Shloka 34
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
ईषदुच्छवसमानस्तु कृच्छात् संस्तभ्य पन्नग: । उत्ससर्ज गिरं मन्दां मानुषीं पाशपीडित:
īṣad ucchvasamānas tu kṛcchrāt saṃstabhya pannagaḥ | utsasarja giraṃ mandāṃ mānuṣīṃ pāśa-pīḍitaḥ ||
ភីष្មបាននិយាយថា៖ «នៅពេលនោះ ពស់នោះត្រូវចងរឹតដោយខ្សែបង្រ្កាប ទទួលទុក្ខវេទនា ហើយដកដង្ហើមស្រាលៗ។ ដោយព្យាយាមយ៉ាងលំបាក វាបានស្ទាក់ខ្លួនឲ្យស្ងប់ ហើយនិយាយដោយសំឡេងទាប ជាភាសាមនុស្ស»។
भीष्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how bondage and pain can subdue arrogance and bring forth measured, truthful speech; restraint (pāśa) becomes a catalyst for humility and moral reflection.
A serpent, bound by a noose and struggling to breathe, gathers himself with difficulty and then speaks softly in human language, as narrated by Bhīṣma.