Shloka 22
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
नारी तु पत्यभावे वै देवरं कुरुते पतिम् । पृथिवी ब्राह्मणालाभे क्षत्रियं कुरुते पतिम्
nārī tu patyabhāve vai devaraṃ kurute patim | pṛthivī brāhmaṇālābhe kṣatriyaṃ kurute patim |
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ពេលស្ត្រីគ្មានស្វាមី នាងអាចទទួលប្អូនប្រុសរបស់ស្វាមីជាស្វាមី; ដូច្នោះដែរ ពេលផែនដីមិនបានព្រាហ្មណ៍ នាងទទួលក្សត្រីយៈជាអធិបតី។ នេះបង្ហាញថា អំណាចត្រឹមត្រូវមានលំដាប់ថ្នាក់៖ លំដាប់ខ្ពស់ដែលណែនាំធម៌ត្រូវបានចូលចិត្តជាមុន ប៉ុន្តែក្នុងករណីខ្វះខាត ក៏ទទួលអ្នកការពារលំដាប់ទីពីរ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពសង្គម»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches a hierarchy of rightful leadership: ideally the Brāhmaṇa (as dharma-guiding authority) is foremost, but when that is unavailable, the Kṣatriya is accepted as ruler-protector to preserve order; the analogy illustrates pragmatic dharma—choosing the next-best legitimate support in a crisis.
In Bhīṣma’s instruction on dharma and governance, he uses a social analogy (a widow accepting the devara) to explain how the Earth/kingdom accepts a Kṣatriya’s sovereignty when a Brāhmaṇa is not present to lead—emphasizing continuity of protection and rule.