ្ញា ទោះប្រឹងត្រឹមមួយភាគបួន ក៏ទទួលបានការយល់ដឹង ហើយរីកចម្រើនក្នុងសុខសាន្ត។ វាចង្អុលបង្ហាញថា ភាពសមរម្យខាងក្នុង និងចិត្តច្បាស់លាស់ សំខាន់ជាងបរិមាណនៃការខិតខំ។
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that wisdom is not produced merely by multiplying external efforts; without sound intellect and receptivity, even great exertion may fail. Conversely, a discerning person needs comparatively little effort to grasp truth and thereby attain well-being.
Vāyudeva is speaking as a moral instructor, offering a general maxim about discernment and effort. The statement functions as ethical counsel within the Ashvamedhika Parva’s reflective, didactic passages.