Shloka 113
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
एकस्तरति दुर्गाणि गच्छत्येकस्तु दुर्गतिम् । बृहस्पतिजीने कहा--राजन्! प्राणी अकेला ही जन्म लेता
yudhiṣṭhira uvāca |
ekas tarati durgāṇi gacchaty ekas tu durgatim |
yaḥ nīcaḥ puruṣo dhana-lobhena vā śatrutā-kāraṇād vā śastraṃ gṛhītvā nihataṃ (aśastraṃ) puruṣaṃ hanti sa mṛtyor anantaram gardabha-yoniṃ prāpnoti ||
kharo jīvati varṣe dve tataḥ śastreṇa vadhyate |
sa mṛto mṛga-yoniṃ tu nityodvignaḥ punar jāyate ||
យុធិષ્ઠិរៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មនុស្សម្នាក់ឯងឆ្លងកាត់ផ្លូវលំបាក ហើយម្នាក់ឯងក៏ធ្លាក់ចូលវិនាស។ សត្វមានជីវិតកើតម្នាក់ឯង ស្លាប់ម្នាក់ឯង ម្នាក់ឯងទាំងឆ្លងផុតទុក្ខ និងម្នាក់ឯងទាំងភ្លក់រសជាតិអភ័ព្វ។ ដូច្នេះ មនុស្សទាបដែលដោយលោភលន់ទ្រព្យ ឬដោយសត្រូវភាព កាន់អាវុធសម្លាប់បុរសគ្មានអាវុធ—ក្រោយស្លាប់ទៅ កើតជាសត្វលា។ ជាលា គេរស់បានពីរឆ្នាំ បន្ទាប់មកត្រូវសម្លាប់ដោយអាវុធ; ស្លាប់ហើយកើតជាសត្វក្តាន់ ហើយរស់ដោយភ័យខ្លាចអ្នកប្រមាញ់ជានិច្ច»។
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Moral responsibility is personal and inescapable: one faces the fruits of one’s actions alone. Specifically, violence driven by greed or enmity—especially killing an unarmed person—leads to degrading rebirths and a life marked by fear and suffering.
In Anuśāsana Parva’s ethical instruction, Yudhiṣṭhira articulates (with a traditional attribution to Bṛhaspati in the accompanying gloss) a karmic warning: the killer of an unarmed man is reborn first as a donkey, then after being slain, as a deer-like creature, living constantly terrified of hunters.