Shloka 51
Śiva-nāmānukīrtana-prastāvaḥ
Prologue to the praise of Śiva and the Upamanyu testimony
सकृप्प्रभिन्नैश्व गजैर्विं भूषित॑ प्रहृषष्नानाविधपक्षिसेवितम् । सुपुष्पितैरम्बुधरप्रकाशै- महीरुहाणां च वनैर्विचित्रै:
sakṛt-prabhinnaiś ca gajair vibhūṣitaṃ prahṛṣṭa-nānā-vidha-pakṣi-sevitam | su-puṣpitair ambudhara-prakāśair mahī-ruhāṇāṃ ca vanair vicitram ||
វាសុទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ សួនព្រៃនៃអាស្រាមនោះត្រូវបានលម្អដោយដំរីដែលលើក្បាលទើបតែបែកហូរទឹកមដជាលើកដំបូងម្តងប៉ុណ្ណោះ។ បក្សីនានា ដោយចិត្តរីករាយ ហៅស្រែកដោយសេចក្តីសុខសាន្ត ក៏មកស្នាក់នៅលើដើមឈើ។ ព្រៃឈើចម្រុះដែលមានដើមឈើធំៗជាច្រើន កំពុងរីកផ្កាស្រស់ស្អាត រលោងដូចពពកភ្លៀង ធ្វើឲ្យអាស្រាមទាំងមូលមើលទៅស្រស់បំព្រង និងស្ងប់ស្ងាត់យ៉ាងលើសលប់។
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse reinforces the Mahābhārata’s ethical valuation of the āśrama as a space of dharma: harmony with nature, calmness, and restraint. The serene, flourishing environment functions as a moral backdrop—suggesting that inner discipline and righteous living are supported by a peaceful, sattvic setting.
Vāsudeva is describing the beauty of a hermitage-grove: elephants in early rut enhance its grandeur, many joyful birds inhabit the trees, and the forests are thick with blossoms that look like rain-clouds—together creating an exceptional, sacred atmosphere.