Shloka 52
Devanagari script
प्रविष्टमात्रश्न गृहे सर्व पश्यामि तन्नवम्
Transliteration
praviṣṭamātraś ca gṛhe sarvaṁ paśyāmi tan navam
Translation
វាយុបាននិយាយថា៖ «ទើបតែចូលទៅក្នុងផ្ទះភ្លាម ខ្ញុំឃើញថា អ្វីៗទាំងអស់នៅទីនោះ សុទ្ធតែថ្មីទាំងស្រុង»។
Word by Word
प्रविष्टhaving entered
प्रविष्ट:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मात्रःonly; merely (one)
मात्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पश्यामिI see
पश्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) (पश्य-आदेश)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नवम्new
नवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu (Vāyudeva)G
gṛha (house)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
The verse highlights alertness and discernment: one should notice sudden changes in one’s environment and respond according to dharma, rather than acting from habit or complacency.
Vāyu speaks as an observer, stating that upon entering a house he immediately perceives that everything appears newly arranged or transformed, signaling a noteworthy change in the situation.