Shloka 141

मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity

Devanagari script

व्याख्यातो ह्ानुपूर्व्येण उपवासफलात्मक: । दरिद्रेर्मनुजै: पार्थ प्राप्त यज्ञफलं यथा

Transliteration

vyākhyāto hy ānupūrvyena upavāsaphalātmakaḥ | daridrair manujaiḥ pārtha prāptaṃ yajñaphalaṃ yathā || bharataśreṣṭha! yaḥ tubhyaṃ yajñānām uttamaṃ vidhānaṃ kramaśaḥ vistārapūrvakaṃ vyākhyātaṃ, tasmin upavāsasya phale prakāśo dattaḥ | kuntīnandana! daridrā manuṣyāḥ ebhiḥ upavāsātmakair vratānuṣṭhānaiḥ yajñānāṃ phalaṃ prāptavantaḥ ||

Translation

ភីෂ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំបានពន្យល់តាមលំដាប់យ៉ាងត្រឹមត្រូវ អំពីវិន័យដែលមានសារសំខាន់ជាផលបុណ្យនៃការតមអាហារ។ ឱ បារថៈ ដូចជាផលនៃយញ្ញៈ (ពិធីបូជា) អាចទទួលបានដូចម្តេច ក៏ដូច្នោះដែរ មនុស្សក្រីក្រក៏បានទទួលផលនៃយញ្ញៈ ដោយអនុវត្តវ្រតតមអាហារទាំងនេះ។ ឱ អ្នកល្អបំផុតក្នុងវង្សភារតៈ ខ្ញុំបានបង្ហាញដល់អ្នក—ជាជំហានៗ និងដោយលម្អិត—នូវបទបញ្ញត្តិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃយញ្ញៈ ហើយក្នុងនោះ ខ្ញុំបានបញ្ជាក់ច្បាស់អំពីគុណបុណ្យដែលកើតពីការតមអាហារ។ ឱ កូនកុន្តី សូម្បីតែអ្នកគ្មានទ្រព្យ ដោយធ្វើវ្រតតមអាហារទាំងនេះ ក៏អាចឈានដល់រង្វាន់ដូចផលនៃយញ្ញៈបានដែរ»។

Word by Word

• [{'term': 'vyākhyātaḥ', 'definition': 'explained, expounded'}, {'term': 'ānupūrvyena', 'definition': 'in proper order

• sequentially'}, {'term': 'upavāsa', 'definition': 'fasting

• religious abstinence'}, {'term': 'phala', 'definition': 'fruit

• merit'}, {'term': 'upavāsaphalātmakaḥ', 'definition': 'having as its essence the fruit/merit of fasting'}, {'term': 'daridra', 'definition': 'poor

• lacking wealth'}, {'term': 'manuja', 'definition': 'human being

• man'}, {'term': 'pārtha', 'definition': 'son of Pritha (Kunti)

• Arjuna'}, {'term': 'prāptam / prāptavantaḥ', 'definition': 'obtained

• attained'}, {'term': 'yajña', 'definition': 'sacrifice

• ritual offering'}, {'term': 'yajñaphala', 'definition': 'the fruit/reward of sacrifice'}, {'term': 'bharataśreṣṭha', 'definition': 'best among the Bharatas (address to Yudhishthira/Arjuna depending on context)'}, {'term': 'vidhāna', 'definition': 'ordinance

• prescribed procedure'}, {'term': 'vrata', 'definition': 'vow

• religious observance'}, {'term': 'anuṣṭhāna', 'definition': 'performance

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Partha (Arjuna)
• Kuntinandan(a) (Arjuna)
• Bharata-shreshtha (best of the Bharatas)
• Yajna (sacrifice)
• Upavasa (fasting)
• Daridra manuja (poor people)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Fasting-based vows can yield merit comparable to that of elaborate sacrifices, making spiritual reward accessible even to those who lack wealth.

What is happening in the narrative?

Bhishma continues instructing the listener (addressed as Partha/Kuntinandana and ‘best of the Bharatas’) by summarizing that he has explained sacrificial ordinances in order and highlighting that the fruit of sacrifice can be attained through upavasa-vratas, even by the poor.