Shloka 38
गोप्रदानगुणाः तथा कपिलागोविधानम्
Merits of Cow-Gift and the Origin-Account of Kapilā Cows
न त्वेवासां दानमात्र प्रशस्तं पात्र कालो गोविशेषो विधिकश्ष । कालज्ञानं विप्र गवान्तरं हि दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम्
Pitāmaha uvāca: na tvevāsāṁ dānamātraṁ praśastaṁ pātraḥ kālo goviśeṣo vidhikaś ca | kālajñānaṁ vipra gavāntaraṁ hi duḥkhaṁ jñātuṁ pāvakādityabhūtam ||
ពិតមិនមែនថា ការបរិច្ចាគគោតែប៉ុណ្ណោះជារឿងគួរសរសើរទេ។ សម្រាប់ទាននោះ ត្រូវពិចារណាអ្នកទទួលដែលសមស្រប ពេលវេលាដែលសមស្រប គោដែលមានគុណលក្ខណៈពិសេស និងវិធីធ្វើត្រឹមត្រូវ—រួមទាំងការយល់ដឹងអំពីកាលៈទេសៈយ៉ាងច្បាស់។ ឱ ព្រាហ្មណ៍! ការដឹងពីកម្រិតខុសគ្នារវាងគោទាំងឡាយ និងការស្គាល់អ្នកទទួលដែលភ្លឺរលោងដូចភ្លើង និងព្រះអាទិត្យ នោះពិតជាលំបាកណាស់។
पितामह उवाच
Educational Q&A
Charity is not judged only by the act of giving; its ethical value depends on discernment—choosing a worthy recipient (pātra), an appropriate time (kāla), a gift of genuine quality (go-viśeṣa), and following proper procedure (vidhi).
Bhīṣma (Pitāmaha), instructing on dāna-dharma in the Anuśāsana Parva, explains to a brāhmaṇa interlocutor that go-dāna requires careful evaluation: both the relative excellence of cows and the spiritual stature of the recipient—likened to the brilliance of fire and the sun—are difficult to assess.