Shloka 56
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
Devanagari script
त्रियुगौ पुण्डरीकाक्षौ वासुदेवधनञज्जयौ । विदितौ नारदादेतौ मम व्यासाच्च पार्थिव
Translation
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ព្រះក្រឹṣṇa អ្នកមានភ្នែកដូចផ្កាឈូក និង អរជុន—វាសុទេវៈ និង ធនញ្ជយៈ—ទាំងពីរនេះ ត្រូវបានហៅថា ‘ត្រីយុគ’ ព្រោះបានបង្ហាញព្រះវត្តមានក្នុងបីយុគ។ ទេវឥសី នារទៈ និង វ្យាសៈ បានបង្ហាញអត្តសញ្ញាណរបស់ទាំងពីរនេះដល់ខ្ញុំ»។
Word by Word
त्रियुगौthe two who appear in (all) three yugas
त्रियुगौ:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रियुग
FormMasculine, Nominative, Dual
पुण्डरीकाक्षौthe two lotus-eyed ones
पुण्डरीकाक्षौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्डरीकाक्ष
FormMasculine, Nominative, Dual
वासुदेवVasudeva (Krishna)
वासुदेव:
Karta
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
धनञ्जयौthe two (called) Dhananjaya (Arjuna) (dual used for the pair in coordination)
धनञ्जयौ:
Karta
TypeNoun
Rootधनञ्जय
FormMasculine, Nominative, Dual
विदितौwere known / were made known
विदितौ:
Karta
TypeVerb
Rootविदित
FormMasculine, Nominative, Dual
नारदात्from Narada
नारदात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Ablative, Singular
एतौthese two
एतौ:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
ममto me / of me
मम:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
व्यासात्from Vyasa
व्यासात्:
Apadana
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Ablative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पार्थिवO king
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes