Shloka 31

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

Devanagari script

विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद्‌ है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा

Transliteration

viparītakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |

Translation

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «មនុស្សណាដែលប្រព្រឹត្តផ្ទុយ (នឹងព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ និងនឹងអាកប្បកិរិយាសមរម្យ) នោះជាសត្រូវរបស់ខ្ញុំ; ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលទប់ស្កាត់ខ្លួន និងគោរពបង្គាប់ នោះត្រូវរាប់ថាជារបស់ខ្ញុំផ្ទាល់»។ ក្នុងបរិបទនេះ ព្រះបាទ យុធិષ્ઠិរ—ល្បីដោយមេត្តាករុណា—បានរំលឹកដល់បងប្អូន និងមន្ត្រីជាញឹកញាប់ថា ធ្រឹតរាស្ត្រ គួរឲ្យគោរពសម្រាប់ពួកគេទាំងអស់ ហើយភាពស្មោះត្រង់ដែលបង្ហាញដោយការធ្វើតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះរាជាចាស់ គឺជាសញ្ញានៃមិត្តភាព ខណៈការបដិសេធនឹងនាំមកនូវទណ្ឌកម្ម។

Word by Word

• [{'term': 'viparīta', 'definition': 'contrary, opposite

• acting against (instruction/dharma)'}, {'term': 'kṛt (implicit in viparītakṛt)', 'definition': 'one who does/acts

• doer (here: one who behaves contrary)'}, {'term': 'me', 'definition': 'of me, my'}, {'term': 'śatruḥ', 'definition': 'enemy'}, {'term': 'niyamyaḥ', 'definition': 'to be restrained/controlled

• disciplined, obedient'}, {'term': 'bhavet', 'definition': 'would be, becomes'}, {'term': 'naraḥ', 'definition': 'man, person'}]

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Yudhiṣṭhira
• Dhṛtarāṣṭra

Educational Q&A

What is the core teaching?

Friendship and social harmony are defined by disciplined adherence to rightful authority and dharmic instruction; deliberate contrariness is treated as enmity and becomes liable to punishment.

What is happening in the narrative?

Vaiśaṃpāyana describes Yudhiṣṭhira’s policy and counsel: he honors Dhṛtarāṣṭra as an elder worthy of reverence and tells his brothers and ministers that those who follow Dhṛtarāṣṭra’s directives are allies, while those who oppose them are to be regarded as enemies.