Shloka 16
Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
(अग्निसंरक्षणपरा गृहशुद्धि च कारये । कुमारान् पालये नित्यं कुमारी परिशिक्षये ।।
agnisaṁrakṣaṇaparā gṛhaśuddhiṁ ca kāraye | kumārān pālaye nityaṁ kumārī pariśikṣaye || ātmapriyāṇi hitvāpi garbhasaṁrakṣaṇe ratā | bālānāṁ varjaye nityaṁ śāpaṁ kopaṁ pratāpanam || avikṣiptāni dhānyāni nānnavikṣepaṇaṁ gṛhe | ratnavat spṛhaye gehe gāvaḥ sayavasodakāḥ || samudgamya ca śuddhāhaṁ bhikṣāṁ dadyāṁ dvijātiṣu || pravāsaṁ yadi me yāti bhartā kāryeṇa kenacit | maṅgalair bahubhir yuktā bhavāmi niyatā tadā ||
ភីស្មាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំឧស្សាហ៍ប្រឹងប្រែងថែរក្សាភ្លើងបូជានៅក្នុងផ្ទះ និងធ្វើឲ្យផ្ទះស្អាតបរិសុទ្ធដោយការលាបបោសជាប្រចាំ។ ខ្ញុំថែទាំកូនៗរាល់ថ្ងៃ ហើយបង្រៀនក្មេងស្រីឲ្យស្គាល់កាតព្វកិច្ចនារី។ ទោះបីបោះបង់អាហារដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ក៏ដោយ ខ្ញុំក៏នៅតែផ្តោតលើការការពារការមានផ្ទៃពោះជានិច្ច។ ខ្ញុំបានបោះបង់ជារៀងរហូតនូវការស្តីបន្ទោស ការខឹង និងការធ្វើទុក្ខដល់កូនៗ។ ក្នុងផ្ទះខ្ញុំ មិនដែលបោះពោតស្រូវឲ្យរាយប៉ាយ ឬបោះអាហារឲ្យខ្ចាត់ខ្ចាយឡើយ។ ខ្ញុំចិញ្ចឹមគោដោយផ្តល់ស្មៅអាហារ និងទឹក ធ្វើឲ្យពួកវាសុខស្រួល ហើយប្រាថ្នាឲ្យពួកវាសុវត្ថិភាពដូចជារតនៈ។ ហើយនៅពេលខ្លួនស្ថិតក្នុងភាពបរិសុទ្ធ ខ្ញុំនឹងចេញទៅមុខ ដើម្បីប្រគេនទានដល់ព្រះទ្វិជៈ។ បើស្វាមីខ្ញុំចេញដំណើរទៅធ្វើកិច្ចការណាមួយ ខ្ញុំនឹងរស់នៅដោយវិន័យ និងការគ្រប់គ្រងខ្លួន ហើយប្រតិបត្តិពិធីមង្គលជាច្រើនសម្រាប់សេចក្តីសុខសាន្តរបស់គាត់»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ideal of household ethics: protect the sacred fire and maintain cleanliness, nurture children with patience (without curses or harshness), safeguard pregnancy through self-denial, avoid wasting food, care for cows as precious dependents, and give alms to the twice-born while observing purity and disciplined auspicious conduct—especially during the husband’s absence.
In Bhishma’s discourse on dharma, a woman’s exemplary domestic conduct is described in the first person: she recounts her daily responsibilities—ritual care, household purification, child-rearing, instruction of girls, restraint in speech and anger, careful management of food, attentive care of cows, and charitable giving—then adds that when her husband travels for work she remains self-controlled and engaged in auspicious observances.