Adhyaya 5

Verse 1

नाम चतुर्थो ऽध्यायः एतादृशे महत्तत्त्वे लक्ष्म्या सह हरिः स्वयम् / प्रविवेश महाभाग क्षोभयामास वै हरिः

«ចប់ជំពូកទីបួន»។ បន្ទាប់មក ក្នុងមហាតត្តវៈដ៏ធំនោះ ព្រះហរិ (វិෂ្ណុ) ព្រះអង្គឯង—ជាមួយព្រះលក្ខ្មី—បានចូលទៅ, ឱ អ្នកមានភាគ្យធំ; ហើយព្រះហរិបានកម្រើកវា ឲ្យចាប់ផ្តើមសកម្មភាព។

Verse 2

अहन्तत्त्वमभूत्तस्माज्ज्ञानद्रव्यक्रियात्मकम् / अहङ्कारसमुत्पत्तावेकांशस्तमसि स्मृतः

ពីនោះ បានកើតឡើង «អហន្តត្តវៈ» គោលការណ៍នៃ «ខ្ញុំ» ដែលមានសភាពជាចំណេះដឹង សារធាតុ និងសកម្មភាព។ ក្នុងការបង្ហាញអហង្គារ (អេហ្គោ) មានភាគមួយ ត្រូវបានចាត់ទុកថាស្ថិតក្នុង តមស (ភាពងងឹត/អសកម្ម)។

Verse 3

तद्दशांशाधिकरजस्तद्दशांशाधिकं प्रभो / सत्त्वमित्युच्यते सद्भिर्ह्येतदात्मा त्वहं स्मृतम्

អ្វីដែលលើសរាជសដោយមួយភាគដប់ ហើយលើសវាឡើងវិញដោយមួយភាគដប់ទៀត ឱ ព្រះអម្ចាស់—នោះហៅថា សត្តវៈ ដោយអ្នកប្រាជ្ញ; ហើយនោះឯង ត្រូវបានចងចាំថាជា អាត្មា—«អ្នក» និង «ខ្ញុំ»។

Verse 4

अहन्तत्त्वाभिमानी तु आदौ शेषो बभूवह / सहस्राब्दाच्च पश्चात्तौ जातौ खगहरौ द्विज

អង្គដែលគ្រប់គ្រងលើតត្តវៈនៃ «អហំ» (ahaṅtattva) ដំបូងបានក្លាយជា សេសៈ (Śeṣa)។ បន្ទាប់ពីមួយពាន់ឆ្នាំ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ (dvija) ទាំងពីរនោះបានកើតជា គរុឌៈ (Garuḍa) និង ហរិ (Hari)។

Verse 5

अहन्तत्त्वे खग ह्येषु प्रविष्टो हरिरव्ययः / क्षोभयामास भगवाल्लङ्क्ष्म्या सह हरिः स्वयम्

ឱ បក្សី (គរុឌៈ) អង្គហរិ (Hari) អវ្យយៈ បានចូលស្ថិតក្នុងទាំងនេះ—តត្តវៈនៃអហង្គារ (ahaṅkāra)។ ហើយព្រះបគវាន ហរិ ដោយព្រះអង្គឯង ជាមួយនឹង លក្ខ្មី (Lakṣmī) បានបង្កឲ្យវារវើរវាយ ជាចលនាបង្កើត។

Verse 6

वैकारिकस्तामसश्च तैजसश्चेत्यहं त्रिधा / त्रिधा बभूव रुद्रोपि यतस्तेषां नियामकः

ខ្ញុំ—ជាតត្តវៈសកល—បានក្លាយជាបីប្រភេទ៖ វៃការិក (vaikārika), តាមស (tāmasa), និង តៃជស (taijasa)។ រុទ្រ (Rudra) ក៏បានក្លាយជាបីប្រភេទដែរ ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងត្រួតត្រាលើទាំងបីនោះ។

Verse 7

वैकारिकस्थितो रुद्रो वैकारिक इति स्मृतः / तामसे तु स्थितो रुद्रस्तामसो ह्यभिधीयते

រុទ្រ (Rudra) ដែលស្ថិតនៅក្នុងសភាព វៃការិក (vaikārika) ត្រូវបានចងចាំថា «វៃការិក»។ តែរុទ្រ ដែលស្ថិតនៅក្នុងសភាព តាមស (tāmasa) នោះ ពិតជាត្រូវហៅថា «តាមស»។

Verse 8

तैजसे तु स्थितो रुद्रो लोके वै तैजसः स्मृतः / तैजसे तु ह्यहन्तत्त्वे लक्ष्म्या सह हरिः स्वयम्

រុទ្រ (Rudra) ស្ថិតនៅក្នុងសភាព តៃជស (taijasa) ហើយនៅក្នុងលោកនោះ ព្រះអង្គត្រូវបានគេរំលឹកថា «តៃជស»។ ហើយក្នុងតត្តវៈអហន្ត (ahaṅtattva) ប្រភេទតៃជស នោះ ហរិ (Hari) ដោយព្រះអង្គឯង ស្ថិតជាមួយនឹង លក្ខ្មី (Lakṣmī)។

Verse 9

विशित्वा क्षोभयामास तदासौ दशधा त्वभूत् / श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च

ព្រះអង្គបានចូលទៅក្នុងនោះ ហើយក៏រំញោចវា; បន្ទាប់មកវាប្រែក្លាយជាទសភាគ—គឺសមត្ថភាពនៃការស្តាប់ ការមើល ការប៉ះ ការរស និងការធុំក្លិន (ជាដើម)។

Verse 10

वाक्पाणिपादं पायुश्च उपस्थेति दश स्मृताः / वैकारिके ह्यहन्तत्त्वे प्रविश्य क्षोभयद्धरिः

វាចា ដៃ ជើង បាយុ និងឧបស្ថ—ទាំងនេះត្រូវបានចងចាំថាជា (អង្គ) ទស; ព្រះហរិបានចូលទៅក្នុងអហង្គារៈផ្នែកវៃការិក ហើយរំញោចវា ដើម្បីចាប់ផ្តើមមុខងាររបស់វា។

Verse 11

महत्तत्त्वादिमा अदाविन्द्रियाणां च देवताः / एकादशविधा आसन्क्रमेण तु खगेश्वर

ឱ ខគេស្វរ (ព្រះគរុឌ) ចាប់ពីមហត្តត្ត្វៈជាដើម នៅដើមកាល ព្រះទេវតាអធិបតីនៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ បានកើតឡើងតាមលំដាប់ ជា១១ប្រភេទ។

Verse 12

मनोभिमानि नी ह्यादौ वारुणी त्वभवत्तदा / अनन्तरं च सौपर्णी गौरोजापि तथैव च

នៅដើមកាល មនោភិមានី និង នី ពិតជាបានក្លាយជា វារុណី នៅពេលនោះ; បន្ទាប់មក សೌពರ್ಣី ហើយដូចគ្នានោះ កೌរោជា ក៏បានកើតមានឡើង។

Verse 13

शेषादनन्तरास्तासां दशवर्षादनंरम् / उत्पत्तिरिति विज्ञेयं क्रमेण तु खगेश्वर

បន្ទាប់ពីអ្វីដែលនៅសល់ (នៃកាលកំណត់ដែលបាននិយាយមុន) ការកើតឡើងបន្តរបស់ពួកនាង គួរយល់ថា កើតឡើងបន្ទាប់ពីដប់ឆ្នាំ តាមលំដាប់ៗ ឱ ខគេស្វរ (ព្រះគរុឌ)។

Verse 14

मनोभिमानिनावन्याविन्द्रकामौ प्रजज्ञतुः / तार्क्ष्य ह्यनन्तरौ ज्ञेयौ मुक्तौ संसार एव च

ពី មនោភិមានិនី គូផ្សេងមួយ—ឥន្ទ្រ និង កាម—បានកើតឡើង។ ហើយឱ តារក្ស្យ (គរុដា) អ្នកគួរយល់ថា អ្នកទាំងពីរដែលកើតបន្ទាប់ភ្លាមៗ នោះ ជាមនុស្សបានរួចផុត ទោះនៅក្នុងសង្សារក៏ដោយ។

Verse 15

ततस्त्वगात्मा ह्यभवत्सोहं कारिक ईरितः / ततः पाण्यात्मकाश्चैव जज्ञिरे पक्षिसत्तम

បន្ទាប់មក គោលការណ៍នៃស្បែក—ជាអង្គសមត្ថភាពអារម្មណ៍ខាងក្រៅនៃកាយ—បានកើតមាន; នេះត្រូវបានប្រកាសថា «ខ្ញុំគឺនោះ» ឱ ការិកា។ បន្ទាប់មក ឱ សត្វបក្សីអធិរាជ (គរុដា) ដៃទាំងឡាយក៏បានកើតជាសមត្ថភាពមានកាយផងដែរ។

Verse 16

शची रतिश्चानिरुद्धस्तथा स्वायंभुवो मनुः / बृहस्पतिस्तथा दक्ष एते पाण्यात्मकाः स्मृताः

សចី រតី អនិរុទ្ធ និង ស្វាយម្ភូវ មនុ; ព្រហស្បតិ និង ទក្ខ—ទាំងនេះត្រូវបានចងចាំថា ស្ថិតក្នុងប្រភេទដែលហៅថា «បាណ្យាត្មក»។

Verse 17

दक्षस्यानन्तरं जज्ञे प्रवाहो नाम चाण्डज / स एवोक्तश्चातिंवाहो यापयत्यात्मचोदितः

បន្ទាប់ពី ទក្ខ មានសត្វកើតពីស៊ុតមួយឈ្មោះ ប្រាវាហា បានកើតឡើង ឱ ចណ្ឌជ។ គេក៏ហៅគាត់ថា អតិំវាហា; ដោយការជំរុញពីការបញ្ជាខាងក្នុងរបស់ខ្លួន គាត់នាំសត្វលោកឲ្យឆ្ពោះទៅមុខតាមដំណើររបស់ពួកគេ។

Verse 18

हस्तादनन्तरं ज्ञेयो न तु शच्यादिवत्स्मृतः / ततोभवन्महाभाग चक्षुरिद्रियमात्मनः

បន្ទាប់ភ្លាមៗពី ដៃ គួរយល់ថា សមត្ថភាពបន្ទាប់បានកើតឡើង; វាមិនត្រូវចងចាំដូចជា សចី និងអ្នកដទៃឡើយ។ បន្ទាប់មក ឱ មហាភាគ អង្គនៃភ្នែក—ជាអិន្ទ្រិយៈ—បានបង្ហាញឡើងសម្រាប់អាត្មានដែលមានកាយ។

Verse 19

स्वायंभुवमनोर्भार्या शतरूपा यमस्तथा / चन्द्रसूर्यौ तु चत्त्वारश्चक्षुरिन्द्रियमानिनः

ភរិយារបស់ ស្វាយម្ភូវ មនុ គឺ សតរូបា; ហើយក៏មាន យម ដែរ។ ព្រះចន្ទ និង ព្រះអាទិត្យ និង អ្នកអធិបតីទិសទាំងបួន ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាទេវតាអធិបតីនៃអារម្មណ៍នៃការមើលឃើញ។

Verse 20

चन्द्रः श्रोत्राभिमानीति तथा ज्ञेयः खगेश्वर / जिह्वेन्द्रियात्मा वरुणः सूर्यस्यानन्तरोभवत्

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី (ខគេស្វរ) ចូរដឹងថា ព្រះចន្ទ ជាទេវតាអធិបតីនៃអារម្មណ៍ស្តាប់។ វរុណៈ ជាទេវតាអន្តរជាតិ (អាត្មា) នៃអណ្តាត និងរសជាតិ មកបន្ទាប់ពី ព្រះអាទិត្យ។

Verse 21

वागिन्द्रियाभिमानिन्यो ह्यभवन्वरुणादनु / दक्षपत्नी प्रसूतिश्च भृगुरग्निस्तर्थव च

ពិតប្រាកដណាស់ អំណាចអធិបតីដែលសម្គាល់ជាមួយអង្គវាចា (អង្គនិយាយ) បានកើតឡើងបន្ទាប់ពី វរុណៈ។ ហើយ ប្រសូតិ ភរិយារបស់ ទក្សៈ ព្រមទាំង ភ្រឹគុ និង អគ្គិ ក៏បានកើតមានដែរ។

Verse 22

तत्र वैते महात्मानो वागिन्द्रियनियामकाः / ये क्रव्यादादयश्चोक्तास्तेनन्तत्त्वनियामकाः

នៅទីនោះ ព្រះមហាត្មាទាំងនោះ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងវាចា និងអិន្ទ្រីយៈទាំងឡាយ។ អ្នកដែលត្រូវបានហៅថា ក្រវ្យាទៈ និងដូចៗគ្នា ដោយហេតុនោះ គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងតត្តវៈចុងក្រោយ នៅពេលចុងបញ្ចប់នៃជីវិត។

Verse 23

साम्यत्वाच्च तथैवोक्तिर्न तु तत्त्वाभिमानितः / उपस्थमानिनो वीन्द्र बभूवुस्तदनन्तरम्

ដោយសារតែមានសមភាព ដូច្នេះការប្រាប់ក៏ដូចគ្នា—មិនមែនដោយអំនួតថាខ្លួនដឹងតត្តវៈពិតទេ។ បន្ទាប់មក ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី អ្នកដែលមានអំនួតចំពោះអង្គឧបស្ថ (អង្គភេទ) បានកើតឡើងបន្ទាប់។

Verse 24

विश्वामित्रो वसिष्टोत्रिर्मरीचिः पुलहः क्रतुः / पुलस्त्योङ्गिरसश्चैव तथा वैवस्वतो मनुः

វិશ્વាមិត្រ វសិષ્ઠ អត្រី មរីចិ ពុលហៈ ក្រតុ ពុលស្ត្យ និង អង្គិរាស—រួមទាំង វൈവស្វត មនុ—ត្រូវបានរាយនាមនៅទីនេះ។

Verse 25

मन्वादयोनन्तसंख्या उपस्थात्मान ईरिताः / पायोश्च मानिनो वीन्द्र जज्ञिरे तदनन्तरम्

«មនុ និងបុព្វបុរសដទៃទៀត មានចំនួនអនន្ត ត្រូវបានប្រកាសថាបង្កើតឡើងពីអង្គបង្កើតជីវិត។ បន្ទាប់មក ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី (គរុឌ) អ្នកមានមោទនភាពទាំងនោះ កើតពីរន្ធគូថ»។

Verse 26

सूर्येषु द्वादशस्वेको मित्रस्तारा गुरोः प्रिया / कोणाधिपो निरृतिश्च प्रवहप्रिया

ក្នុងចំណោមព្រះអាទិត្យទាំងដប់ពីររូប មានមួយហៅថា មិត្រ។ តារា ជាទីស្រឡាញ់របស់ គុរុ (ព្រហស្បតិ)។ និរឋ្តិ ជាអធិបតីនៃទិសជ្រុងអមង្គល ហើយ ប្រវហា ជាទីពេញចិត្តនៅទីនោះ។

Verse 27

चत्त्वार एते पक्षीन्द्र वायुतत्त्वाभिमानिनः / घ्राणाभिमानिनः सर्वे जज्ञिरे द्विजसत्तम

ឱ ព្រះរាជានៃបក្សី ទាំងបួននេះ ត្រូវបានស្គាល់ថាជាអ្នកតំណាងនៃធាតុខ្យល់; ពួកគេទាំងអស់គ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ក្លិន ហើយបានកើតមក ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ។

Verse 28

विष्ववसेनो वायुपुत्रौ ह्यश्विनौ गणपस्तथा / वित्तपः सप्त वसव उक्तो ह्याग्निस्तथाष्टमः

វិશ્વវសេន (គន្ធព្វ) អស្វិនទាំងពីរ—ជាបុត្ររបស់ វាយុ—និង គណបៈ ផងដែរ; វិត្តបៈ; និង វសុទាំងប្រាំពីរ ត្រូវបានប្រកាស—អគ្គិ ត្រូវបាននិយាយថាជាទីប្រាំបី។

Verse 29

सत्यानां शृणु नामानि द्रोणः प्राणो ध्रुवस्तथा / अर्के दोषस्तथा वस्कः सप्तमस्तु विभावसुः

សូមស្តាប់នាមរបស់អ្នកសច្ចៈ៖ ដ្រូណៈ ប្រាណៈ និងធ្រុវៈ; នៅក្នុងមណ្ឌលព្រះអាទិត្យ (អរក) មាន ដោសៈ និង វស្កៈ; អ្នកទី៧ គឺ វិភាវសុ។

Verse 30

दशरुद्रास्तथा ज्ञेया मूलरुद्रो भवः स्मृतः / दश रुद्रस्य नामानि शृणुष्व द्विजसत्तम

ចូរដឹងថា មានរុទ្រៈដប់អង្គ; រុទ្រៈដើមគេ ត្រូវបានចងចាំថា «ភវៈ»។ ឱ ព្រហ្មចារីជាន់ខ្ពស់ (ទ្វិជសត្តម), សូមស្តាប់នាមដប់របស់រុទ្រៈ។

Verse 31

रैवन्तेयस्तथा भीमो वामदेवो वृषाकपिः / अजैकपादहिर्वुध्न्यो बहुरूपो महानिति

«រៃវន្តេយៈ» និង «ភីមៈ»; «វាមទេវៈ»; «វೃಷាកបិ»; «អជាឯកបាទ»; «អហិរពុធ្ន្យ»; «ពហុរូប»; និង «មហាន»—ដូច្នេះហើយ នាមទាំងនេះ ត្រូវបានសូត្រឡើង។

Verse 32

दश रुद्रा इति प्रोक्ताः षडादित्याञ्छृणु द्विज / उरुक्रमस्तथा शक्रो विवस्वान्वरुणस्तथा

ដូច្នេះ រុទ្រៈដប់អង្គ ត្រូវបានប្រកាសហើយ។ ឥឡូវ សូមស្តាប់ ឱ ទ្វិជ, អំពីអាទិត្យៈប្រាំមួយ៖ ឧរុក្រាមៈ, សក្រកៈ, វិវស្វាន, និង វរុណៈ (ក្នុងចំណោមពួកគេ)។

Verse 33

पर्जन्योतिबाहुरेत उक्ताः पूर्वं द्विजोत्तम / पर्जन्यव्यतिरिक्तास्तु पञ्चैवोक्ता न संशयः

ឱ ទ្វិជោត្តម, ភ្លៀងដែលហៅថា បរជន្យៈ, ឧតិ, បាហុ, និង រេតៈ ត្រូវបានពណ៌នាមុនហើយ។ ក្រៅពី បរជន្យៈ នោះ មានប្រាំប្រភេទទៀត ដែលបានបង្រៀនពិតប្រាកដ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 34

गङ्गासमस्तु पर्जन्य इति चोक्तः खगेश्वर / सविता ह्यर्यमा धाता पूषा त्वष्टा तथा भगः

«សូមឲ្យទន្លេគង្គា ជាមង្គល; ពរជន្យៈ (ទេវតាព្រះភ្លៀង) ត្រូវបានប្រកាសដូច្នេះ» ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី។ ដូចគ្នានេះ សវិត្រ, អរិយមន, ធាត្រ, ពូសន, ត្វஷ្ដ្រ និង ភគៈ ត្រូវបានអំពាវនាវ/ទទួលស្គាល់។

Verse 35

चत्वारिंशत्तथा सप्त महतः परिकीर्तिताः / द्वावुक्ताविति विज्ञेयो प्रवहोतिवहस्तथा

ដូច្នេះ «មហា» ចំនួនសែសិបប្រាំពីរ (នៃស្ទ្រីម/ផ្នែកធំៗ) ត្រូវបានប្រកាស; ហើយគួរយល់ថា មានពីរបន្ថែមទៀតដែលបាននិយាយផងដែរ គឺ ប្រាវហៈ (Pravaha) និង អតិវហៈ (Ativaha)។

Verse 36

तथा दशविधा ज्ञेया विश्वेदेवाः खगेश्वर / शृणु नामानि तेषां तु पुरूरवार्द्रवसंज्ञकौ

ដូចគ្នានេះ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី វិស្វេទេវៈ (Viśvedevas) គួរយល់ថាមានដប់ប្រភេទ។ ឥឡូវ សូមស្តាប់នាមរបស់ពួកគេ—ចាប់ពី ពុរូរវស (Purūravas) និង អារទ្រវ (Ārdrava)។

Verse 37

धूरिलोचनसंज्ञौ द्वौ क्रतुदक्षेतिसंज्ञकौ / द्वौ सत्यवसुसंज्ञौ च कामकालकसंज्ञकौ

ពីរនាក់មាននាម ធូរីលោចន (Dhūriloċana); ពីរនាក់ទៀតហៅថា ក្រតុ (Kratu) និង ទក្ស (Dakṣa); ពីរនាក់មាននាម សត្យ (Satya) និង វសុ (Vasu); ហើយពីរនាក់ទៀតហៅថា កាម (Kāma) និង កាលក (Kālaka)។

Verse 38

एवं दशविधा ज्ञेया विश्वेदेवाः प्रकीर्तिताः / तथा ऋभुगणश्चोक्तस्तथा च पितरस्त्रयः

ដូច្នេះ វិស្វេទេវៈ (Viśvedevas) ត្រូវដឹងថាមានដប់ប្រភេទ ដូចដែលបានប្រកាស។ ដូចគ្នានេះ ក្រុមឫភុ (Ṛbhu-gaṇa) ក៏ត្រូវបានលើកឡើង ហើយក៏មានបិត្រ (Pitṛs) បីចំណាត់ថ្នាក់ផងដែរ។

Verse 39

द्यावा पृथिव्यौ विज्ञेयौ एते च षडशीतयः / देवाः प्रजज्ञिरे सर्वे नासिकद्रियमानिनः

ចូរដឹងថា មេឃ (Dyauḥ) និង ផែនដី (Pṛthivī) ព្រមទាំងតត្តវៈ៨៦ នេះផង។ ពីវា ទេវទាំងអស់បានកើតឡើង—អ្នកអធិបតី និងអ្នកសម្គាល់ខ្លួនជាមួយឥន្ទ្រិយ៍ក្លិន (ច្រមុះ)។

Verse 40

आकाशस्याभिमानी तु गणपः सुदाहृतः / उभयत्राभि मानीति ज्ञेयं तत्त्वार्थवेदिभिः

អហង្គារៈអធិបតីនៃអាកាស (ākāśa) ត្រូវបានគេហៅយ៉ាងល្បីថា «Gaṇapa»។ អ្នកដឹងន័យពិតនៃតត្តវៈ យល់ថា ព្រះអង្គជាអ្នក “សម្គាល់ខ្លួន” ទាំងពីរបែប ក្នុងទាំងពីរផ្នែក។

Verse 41

विष्वक्सेनं विना सर्वे जयाद्या विष्णुपार्षदाः / अभवन्समहीनाश्च विष्वक्सेनादनन्तरम्

បើគ្មាន វិស្វក្សេន (Viṣvaksena) នោះ អ្នកបម្រើរបស់ព្រះវិṣṇu ទាំងអស់—ចាប់ពី ជយ (Jaya) និងអ្នកដទៃ—បានក្លាយជាអ្នកខ្វះទីតាំង និងកិត្តិយសរបស់ខ្លួន ភ្លាមៗបន្ទាប់ពី វិស្វក្សេន។

Verse 42

एतेपि नासिकायाश्च अवान्तरनियामकाः / अतस्ते तत्त्वमानिभ्यो ह्यवरास्ते प्रकीर्तिताः

ពួកនេះផងដែរ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរងនៃច្រមុះ។ ដូច្នេះ ពួកគេត្រូវបានប្រកាសថា ទាបជាងអ្នកដែលត្រូវគេចាត់ទុកថាជាតត្តវៈមូលដ្ឋាន។

Verse 43

स्पर्शतत्त्वाभिमानी तु अपानश्चेत्युदाहृतः / रूपाभिमानी संजज्ञे व्यानो नाम महान्प्रभो

អំណាចអធិបតីដែលសម្គាល់ខ្លួនជាមួយតត្តវៈនៃការប៉ះ ត្រូវបានហៅថា «Apāna»។ ហើយពីការសម្គាល់ខ្លួនជាមួយតត្តវៈនៃរូប បានកើតឡើងមហាបុរសឈ្មោះ «Vyāna» ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហិមា។

Verse 44

रसात्मक उदानश्च समानो गन्धनामकः / अपां नाथाश्च चत्वारो मरुतः परिकीर्तिताः

ឧដានៈ ត្រូវបានពោលថា មានសភាពជារស (rasa) ហើយ សមានៈ ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយនាម «គន្ធ» គឺក្លិន។ មរុតទាំងបួន ក៏ត្រូវបានប្រកាសថា ជាព្រះអម្ចាស់នៃទឹកទាំងឡាយ។

Verse 45

जयाद्यनन्तरान्वक्ष्ये समुत्पन्नान्खगेश्वर / प्रधानाग्रे प्रथमजः पावकः समुदाहृतः

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី (ខគេស្វរ) ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាអំពីអ្វីៗដែលកើតឡើងបន្ទាប់។ នៅដើមដំបូងនៃប្រធានៈដើមកំណើត (Pradhāna) អ្នកកើតមុនគេ ត្រូវបានហៅថា បាវកៈ (ភ្លើង)។

Verse 46

भृगोर्महर्षेः पुत्रश्च च्यवनः समुदाहृतः / बृहस्पतेश्च पुत्रस्तु उतथ्यः परिकीर्तितः

ច្យវនៈ ត្រូវបានប្រកាសថា ជាបុត្ររបស់មហាឥសី ភ្រឹគុ; ហើយ ឧតថ្យៈ ត្រូវបានល្បីល្បាញថា ជាបុត្ររបស់ព្រះគ្រូ បೃಹស្បតិ។

Verse 47

रैवतश्चाक्षुषश्चैव तथा स्वारोचिषः स्मृतः / उत्तमो ब्रह्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च

រៃវតៈ និង ចាក្សុសៈ ត្រូវបានរំលឹក ហើយ ស្វារោចិសៈ ក៏ត្រូវបានចងចាំដែរ; ព្រមទាំង (មនុ) ឧត្តមៈ ប្រាហ្មសាវ័រណី និង រុទ្រសាវ័រណី ផងដែរ។

Verse 48

देवसावर्णिसावर्णिरिन्द्रसावर्णिरेवच / तथैव दक्षसावर्णिर्धर्मभावर्णिरेव च

ដូចគ្នានេះដែរ មាន ទេវសាវ័រណី និង សាវ័រណី; ឥន្ទ្រសាវ័រណី ផងដែរ; ហើយដូចគ្នានេះ មាន ទក្ខសាវ័រណី និង ធម្មភាវ័រណី ផង។

Verse 49

एकादशविधा ह्येवं मनवः परिकीर्तिताः / पितॄणां सप्तकं चैवेत्याद्याः संजज्ञिरे खग

ដូច្នេះ មនុ (Manu) ត្រូវបានប្រកាសថាមាន ១១ ប្រភេទ; ហើយក្រុមបិត្រ (Pitṛ) មាន ៧ ប្រភេទដូចគ្នា។ ពីសត្វដើមទាំងនេះ ឱ បក្សី (គរុដា) វង្សជាតិដំបូងៗបានកើតមាន។

Verse 50

तदनन्तरमुत्पन्नास्तेभ्यो नीचाः शृणु द्विज / वरुणस्य पत्नी गङ्गा पर्जन्याख्यो विभावसुः

បន្ទាប់មក សូមស្តាប់ ឱ ព្រហ្មចារ្យ (ទ្វិជ) អំពីអ្នកដែលកើតពីពួកគេជាវង្សក្រោយៗ (ទាបជាង)៖ គង្គា (Gaṅgā) ក្លាយជាព្រះនាងរបស់ វរុណ (Varuṇa) ហើយ វិភាវសុ (Vibhāvasu) ត្រូវបានហៅថា បರ್ಜន្យ (Parjanya)។

Verse 51

यमभार्या श्यामला तु ह्यनिरुद्धप्रिया विराट् / ब्रह्माण्डमानिनी सैव ह्युषानाम्ना सुशब्दिता

ភរិយារបស់ យម (Yama) គឺ ស្យាមលា (Śyāmalā)؛ នាងក៏ជាទីស្រឡាញ់របស់ អនិរុទ្ធ (Aniruddha) ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថា វិរាដ (Virāṭ)។ នាងដែលអួតអាងលើព្រះអណ្ឌកោសមហាពិភព (សកលលោក) នោះ ត្រូវបានល្បីដោយនាមដ៏ពិរោះថា ឧសា (Uṣā)។

Verse 52

रोहिणी चन्द्रभार्योक्ता सूर्यभार्या तु संज्ञका / एता गङ्गादिषटूसंख्या जज्ञिरे विनतासुत

រោហិណី (Rohiṇī) ត្រូវបាននិយាយថាជាភរិយារបស់ ព្រះចន្ទ (Candra) ហើយ សំជ្ញា (Saṃjñā) ជាភរិយារបស់ ព្រះអាទិត្យ (Sūrya)។ ពួកនាងទាំងនេះ—មានចំនួនប្រាំមួយ ចាប់ពី គង្គា—បានកើតមក ឱ កូនវិនតា (គរុដា)។

Verse 53

गङ्गाद्यनन्तरं जज्ञे स्वाहा वै मन्त्रदेवता / स्वाहानामाग्निभार्योक्ता गङ्गादिभ्योधमा श्रुता

បន្ទាប់ពី គង្គា និងអ្នកដទៃទៀត បានកើត ស្វាហា (Svāhā) ព្រះនាងជាទេវតាដែលគ្រប់គ្រងការបូជាមន្ត្រ។ ស្វាហា ត្រូវបាននិយាយថាជាភរិយារបស់ អគ្និ (Agni) ហើយត្រូវបានស្តាប់ថាជាអ្នកល្អឥតខ្ចោះបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកដែលចាប់ពី គង្គា។

Verse 54

स्वाहानन्तरजो ज्ञेयो ज्ञानात्मा बुधनामकः / बुधस्तु चन्द्रपुत्रो यः स्वाहाया अधमः स्मृतः

ចូរដឹងថា អ្នកដែលកើតភ្លាមៗបន្ទាប់ពី ស្វាហា គឺ ពុធៈ (Budha) ដែលមានសភាពជាចំណេះដឹង។ ទោះយ៉ាងណា ពុធៈ ដែលគេហៅថា កូនប្រុសនៃព្រះចន្ទ ក៏ត្រូវបានចងចាំថា ជាកូនចុងក្រោយបំផុតក្នុងកូនចៅរបស់ ស្វាហា។

Verse 55

उषा नाम तथा जज्ञे बुधस्यानन्तरं खग / उषानामा भिमानी तु ह्यश्विभार्या प्रकीर्तिता

ឱ បក្សី (គរុឌ) បន្ទាប់ពី ពុធៈ មានអ្នកម្នាក់ឈ្មោះ ឧសា (Uṣā) កើតឡើង។ ឧសា ដែលគេស្គាល់ថា ភីមានី (Bhimānī) ត្រូវបានសរសើរថា ជាព្រះភរិយានៃ អស្វិន (Aśvins)។

Verse 56

बुधाधमा सा विज्ञेया नात्र कार्या विचारणा / ततः शनैश्चरो जज्ञे पृथिव्यात्मेति विश्रुतः

នាងត្រូវបានដឹងថា ជា ពុធាធមា (Budhādhamā) មិនចាំបាច់ពិចារណាបន្ថែមទៀតឡើយ។ បន្ទាប់មក សនៃශ්ចរ (Śanaiścara) ក៏កើតឡើង ដែលល្បីថា ជាព្រលឹងនៃផែនដី។

Verse 57

उषाधमस्तु विज्ञेयस्ततो जज्ञेथ पुष्करः / कर्माभिमानी विज्ञेयः शनैश्चर इतीरितः

ចូរដឹងថា នេះហើយជា ឧសាធម (Uṣādhama); បន្ទាប់មក ពុស្ករ (Puṣkara) ក៏កើតឡើង។ ហើយ សនៃශ්ចរ (Śanaiścara) ត្រូវបានដឹងថា ជាអំណាចអធិបតីដែលសម្គាល់ខ្លួនជាមួយកម្ម—ដូច្នេះបានប្រកាស។

Verse 58

तत्त्वाभिमानिनो देवानेवं सृष्ट्वा हरिः स्वयम् / प्रविवेश स देवेशस्तत्त्वेषु रमया सहा

ដូច្នេះ ព្រះហរិ (Hari) ដោយព្រះអង្គឯង បានបង្កើតទេវតាដែលអធិបតីលើតត្តវៈ (tattvas) ហើយសម្គាល់ខ្លួនជាមួយគោលការណ៍សកលទាំងនោះ។ បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា បានចូលទៅក្នុងតត្តវៈទាំងនោះ ដោយមាន រាមា (Śrī/លក្ខ្មី) រួមដំណើរជាមួយ។