Shloka 1
ब्राह्मणपूजा-राजधर्मः | Royal Duty of Honoring Learned Brahmins
ऑपनआक्राा बछ। अकाल त्रिशो&्थ्याय: वीतहव्यके पुत्रोंसे काशी-नरेशोंका घोर युद्ध
Yudhiṣṭhira uvāca | śrutaṃ me mahad ākhyānam etat kurukulodvaha | suduṣprāpaṃ yad bravīṣi brāhmaṇyaṃ vadatāṃ vara ||
យុធិષ્ઠិរ បាននិយាយថា៖ «ឱ អ្នកលើកតម្កើងវង្សកុរុ! ឱ ពិតាមហា អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអ្នកនិយាយ! ខ្ញុំបានស្តាប់រឿងអស្ចារ្យដ៏ធំនេះពីមាត់លោករួចហើយ។ តែអ្វីដែលលោកប្រកាសថា—ការទទួលបានភាពជាព្រាហ្មណ៍ (ព្រាហ្មណ្យ) ក្នុងរាងកាយនេះសម្រាប់អ្នកនៃវណ្ណៈផ្សេងៗ គឺលំបាកយ៉ាងខ្លាំង—ហាក់ដូចជាមិនអាចសម្រេចបានឡើយ»។
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-question: whether and how 'brāhmaṇya' is attainable, emphasizing that true Brahminhood is not merely a birth-label but a rare, demanding attainment tied to qualities and conduct—hence described as 'suduṣprāpa' (exceedingly difficult).
After hearing a major illustrative story, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma and reflects on Bhīṣma’s claim that for those of other varṇas, attaining Brahminhood in the same lifetime/body is extremely difficult, prompting further explanation about the nature of brāhmaṇya.