Shloka 183

Vāsudeva’s Upadeśa: The Inner Enemy and the Indra–Vṛtra Precedent (आत्मशत्रु-बोधः; इन्द्र-वृत्रोपाख्यानम्)

Devanagari script

रथन्तरेण तं तात वसिष्ठ: प्रत्ययोधयत्‌ । तात! वृत्रासुरसे गृहीत होनेपर इन्द्रके मनपर महान्‌ मोह छा गया। तब महर्षि वसिष्ठने रथन्तर सामके द्वारा उन्हें सचेत किया

Transliteration

rathantareṇa taṃ tāta vasiṣṭhaḥ pratyayodhayat | tāta! vṛtrāsurase gṛhīta honepara indrasya manasi mahān mohaś chāyāgataḥ | tadā maharṣiḥ vasiṣṭho rathantara-sāmakena tān sacetayām āsa |

Translation

ព្រះវាយុមានព្រះបន្ទូលថា៖ «កូនជាទីស្រឡាញ់! មហាឥសី វសិષ્ઠ បានដាស់ឲ្យព្រះឥន្ទ្រ ត្រឡប់មកស្មារតីច្បាស់លាស់ ដោយសាមាន “រថន្តរ”។ ពេលព្រះឥន្ទ្រ ត្រូវអំពើបាបដែលកើតពីកិច្ចការរបស់ វ្រឹត្រាសុរ ចាប់យក នោះមោហៈដ៏ធំបានគ្របដណ្ដប់ចិត្ត; ហើយមហាឥសី វសិષ્ઠ បានដាស់ព្រះអង្គឡើងវិញ ដោយសាមាន រថន្តរ»។

Word by Word

• रथन्तरेण: by (means of) the Rathantara (Sāman)
• रथन्तरेण: Karana
• Type: Noun
• Root: रथन्तर
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तात: O dear (son)!
• Type: Noun
• Root: तात
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रत्ययोधयत्: he made (him) fight back / he roused (him) to resistance
• Type: Verb
• Root: प्रति-युध्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyudeva
• Vasiṣṭha
• Indra
• Vṛtrāsura (Vṛtra)
• Rathantara Sāman