Shloka 16
अध्याय ६ — युधिष्ठिरस्य वैराग्य-वाक्यं धृतराष्ट्रस्य वनगमनाभिलाषश्च
Chapter 6: Yudhiṣṭhira’s Renunciatory Appeal and Dhṛtarāṣṭra’s Resolve for the Forest
कौन्तेय तं न हिंसेत् स यो महीं विजिगीषते । गणानां भेदने योगमीप्सेथा: सह मन्सत्रिभि:
Kaunteya taṁ na hiṁset sa yo mahīṁ vijigīṣate | gaṇānāṁ bhedane yogam īpsethāḥ saha mantribhiḥ ||
ធ្រឹតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ កូនប្រុសនៃកុន្តី! អ្នកដែលប្រាថ្នាឈ្នះលើផែនដីទាំងមូល មិនគួរធ្វើហិង្សាចំពោះ (សាមន្ត) នោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកគួរជាមួយមន្ត្រីរបស់អ្នក ស្វែងរកមធ្យោបាយយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីបំបែកបំបាក់ក្រុមក្បាលសត្រូវជានិច្ច។»
धघतयाट्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a principle of rāja-nīti: a would-be universal conqueror should avoid needless violence against a neighboring subordinate ruler and instead employ counsel-driven strategy—especially creating dissension among hostile factions—to secure victory with minimal direct harm.
Dhṛtarāṣṭra addresses “Kaunteya” and offers political counsel: do not kill the local subordinate/neighboring ruler; work with ministers to weaken enemies by splitting their groups, indicating a shift from brute force to calculated diplomacy and internal disruption of opponents.