Shloka 23
अश्वमेध-उपदेशः तथा मरुत्त-यज्ञ-धन-प्रसङ्गः
Counsel on Aśvamedha and the Marutta-treasure episode
Devanagari script
व्यास उवाच यदि शुश्रूषसे पार्थ शूणु कारन्धमं नृपम् । यस्मिन् काले महीवीर्य: स राजासीन्महाधन:
Translation
វ្យាស បានមានព្រះវាចា៖ «ឱ បារថ! ប្រសិនបើអ្នកប្រាថ្នាចង់ស្តាប់ ចូរស្តាប់ប្រវត្តិរបស់ព្រះមហាក្សត្រ មរុត្ត ចៅប្រុសរបស់ ករន្ធម។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកអំពីសម័យដែលព្រះមហាក្សត្រដ៏មានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន និងមានអំណាចក្លាហាននោះ បានបង្ហាញខ្លួនលើផែនដីនេះ»។
Word by Word
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
शुश्रूषसेyou wish to listen / you desire to hear attentively
शुश्रूषसे:
TypeVerb
Rootशुश्रूष्
FormPresent (Laṭ), 2nd, Singular, Ātmanepada
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
शृणुhear, listen
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada
कारन्धमम्Karandhama (name of a king)
कारन्धमम्:
Karma
TypeNoun
Rootकारन्धम
FormMasculine, Accusative, Singular
नृपम्king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेtime
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
महीवीर्यःone of great prowess
महीवीर्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहीवीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
महाधनःvery wealthy
महाधनः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाधन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes