Shloka 9
नतु वक्षिन्नयेत् प्राज्ञो गृहीत्वैव करे नरम् । उच्यमानस्तु धर्मेण धर्मलोकभयच्छले
na tu vakṣy nayed prājño gṛhītvāiva kare naram | ucyamānas tu dharmeṇa dharmalokabhayacchale ||
ភីស្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ទោះជាមនុស្សមានប្រាជ្ញាខ្លាំងប៉ុនណាក៏ដោយ ក៏មិនអាចចាប់ដៃអ្នកណាម្នាក់ហើយបង្ខំឲ្យគាត់ដើរតាមផ្លូវធម៌បានទេ។ ប៉ុន្តែដោយនិយាយតាមយុត្តិធម៌—យោងទៅធម៌ ហើយសូម្បីតែយកការភ័យខ្លាចចំពោះការរិះគន់របស់សង្គមមកជាហេតុ—គាត់អាចជំរុញឲ្យមនុស្សនោះឆ្ពោះទៅកាន់ការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវបាន។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma cannot be imposed by coercion; the wise should guide through reasoned, lawful admonition, and may also appeal to social accountability (fear of public blame) as a practical means to encourage righteous behavior.
In Bhishma’s instruction on conduct (Anushasana Parva), he explains the limits of moral authority: even the wise cannot compel virtue by force, but they can counsel a person toward dharma using just arguments and socially persuasive considerations.