Shloka 6
Adhyāya 34: Kṣetrajña-Lakṣaṇa and the Araṇi Metaphor
Mind–Intellect Allegory
सम्यगुपायो दृष्टश्न॒ भ्रमरैरिव लक्ष्यते । कर्मबुद्धिरबुद्धित्वाज्ज्ञानलिज्जैरिवाश्रितम्
samyag upāyo dṛṣṭaś ca bhramarair iva lakṣyate | karmabuddhir abuddhitvāj jñānalijjair ivāśritam ||
ព្រះព្រាហ្មណ៍បានមានព្រះវាចា៖ «វិធីដ៏ពេញលេញ និងត្រឹមត្រូវសម្រាប់សម្រេចសេចក្តីពិតនោះ ត្រូវបានឃើញហើយ។ វាត្រូវបានដឹងដោយខ្លួនវា—ដូចក្លិនក្រអូបដែលឃ្មុំយល់ឃើញ—នៅពេលមនុស្សលះបង់សកម្មភាពនៃ ‘ការខិតខំមើល’ នោះឯង។ តែបញ្ញាដែលជាប់នឹងកម្ម ក៏ពិតជាមិនមែនបញ្ញាទេ; វាមានតែរូបរាងដូចចំណេះដឹង ប៉ុន្តែមិនមែនចំណេះដឹងឡើយ។ ដូច្នេះ ការសម្រេចនោះ មិនអាចឈានដល់បានដោយការធ្វើតែប៉ុណ្ណោះទេ»។
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Realization is not produced by action; it becomes evident when the compulsive effort of ‘doing’ and the action-centered mindset are relinquished. Karma-oriented intellect can mimic knowledge but does not equal liberating insight.
A Brahmin speaker instructs the listener using an analogy: just as bees find fragrance without forcing it into being, the sought Reality is recognized naturally when one abandons the attempt to grasp it through activity.