Shloka 17
मातङ्ग–शक्रसंवादः
Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच कथान्ते शिरसा पादौ स्पृष्टवा भीष्मस्य पाण्डव: । धर्म्य धर्मसुतः प्रश्न॑ पर्यपृच्छद् युधिष्ठिर:
Translation
វៃសម្បាយនៈបានពោលថា៖ «ឱ ព្រះបាទជនមេជ័យ! នៅចុងបញ្ចប់នៃការសន្ទនា ព្រះយុធិષ્ઠិរៈ កូននៃបណ្ឌុ និងជាបុត្រនៃធម្មៈ បានដាក់ក្បាលប៉ះជើងព្រះភីស្មៈ ហើយសួរសំណួរដែលសមតាមធម្មៈនេះ»។
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
कथा-अन्तेat the end of the conversation
कथा-अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकथा-अन्त
FormMasculine, Locative, Singular
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
पादौthe two feet
पादौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Accusative, Dual
स्पृष्ट्वाhaving touched
स्पृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootस्पृश्
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage)
भीष्मस्यof Bhīṣma
भीष्मस्य:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
पाण्डवःthe Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्म्यःrighteous, in accordance with dharma
धर्म्यः:
TypeAdjective
Rootधर्म्य
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्म-सुतःson of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्म-सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म-सुत
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रश्नम्a question
प्रश्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रश्न
FormMasculine, Accusative, Singular
पर्यपृच्छत्asked, inquired
पर्यपृच्छत्:
TypeVerb
Rootपरि-प्रच्छ्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes