Shloka 21
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
यो रक्षिभ्य: सम्प्रदाय राजा राष्ट्र विलुम्पति । यज्ञे राष्ट्रादू धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन्
yo rakṣibhyaḥ sampradāya rājā rāṣṭraṃ vilumpati | yajñe rāṣṭrād dhanaṃ tasmād ānayadhvam iti bruvan |
ភីෂ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះរាជាដែលប្រគល់កិច្ចការទៅឲ្យអង្គរក្ស និងមន្ត្រីរដ្ឋ ហើយបន្ទាប់មកប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិពីរាជ្យរបស់ខ្លួន ដោយបញ្ជាមន្ត្រីថា «ចូរទៅប្រមូលទ្រព្យពីប្រជារាស្ត្រសម្រាប់យជ្ញ»—ព្រះរាជានោះកំពុងលួចប្លន់ប្រជាជនក្រោមឈ្មោះយជ្ញ។ ហើយបើព្រះរាជាធ្វើពិធីយជ្ញដោយទ្រព្យដែលត្រូវបានយកមកដោយការគំរាមកំហែងតាមព្រះបញ្ជា នោះយជ្ញបែបនេះ មនុស្សល្អ និងអ្នកមានវិចារណញ្ញាណ មិនសរសើរឡើយ ព្រោះពិធីបានក្លាយជាមិនបរិសុទ្ធដោយអំពើអធម៌។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A religious act (yajña) does not become meritorious merely by its outward ritual form; its moral legitimacy depends on the means by which it is funded. Wealth taken by coercion from subjects corrupts the sacrifice, and the wise do not praise such a rite.
Bhishma criticizes a ruler who orders officials to collect money from the kingdom under the pretext of performing a sacrifice. The verse condemns the king’s exploitation of subjects and states that sacrifices performed with such forcibly extracted wealth are not approved by noble persons.