Shloka 3
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
भीष्म उवाच आत्मा पुत्रश्न विज्ञेयस्तस्यानन्तरजश्न यः । निरुक्तजश्न विज्ञेय: सुत: प्रसृतजस्तथा
bhīṣma uvāca ātmā putraḥ vijñeyaḥ tasyānantara-jaḥ yaḥ | nirukta-jaḥ vijñeyaḥ sutaḥ prasṛta-jaḥ tathā ||
ភីष្មបានមានព្រះវាចា៖ «កូនដែលហៅថា ‘អនន្តរជ’ (anantaraja) គួរត្រូវបានចាត់ទុកថាជា “ខ្លួនឯង” របស់បុរស—គឺកូនដែលកើតឡើងដោយគ្មានការជ្រៀតចូលរបស់អ្នកទីបីណាមួយ បង្កើតឡើងតែដោយពូជរបស់ប្តីផ្ទាល់។ កូនប្រភេទមួយទៀតហៅថា ‘និរុក្តជ’ (niruktaja) ហើយក៏មានកូនដែលហៅថា ‘ប្រស្រឹតជ’ (prasṛtaja) ផងដែរ (ទាំងពីរនេះត្រូវបានរាប់ជាប្រភេទរងក្នុងក្រុមកូន ‘ក្សេត្រជ’ kṣetrajā)»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines a dharma-based taxonomy of sons, emphasizing that the ‘anantaraja’ (aurasa) son—born solely from the husband’s seed without third-party involvement—should be regarded as one’s own self, while also acknowledging other recognized categories (niruktaja, prasritaja) within discussions of lineage and legal-ethical status.
In Anushasana Parva’s instructional setting, Bhishma is teaching norms of dharma concerning family and progeny, defining and ranking types of sons used in traditional legal-ethical discourse about lineage, rights, and social recognition.