Shloka 112
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
यानि दारुणि निर्यासास्ते मासा: पक्षसंज्ञिता: अहोरात्रा मुहूर्ताश्न पित्त ज्योतिश्न दारुणम्
yāni dāruṇi niryāsās te māsāḥ pakṣasaṃjñitāḥ | ahorātrā muhūrtāś ca pittaṃ jyotiṣ ca dāruṇam ||
វសិષ્ઠៈបាននិយាយថា៖ «ទឹកជាតិដ៏ខ្លាំងក្លាដែលហូរចេញពីឈើសមិធា (ឈើបូជា) បានក្លាយជាមាត្រដ្ឋាននៃកាលៈ—ជាខែៗ ជាពាក់កណ្តាលខែ (បក្ស) ជាថ្ងៃ និងយប់ ហើយសូម្បីតែមុហូរតៈ។ ហើយ ‘ទឹកប្រមាត់’ របស់អគ្គិ បានបង្ហាញខ្លួនជាពន្លឺក្តៅគគុកដ៏សាហាវ»។ ក្នុងរឿងរ៉ាវនេះ ពិធីបូជាត្រូវបានពណ៌នាថាជាប្រភពនៃរបៀបរបបលោក និងចង្វាក់កាលៈ; ប៉ុន្តែអំណាចបូជាដដែលនេះក៏អាចក្លាយជាកម្តៅខ្លាំងគ្រោះថ្នាក់ ប្រាប់ថា ធម្មៈគាំទ្រពិភពលោកនៅពេលរៀបចំត្រឹមត្រូវ តែអាចក្លាយជាអស្ចារ្យគួរភ័យ នៅពេលថាមពលរបស់វាឡើងលើសការគ្រប់គ្រង។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse links sacrificial order (yajña) with the emergence of cosmic time-measures (months, fortnights, day-night, muhūrtas), implying that dharma expressed through rightly ordered ritual sustains the world’s structure; yet the same sacred energy can manifest as fierce heat (Agni’s pitta/jyotiḥ), reminding one to handle power with restraint and proper regulation.
Vasiṣṭha describes a mythic transformation: the sap/exudation arising from the sacrificial fuel becomes the divisions of time, while Agni’s inner ‘bile’ becomes an intense radiance. The scene presents the yajña as a generative event from which both orderly temporality and formidable fiery energy arise.