Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Prākṛta-pralaya, Pratisarga Doctrine, and the Ishvara-Samanvaya of Yoga and Devotion

इत्येष भगवान् रुद्रः संहारं कुरुते वशी / स्थापिका मोहनी शक्तिर्नारायण इति श्रुतिः

ityeṣa bhagavān rudraḥ saṃhāraṃ kurute vaśī / sthāpikā mohanī śaktirnārāyaṇa iti śrutiḥ

ដូច្នេះ ព្រះរុទ្រៈដ៏មានព្រះភាគ—អធិបតី—ប្រតិបត្តិសំហារ។ ប៉ុន្តែ អំណាចដែលបង្កើតការតាំងស្ថាបនា និងបង្កមោហៈ ត្រូវបានស្រ៊ុតិហៅថា «នារាយណៈ»។

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरणचिह्न (quotative)
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अपपोजिशन/सम्बोधन-समाना (in apposition to भगवान्)
संहारम्dissolution
संहारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुरुतेdoes, performs
कुरुते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वशीthe controller
वशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
स्थापिकाestablishing, sustaining
स्थापिका:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थापिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (शक्तिः qualifies)
मोहनीdeluding
मोहनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमोहनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
शक्तिःpower
शक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरणचिह्न (quotative)
श्रुतिःscriptural statement
श्रुतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Lord Kurma (Vishnu) instructing the sages/Indradyumna-context on the unity of divine functions

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

R
Rudra (Shiva)
N
Narayana (Vishnu)
S
Shakti
S
Shruti (Veda)

FAQs

It implies a single supreme governance expressed through distinct cosmic functions: Rudra as the power of dissolution and Nārāyaṇa as the Veda-attested foundational power that establishes and, through māyā-like śakti, veils—pointing to one Reality operating via śakti.

The verse supports the Kurma Purana’s yogic discernment (viveka): the practitioner recognizes mohanī-śakti (delusive power) as a cosmic principle and turns inward through śiva-bhakti/īśvara-dhyāna to transcend its veiling effects—aligned with Pāśupata-oriented renunciation of भ्रम (delusion).

It presents complementary, non-competitive roles: Rudra executes saṃhāra, while Nārāyaṇa is affirmed by Śruti as the establishing, māyā-bearing śakti—teaching functional unity within a single divine order.