Home›Kurma Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 5›Shloka 34
←Previous Verse
Next Verse→

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 34

Rudra’s Cosmic Dance and the Recognition of Rudra–Nārāyaṇa Unity (Īśvara-gītā Continuation)

Devanagari script

त्वामेकमाहुः कविमेकरुद्रं प्राणं बृहन्तं हरिमग्निमीशम् / इन्द्रं मृत्युमनिलं चेकितानं धातारमादित्यमनेकरूपम्

Transliteration

tvāmekamāhuḥ kavimekarudraṃ prāṇaṃ bṛhantaṃ harimagnimīśam / indraṃ mṛtyumanilaṃ cekitānaṃ dhātāramādityamanekarūpam

Translation

ព្រះអង្គតែមួយត្រូវបានប្រកាសថា ជាកវីអង្គតែមួយ ជារុទ្រៈអង្គតែមួយ; ជាព្រលឹងដង្ហើម ជាព្រះអង្គដ៏ធំទូលាយ ជាហរិ ជាអគ្គនី និងជាព្រះអម្ចាស់។ ព្រះអង្គជាឥន្ទ្រ ជាមរណៈ និងជាខ្យល់; ជាបញ្ញាដឹងគ្រប់យ៉ាង; ជាធាត្រ (អ្នកទ្រទ្រង់) និងជាអាទិត្យ—អង្គតែមួយដែលបង្ហាញជារូបរាប់មិនអស់។

Word by Word
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
ekamone
ekam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (tvām इत्यस्य)
āhuḥthey call, they say
āhuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम
kavimseer, sage
kavim:
Karma (कर्म; āhuḥ—object-complement)
TypeNoun
Rootkavi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समानाधिकरण (tvām इत्यस्य)
eka-rudramthe one Rudra
eka-rudram:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक) + rudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समासः (एकः रुद्रः)
prāṇamlife-breath
prāṇam:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
bṛhantamgreat, vast
bṛhantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbṛhat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
harimHari (Viṣṇu)
harim:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
agnimAgni (fire)
agnim:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
īśamLord
īśam:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
indramIndra
indram:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
mṛtyumDeath
mṛtyum:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
anilamwind
anilam:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootanila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
ekitānamthe knowing one, intelligent
ekitānam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√cit (धातु) → cekitāna (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present participle, परस्मैपद-परम्परा), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘perceiving/knowing’
dhātāramthe creator, sustainer (Dhātṛ)
dhātāram:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootdhātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ādityamĀditya (Sun)
ādityam:
Karma (कर्म; āhuḥ)
TypeNoun
Rootāditya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
aneka-rūpammany-formed
aneka-rūpam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समासः (अनेकं रूपं यस्य/अनेकरूपम्)
Speaker

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara-Gita style discourse

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
R
Rudra
H
Hari
A
Agni
I
Indra
M
Mṛtyu
A
Anila (Vāyu)
D
Dhātṛ
Ā
Āditya

FAQs

It presents the Supreme as one reality that is called by many sacred names—seer, Rudra, Hari, prāṇa, Sun—showing that all cosmic powers are functions of the single Self/Ishvara appearing as many.

The verse supports Ishvara-upāsanā used in Pāśupata-oriented devotion and meditation: contemplate the One Lord as immanent in prāṇa, fire (inner tapas), sun-like awareness, and as the ruler of creation, preservation, and dissolution.

By identifying the One Lord simultaneously as “eka-Rudra” and “Hari,” it affirms a Kurma Purana synthesis where Shiva and Vishnu are not rival deities but complementary names/forms of the single supreme Ishvara.

←Previous Verse
Next Verse→