Shloka 70
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
काल उवाच न हाहं नाप्ययं मृत्युर्नायं लुब्धक पन्नग: । किल्बिषी जन्तुमरणे न वयं हि प्रयोजका:
kāla uvāca | na hāhaṃ nāpy ayaṃ mṛtyur nāyaṃ lubdhaka pannagaḥ | kilbiṣī jantu-maraṇe na vayaṃ hi prayojakāḥ ||
កាលៈ បាននិយាយថា៖ «មិនមែនខ្ញុំទេ មិនមែនមរណៈនេះទេ ហើយក៏មិនមែនពស់នេះដែរ ឱ អ្នកប្រមាញ់ ដែលត្រូវទទួលបន្ទុកចំពោះមរណភាពរបស់សត្វនេះ។ យើងមិនមែនជាអ្នកញុះញង់ ឬជាភ្នាក់ងារដែលបង្កឲ្យនរណាម្នាក់ស្លាប់ឡើយ។ មូលហេតុពិតស្ថិតនៅកន្លែងផ្សេង—នៅក្នុងកម្មរបស់សត្វនោះឯង និងធម៌ដែលធ្វើឲ្យផលរបស់វាស숙ទុំ។»
काल उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that Time (kāla), Death (mṛtyu), and apparent instruments (like a serpent or a hunter) are not morally culpable as independent causes of a being’s death; rather, outcomes unfold according to the deeper law of karma and the ripening of prior actions.
Time personified addresses a hunter and denies that he, Death, or the serpent should be regarded as the guilty party in the creature’s death, shifting the discussion from surface-level blame to the ethical-metaphysical framework of karmic causation.