Shloka 123
धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति व्यवहार-रक्षा-नियमनोपदेशः | Dhṛtarāṣṭra’s Instruction on Administration, Punishment, and Daily Governance
परैर्विनिहतामात्यो वनं गन्तुमभीप्सति । “एक दिन जो सम्पूर्ण भूमण्डलका भरण-पोषण करनेवाले नरेश थे, उनके सारे मन्त्री और सहायक शत्रुओंद्वारा मार डाले गये और आज वे वनमें जाना चाहते हैं
parair vinihatāmātyo vanaṃ gantum abhīpsati |
វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ «ទោះបីមន្ត្រីរបស់ទ្រង់ត្រូវសត្រូវសម្លាប់អស់ក៏ដោយ ទ្រង់នៅតែប្រាថ្នាចង់ចេញទៅព្រៃ។ មុននេះទ្រង់ជាព្រះមហាក្សត្រដែលចិញ្ចឹមថែរក្សាវង់វាលទាំងមូលនៃផែនដី; ប៉ុន្តែឥឡូវ បាត់បង់ទីប្រឹក្សា និងអ្នកគាំទ្រទាំងអស់ ទ្រង់ស្វែងរកជម្រកអស្ចារ្យនៃព្រៃឈើ—រូបភាពនៃអំណាចដែលត្រូវសង្គ្រាមបង្វិលបំផ្លាញ និងនៃព្រះមហាក្សត្រដែលបែរចេញពីអំណាចទៅរកការលះបង់»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Worldly power and its supports—ministers, allies, and prosperity—are fragile; when they collapse, a ruler may be called to seek a higher dharma through restraint and renunciation. The verse underscores impermanence and the ethical turn from domination to self-discipline.
The narrator describes a king whose ministers have been killed by enemies; despite having once sustained the realm, he now wishes to go to the forest, signaling a transition from royal life to an ascetic, withdrawn mode of living in the post-war aftermath.