Shloka 25
अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
बुद्धिर्वाच नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथंचन । तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि । अन्यान् बाणान् समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि
buddhir uvāca neme bāṇās tariṣyanti mām alarka kathaṃcana | tavaiva marma bhetsyanti bhinnamarmā mariṣyasi | anyān bāṇān samīkṣasva yais tvaṃ māṃ sūdayiṣyasi |
បញ្ញា (ព្រះបុទ្ធិ) បាននិយាយថា៖ «អលរកៈ! ព្រួញទាំងនេះ មិនអាចប៉ះពាល់ខ្ញុំបានឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វានឹងចាក់បំបែកចំណុចសំខាន់របស់អ្នក; ពេលចំណុចសំខាន់បែកបាក់ អ្នកឯងនឹងស្លាប់។ ចូរពិចារណាព្រួញផ្សេងទៀត—មធ្យោបាយផ្សេង—ដែលអ្នកអាចប្រើ ដើម្បីឈ្នះខ្ញុំបានពិតប្រាកដ»។
अलर्क उवाच
Educational Q&A
Blind aggression and unsuitable methods rebound upon the doer. True victory over a higher principle like Buddhi requires appropriate inner means—discernment, self-control, and right strategy—rather than crude force that harms oneself.
In a confrontational exchange, Alarka attempts to strike Buddhi with arrows. Buddhi replies that such arrows cannot touch her; instead they will pierce Alarka’s own vital points and lead to his death, urging him to seek other, more fitting ‘weapons’ or methods.