Adhyaya 68

Verse 1

नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच / परिक्षां वच्मिरत्नानां बलो नामासुरो ऽभवत् / इन्द्राद्या निर्जितास्तेन विजेतुं तैर्न शक्यते

សូត្រាបាននិយាយថា៖ «ដូច្នេះហើយ ជាអធ្យាយទីហុកសិបប្រាំពីរ។ ខ្ញុំនឹងពោលអំពីការសាកល្បងនៃរតនៈទាំងឡាយ។ មានអសុរ​ម្នាក់ឈ្មោះ បលៈ បានកើតឡើង; ដោយគាត់ ព្រះឥន្ទ្រ និងទេវតាផ្សេងៗត្រូវបានផ្តួល ហើយពួកគេមិនអាចឈ្នះគាត់បានឡើយ»។

Verse 2

वरव्याजेन पशुतां याचितः स सुरैर्मखे / बलो ददौ स (स्व) पशुतामतिसत्त्व सुरैर्हतः

ដោយលេសនៃពរ ពួកទេវតានៅពិធីយជ្ញបានសុំគាត់ឲ្យប្រគល់សត្វគោ; ព្រះបាលីបានប្រទានសូម្បីសត្វគោរបស់ខ្លួន។ ទោះយ៉ាងណា ដោយអំណាចលើសលប់របស់គាត់ គាត់ត្រូវទេវតាសម្លាប់។

Verse 3

पशुवत्स विशस्तस्तैः स्ववाक्याशनियन्त्रितः / बलो लोकोपराय देवानां हितकाम्यया

ដោយត្រូវចងក្រងដោយពាក្យសន្យា និងបញ្ជារបស់ពួកគេឯង គាត់ត្រូវពួកគេសម្លាប់ដូចសត្វ—បាលា ដើម្បីសុខមាលភាពរបស់ទេវតា និងប្រយោជន៍ដល់លោក។

Verse 4

तस्य सत्त्वविशुद्धस्य विशुद्धेन च कर्मणा / कायस्यावयवाः सर्वे रत्नबीजत्वमाययुः

សម្រាប់បុគ្គលនោះ ដែលសត្តវៈក្នុងចិត្តបានបរិសុទ្ធ ហើយកិច្ចការរបស់គាត់ក៏បរិសុទ្ធដែរ អវយវៈទាំងអស់នៃរាងកាយបានឈានដល់សភាពជា «គ្រាប់ពូជរតនៈ» គឺជាប្រភពនៃពន្លឺគុណធម៌ដ៏មានតម្លៃ។

Verse 5

देवानामथ यक्षाणां सिद्धानां पवनाशिनाम् / रत्नबीजंस्व(जम)यं ग्राहः सुमहानभवत्तदा

បន្ទាប់មក ក្នុងចំណោមទេវតា យក្ស និងសិទ្ធ—អ្នកដែលរស់ដោយខ្យល់ជីវិត—នៅពេលនោះបានកើតមាន «អ្នកចាប់យក» ដ៏ធំមួយ (ក្រាហៈ) កើតពី «គ្រាប់ពូជរតនៈ» មានលក្ខណៈពិសេសតាមពូជរបស់ខ្លួន។

Verse 6

तेषां तु पततां वेगाद्विमानेन विहायसा / यद्यत्पपात रत्नानां बीजं क्रचन किञ्चन

ពេលពួកគេធ្លាក់ចុះដោយល្បឿនខ្លាំង ពីវិមានអាកាសតាមមេឃ អ្វីៗដែលជាគ្រាប់ពូជរតនៈបានធ្លាក់ចេញពីពួកគេ—កម្ទេចតូចៗខ្លះ—ក៏ធ្លាក់ចុះទៅលើផែនដី។

Verse 7

महोदधौ सरिति वा पवर्त कानने ऽपि वा / तत्तदाकरतां यातं स्थानमाधेयगौरवात्

មិនថានៅមហាសមុទ្រ នៅទន្លេ លើភ្នំ ឬសូម្បីក្នុងព្រៃ—សត្វលោកនឹងទៅដល់សភាព និងទីកន្លែងសមស្របនោះ ដោយទម្ងន់នៃកម្រិតករណីដែលបានដាក់បញ្ចូល (សំស្ការ និងកម្មពីមុន)។

Verse 8

तेषु रक्षोविषव्यालव्याधिघ्नान्यघहानि च / प्रादुर्भवन्ति रत्नानि तथैव विगुणानि च

ក្នុងចំណោមវត្ថុទាំងនោះ មានទាំងរតនៈ និងវត្ថុដែលបំបាត់រាក្សស ពុល ពស់ និងជំងឺ; ហើយក៏មានអ្វីៗដែលបំផ្លាញបាបផងដែរ—តែមានអ្វីខ្លះក៏មានគុណភាពខ្សោយ ឬខូចខាត។

Verse 9

वज्रं मुक्तामणयः सपद्मरागाः समरकताः प्रोक्ताः / अपि चेन्द्रनीलमणिवरवैदूर्याः पुष्परागाश्च

ពេជ្រ មុត្ដាមណិ (គ្រាប់មុត្ដា) រតនៈបដ្មរាគ (រូប៊ី) និងសមរកត (អេមេរ៉ាល់) ត្រូវបានគេរាប់ថាជារតនៈថ្លៃថ្នូរ; ហើយក៏មានឥន្ទ្រនីល (សាហ្វាយរ៍) វៃទូរ្យៈដ៏ល្អ (ភ្នែកឆ្មា) និងបុស្ស្បរាគ (តូប៉ាស) ផងដែរ។

Verse 10

कर्केतनं सपुलकं रुधिराख्यसमन्वितं तथा स्फटिकम् / विद्रुममणिश्च यत्नादुद्दिष्टं संग्रहे तज्ज्ञैः

រតនៈករកេតនៈ ពុលកៈ ថ្មដែលហៅថា រុធិរាខ្យៈ ហើយស្ផដិក (គ្រីស្តាល់) និងវិទ្រុមមណិ (រតនៈផ្កាថ្ម)—ទាំងនេះត្រូវបានអ្នកជំនាញរាប់រៀងយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ក្នុងសៀវភៅសង្ខេបរបស់ពួកគេ។

Verse 11

आकारवर्णौ प्रथमं गुणदोषौ तत्फलं परीक्षा च / मूल्यं च रत्नकुशलैर्विज्ञेयं सर्वशास्त्राणाम्

ជាមុនគេ ត្រូវពិនិត្យតាមរូបរាង និងពណ៌ ដើម្បីដឹងគុណ និងទោស; បន្ទាប់មក គុណផល (អត្ថប្រយោជន៍/តម្លៃ) ការធ្វើតេស្ត និងតម្លៃលក់—ទាំងនេះត្រូវបានអ្នកជំនាញរតនៈយល់ដឹង ស្របតាមសាស្ត្រទាំងអស់។

Verse 12

कुलग्नेषूपजायन्ते यानि चोपहते ऽहनि / दौषैस्तान्यपियुज्यन्ते हीयन्ते गुणसम्पदा

អ្វីៗដែលចាប់ផ្តើមក្នុងពេល «កុលលគ្ន» អមង្គល ឬធ្វើនៅថ្ងៃដែលត្រូវគ្រោះប៉ះពាល់ នោះនឹងភ្ជាប់ជាមួយកំហុសទោស ហើយសម្បត្តិគុណធម៌ និងគុណលក្ខណៈល្អៗក៏ថយចុះតាមលំដាប់។

Verse 13

परीक्षापरिशुद्धानां रत्नानां पृथिवीभुजा / धारणं संग्रहो वापि कार्यः श्रियमभीप्सता

ព្រះមហាក្សត្រ ដែលប្រាថ្នាសិរីសម្បត្តិ គួរតែពាក់ ឬរក្សាទុកដោយគោរព តែត្បូងមណីដែលបានសាកល្បងហើយបរិសុទ្ធប៉ុណ្ណោះ។

Verse 14

शास्त्रज्ञः कुशलाश्चापि रत्नभाजः परीक्षकाः / त एव मूल्यमात्राया वेत्तारः परिकीर्तिताः

អ្នកដែលចេះសាស្ត្រ មានជំនាញ ហើយជាអ្នកពិនិត្យ និងវាយតម្លៃត្បូងមណី—មានតែពួកគេប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានហៅថា ជាអ្នកដឹងតម្លៃពិតប្រាកដ។

Verse 15

महा प्रभावं विबुधैर्यस्यमाद्वज्रमुदाहृतम् / वज्रपूर्वा परीक्षेयं ततो ऽस्माभिः प्रकीर्त्यते

អ្វីដែលអ្នកប្រាជ្ញបានប្រកាសថាមានអานุភាពដ៏មហិមា ហៅថា «វជ្រ» មាធ្វៈ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះវិෂ್ಣុ នោះគួរតែត្រូវពិនិត្យជាមុនសិន; បន្ទាប់មកយើងនឹងពណ៌នាវា។

Verse 16

तस्यास्थिलेशो निपपात येषु भुवः प्रदेशेषु कथञ्चिदेव / वज्राणि वज्रायुधनिर्जिगीषोर्भवन्ति नानाकृतिमन्ति तेषु

នៅទីណាដែលសូម្បីតែបំណែកតូចមួយនៃឆ្អឹងរបស់គាត់បានធ្លាក់ចុះលើដែនដីដោយចៃដន្យ នៅទីនោះឯងបានកើតមាន «វជ្រ» ជាអាវុធផ្គរលាន់ មានរូបរាងនានា ដើម្បីជ័យជម្នះរបស់អ្នកកាន់វជ្រ (ព្រះឥន្ទ្រ)។

Verse 17

हैममातङ्गसौराष्ट्राः पौण्ड्रकालिङ्गकोसलाः / वेण्वातटाः ससौवीरा वज्रस्याष्ट विहारकाः

ហៃមមាតង្គ និង សោរាស្ត្រ; ពៅណ្ឌ្រ កាលិង្គ និង កោសល; ដែនដីតាមច្រាំងទន្លេ វេណ្វា រួមទាំង សោវីរា—ទាំងនេះត្រូវបានគេនិយាយថា ជាវិហារ (ដែន) ទាំង៨ របស់ វជ្រ។

Verse 18

आताम्रा हिमशैलजाश्च शशिभा वेण्वातटीयाः स्मृताः सौवीरे त्वसिताब्जमेघसदृशास्ताभ्राश्च सौराष्ट्रजाः / कालिङ्गाः कन कावदातरुचिराः पीतप्रभाः कोसले श्यामाः पुण्ड्रभवा मतङ्गविषये नात्यन्तपीतप्रभाः

អ្នកកើតនៅតំបន់ហិមាល័យ មានពណ៌ក្រហមត្នោត; អ្នកនៅច្រាំងវេណ្វា ត្រូវបានចងចាំថា ស្បែកដូចព្រះចន្ទ។ នៅសោវីរា ពួកគេដូចពពកងងឹត និងផ្កាឈូកខៀវ; អ្នកកើតនៅសោរាស្ត្រ មានពណ៌ត្នោតលឿង។ កាលិង្គ ភ្លឺដូចមាស និងគួរឱ្យរីករាយ; នៅកោសល មានពណ៌លឿង។ អ្នកពីពៅណ្ឌ្រ មានសម្បុរខ្មៅ; ខណៈនៅដែនមាតង្គ ពន្លឺលឿងមិនខ្លាំងពេក។

Verse 19

अत्यर्थं लघु वर्णतश्च गुणवत्पार्श्वेषु सम्यक् समंरेखाबिन्दुकलङ्ककाकपदकत्रासादिभिर्वर्जितम् / लोके ऽस्मिन्परामाणुमात्रमपि यद्वज्रं क्रचिद्दृश्यते तस्मिन्देवसमाश्रयो ह्यवितथस्तीक्ष्णाग्रधारं यदि

វាស្រាលយ៉ាងខ្លាំង និងមានរូបរាងល្អឥតខ្ចោះ; ខាងជើងខាងក្រោមរបស់វា ត្រូវបានបង្កើតស្មើ និងសមរម្យ; គ្មានខ្សែ បន្ទាត់ ចំណុច ស្នាមខូច ស្នាមជើងក្អែក ប្រេះបាក់ និងអ្វីៗដូច្នោះ។ ប្រសិនបើនៅក្នុងលោកនេះ មានវជ្រ (ពេជ្រ/ផ្គរលាន់) សូម្បីតែតូចដូចអាតូម ត្រូវបានឃើញកន្លែងណាមួយ—នោះមានការអាស្រ័យរបស់ទេវតា មិនខានឡើយ បើវាមានចុងមុត និងគែមមុត។

Verse 20

वज्रेषु वर्णयुक्त्या देवानामपि विग्रहः प्रोक्तः / वर्णेभ्यश्च विभागः कार्यो वर्णाश्रयादेव

សូម្បីតែក្នុងវជ្រ ក៏បានពិពណ៌នាថា រូបកាយរបស់ទេវតា ត្រូវបានប្រាប់តាមពណ៌ដែលពាក់ព័ន្ធ។ ហើយការបែងចែកត្រូវធ្វើតាមពណ៌ទាំងនោះតែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះការចាត់ថ្នាក់អាស្រ័យលើពណ៌ជាមូលដ្ឋាន។

Verse 21

हरितसितपीतपिङ्गश्यामास्ताम्राः स्वभावतो रुचिराः / हरिवरुणशक्रहुतवहपितृपतिमरुतां स्वका वर्णाः

ពណ៌បៃតង ស ស លឿង ត្នោតលឿង ខ្មៅ និងពណ៌ទង់ដែង—តាមធម្មជាតិ សុទ្ធតែស្រស់ស្អាត។ ទាំងនេះជាពណ៌ដើមរបស់ ហរិ (វិෂ្ណុ) វរុណ សក្រ (ឥន្ទ្រ) ហុតវហ (អគ្គិ) ពិត្របតិ (យម) និងមរុត។

Verse 22

विप्रस्य शङ्खकुमुदस्फटिकावदातः स्यात्क्षत्त्रियस्य शशबभ्रुविलोचनाभः / वैश्यस्य कान्तकदलीदलसन्निकाशः शूद्रस्य धौतकरवालसमानदीप्तिः

ព្រះគម្ពីរ​ថា ព្រាហ្មណ៍មានពណ៌សភ្លឺដូចសំបកស័ង្ខ ដូចផ្កាឈូកស និងដូចកញ្ចក់ស្វតិក; ក្សត្រីយៈមានពណ៌ដូចត្នោតលឿងនៃភ្នែកទន្សាយ; វៃស្យៈដូចបៃតងភ្លឺនៃស្លឹកចេក; សូទ្រៈភ្លឺដូចដាវទើបខាត់ថ្មី។

Verse 23

द्वौ वज्रवर्णौ पृथिवीपतीनां सद्भिः प्रदिष्टौ न तु सार्वजन्यौ / यः स्याज्जवाविद्रुमभङ्गशोणो यो वा हरिद्रारसन्निकाशः

អ្នកមានគុណធម៌បានកំណត់ពណ៌ «វជ្រ» ពីរយ៉ាងសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ—មិនមែនសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ទេ៖ មួយក្រហមដូចផ្កាជបា ឬដូចផ្កាថ្មបែក; ឬមួយទៀតដូចពណ៌ទឹករមៀត។

Verse 24

ईशत्वात्सर्ववर्णानां गुणवत्सार्बवर्णिकम् / कामतो धारयेद्राजा न त्वन्यो ऽन्यत्कथञ्चन

ព្រោះព្រះរាជាមានអធិការលើវណ្ណៈទាំងអស់ បើមានគុណធម៌គ្រប់គ្រាន់ ព្រះអង្គអាចតាមចិត្តទទួលយកសញ្ញា និងកិច្ចធម៌ដែលរួមគ្នានៃវណ្ណៈទាំងអស់បាន; តែអ្នកដទៃមិនអាចធ្វើដូច្នោះដោយវិធីណាមួយឡើយ។

Verse 25

अधरोत्तरवृत्तया हि यादृक् स्याद्वर्णसङ्करः / ततः कष्टतरो वज्रवर्णानां सङ्करो मतः

ពិតប្រាកដណាស់ ពេលអាកប្បកិរិយាប្រែប្រួល—អ្នកទាបប្រព្រឹត្តដូចអ្នកខ្ពស់ និងអ្នកខ្ពស់ប្រព្រឹត្តដូចអ្នកទាប—នោះបង្កើត «វណ្ណសង្ករ» ការលាយឡំវណ្ណៈ (ភាពច្របូកច្របល់សង្គម)។ ហើយពីនោះ ការលាយឡំក្នុងចំណោមវណ្ណៈ «វជ្រ» ត្រូវបានចាត់ទុកថាធ្ងន់ធ្ងរជាងមុនទៀត។

Verse 26

न च मार्गविभागमात्रवृत्त्या विदुषा वज्रपरिग्रहो विधेयः / गुणवद्गुणसम्पदां विभूतिर्विपरीतो व्यसनोदयस्य हेतुः

អ្នកប្រាជ្ញមិនគួរយកភាពរឹងរូសមិនអន់ថយដូច «វជ្រ» មកកាន់ខ្លួន ដោយគ្រាន់តែបែងចែកផ្លូវ និងសាខាផ្លូវតាមពាក្យពេចន៍ប៉ុណ្ណោះឡើយ។ ព្រោះសិរីរុងរឿងពិតស្ថិតនៅក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិនៃគុណធម៌របស់អ្នកមានគុណ; តែចិត្តផ្ទុយវិញក្លាយជាមូលហេតុនាំឲ្យគ្រោះមហន្តរាយកើតឡើង។

Verse 27

एकमपि यस्य शृङ्गं विदलितमवलोक्यते विशीर्णं वा / गुणवदपि तन्न धार्यं वज्रं श्रेयो ऽर्थिभिर्भवने

ទោះបីវជ្រៈមានគុណល្អក៏ដោយ បើឃើញស្នែងមួយរបស់វាបែក ឬខូចខាត កុំរក្សាទុកក្នុងផ្ទះឡើយ; អ្នកប្រាថ្នាសុខសាន្ត គួរបោះចោលវាជាការល្អ។

Verse 28

स्फुटिताग्निवि शीर्णशृङ्गदेशं मलवर्णैः पृषतैरुपेतमध्यम् / न हि वज्रभृतो ऽपि वज्रमाशु श्रियमप्याश्रयलालसां न कुर्यात्

វជ្រៈដែលមានតំបន់ស្នែងបែកបាក់ដូចភ្លើង ឬខូចខាត ហើយកណ្ដាលមានស្នាមពណ៌កខ្វក់ និងចំណុចពណ៌ស្មៅកខ្វក់—សូម្បីវជ្រៈរបស់ព្រះឥន្ទ្រ ក៏មិនវាយឆាប់លើអ្នកបែបនោះទេ; ដូចគ្នានេះ សិរីសម្បត្តិ ក៏មិនមកឆាប់ដល់អ្នកលោភលន់ចង់ពឹងផ្អែកលើអ្នកដទៃដើម្បីជាស្នាក់នៅ។

Verse 29

यस्यैकदेशः क्षतजावभासो यद्वा भवेल्लोहितवर्णचित्रम् / न तन्न कुर्याद्ध्रियमाणमाशु स्वच्छन्दमृत्योरपि जीवितान्तम्

បើផ្នែកណាមួយ (នៃរាងកាយ) បង្ហាញដូចជាប៉ះឈាម ឬមានស្នាមចម្រុះពណ៌ក្រហមៗ មិនគួរមើលរំលងឡើយ; ព្រោះពេលសញ្ញានេះកើតឡើងលើខ្លួន វានាំឲ្យជីវិតដល់ទីបញ្ចប់យ៉ាងឆាប់ ដូចមរណភាពមកដោយខ្លួនឯង។

Verse 30

कोट्यः पार्श्वनि धाराश्च षडष्टौ द्वादशेति च / उत्तुङ्गसमतीक्ष्णाग्राः वज्रस्याकरजा गुणाः

ជ្រុងៗ រន្ធជាយ និងមុខកាត់របស់វជ្រៈ គេនិយាយថាមានប្រាំមួយ ប្រាំបី ឬដប់ពីរ; ខ្ពស់ ស្មើ និងចុងមុតដូចកាំបិត—ទាំងនេះជាគុណលក្ខណៈរបស់វជ្រៈ ដែលកើតពីរ៉ែ។

Verse 31

षट्कोटि शुद्वममलं स्फुटतीक्ष्णधारं वर्णान्वितं लघु सुपार्श्वमपेतदोषम् / इन्द्रायुधांशुविसृतिच्छुरितान्तरिक्षमेवंविधं भुवि भवेत्सुलभं न वज्रम्

ទោះបីវជ្រៈត្រូវបានបង្កើតមានមុខជាច្រើនដល់ប្រាំមួយកោដិ សុទ្ធស្អាតឥតមល មានមុខកាត់មុតច្បាស់ ពណ៌ភ្លឺរលោង ទំងន់ស្រាល មានជាយល្អ និងគ្មានកំហុស ហើយបញ្ចេញកាំរស្មីរាលដាលពេញមេឃដូចឥន្ទ្រអាយុធ (ឥន្ទ្រធនូ) ក៏ដោយ—វជ្រៈបែបនេះលើផែនដី ក៏មិនងាយរកបានឡើយ។

Verse 32

तीक्ष्णाग्रं विमलमपेतसर्वदोषं धत्ते यः प्रयततनुः सदैव वज्रम् / वृद्धिस्तं प्रतिदिनमेति यावदायुः स्त्रीसम्पत्सुतधनधान्यगोदशूनाम्

អ្នកណាដែលមានកាយ និងអាកប្បកិរិយាដែលបានបណ្តុះបណ្តាល ធ្វើការកាន់កាប់វជ្រៈដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធ មុតចុង និងគ្មានកំហុសទាំងអស់ជានិច្ច នោះសេចក្តីរីកចម្រើននឹងមកដល់រៀងរាល់ថ្ងៃរហូតដល់អាយុកាល បន្ថែមភរិយា សម្បត្តិក្នុងគ្រួសារ កូន ប្រាក់ ទ្រព្យ ស្រូវ និងគោ ហើយផុតពីទុក្ខវិនាសដប់ប្រការ។

Verse 33

व्यालवह्निविषव्याघ्रतस्कराम्बुभयानि च / दूरात्तस्य निवर्तन्ते कर्माण्याथर्वणानि च

សម្រាប់គាត់ ភ័យខ្លាចពីពស់ ភ្លើង ពុល ខ្លា ចោរ និងទឹក នឹងត្រឡប់ថយពីឆ្ងាយ; ហើយអំពើអាថರ್ವណៈ (មន្តអាក្រក់/ពិធីបង្កគ្រោះ) ក៏រលត់ថយពីគាត់នៅចម្ងាយដែរ។

Verse 34

यदि वज्रमपेतसर्वदोषं बिभृयात्तण्डुलविंशतिं गुरुत्वे / मणिशास्त्रविदो वदन्ति तस्य द्विगुणं रूपकलक्षमग्रमूल्यम्

បើពេជ្រដ៏គ្មានកំហុសទាំងអស់ មានទំងន់ស្មើស្រូវម្ភៃគ្រាប់ នោះអ្នកជំនាញវិទ្យាអំពីមណីរតនៈនិយាយថា តម្លៃខ្ពស់បំផុតរបស់វា គឺទ្វេគុណ៖ រូបកៈពីរលាន (ពីរលាក់)។

Verse 35

त्रिभागहीनार्धतदर्धशेषं त्रयोदशं त्रिंशदतोर्ऽद्धभागाः / अशीतिभागो ऽथ शतांशभागः सहस्रभागो ऽल्पसमानयोगः

ពាក់កណ្តាលដែលខ្វះបីភាគ ហើយបន្ទាប់មកពាក់កណ្តាលនៃអ្វីដែលនៅសល់; ដប់បី; ហើយម្តងទៀតពាក់កណ្តាលភាគដែលកើតពីសាមសិប; បន្ទាប់មកភាគមួយក្នុង៨០ ភាគមួយក្នុង១០០ និងភាគមួយក្នុង១០០០—ទាំងនេះជាការរួមបញ្ចូលភាគតូចៗតាមសមាមាត្រដែលបានពោល។

Verse 36

यत्तण्डुलैर्द्वादशभिः कृतस्य वज्रस्य मूल्यं प्रथमं प्रदिष्टम् / द्वाभ्यां क्रमाद्वानिमुपागतस्य त्वेकावमानस्य विनिश्चयो ऽयम्

តម្លៃនៃឯកតា «វជ្រៈ» ត្រូវបានបញ្ជាក់ជាលើកដំបូងថា ជាតម្លៃរបស់វជ្រៈដែលកំណត់ដោយស្រូវដប់ពីរគ្រាប់; បន្ទាប់មក តាមជំហានលំដាប់ៗ មាត្រដ្ឋានដែលគេស្គាល់ត្រូវបានកំណត់—នេះជាការសម្រេចនៃស្តង់ដារសម្រាប់ឯកតាតម្លៃមួយ។

Verse 37

न चापि तण्डुलैरेव वज्राणां धरणक्रमः / अष्टाभिः सर्षपैर्गैरैस्तंण्डुलं परिकल्पयेत्

មាត្រដ្ឋានទម្ងន់ (ធរណក្រម) សម្រាប់ «វជ្រ» មិនកំណត់ដោយគ្រាប់អង្ករតែប៉ុណ្ណោះទេ; គួរកំណត់ថា គ្រាប់អង្ករ១ (តណ្ឌុល) ស្មើនឹងគ្រាប់មូស្តាតស (សರ್ಷប) ៨ គ្រាប់។

Verse 38

यत्तु सर्वगुणैर्युक्तं वज्रं तरति वारिणि / रत्नवर्गे समस्ते ऽपि तस्य धारणमिष्यते

ប៉ុន្តែ «វជ្រ» (ពេជ្រ) ដែលពោរពេញដោយគុណលក្ខណៈមង្គលទាំងអស់ ត្រូវបាននិយាយថា អាចអណ្ដែតលើទឹក; ដូច្នេះ ក្នុងចំណោមរតនៈទាំងមូល ការពាក់វា ត្រូវបានចាត់ទុកថា គួរអនុមោទនា។

Verse 39

अल्पेनापि हि दोषेण लक्ष्यालक्ष्येण द्वषितम् / स्व (स) मूल्याद्दशमं भागं वज्रं लभति मानवः

សូម្បីតែដោយកំហុសតិចតួច—មើលឃើញឬមើលមិនឃើញ—វត្ថុមួយក៏ក្លាយជាមានមន្ទិល; ដូច្នេះ មនុស្សម្នាក់នឹងទទួលបាន «វជ្រ» ត្រឹមតែភាគដប់មួយនៃតម្លៃត្រឹមត្រូវរបស់វា។

Verse 40

प्रकटानेकदोषस्य स्वल्पस्य महतो ऽपि वा / स्व (सु) मूल्याच्छतशो भागो वज्रस्य न विधीयते

ទោះពេជ្រ «វជ្រ» តូចឬធំក៏ដោយ បើវាបង្ហាញកំហុសច្រើនយ៉ាងច្បាស់ នោះសូម្បីតែភាគរយមួយនៃតម្លៃត្រឹមត្រូវរបស់វាក៏មិនត្រូវកំណត់ឲ្យវាឡើយ។

Verse 41

स्पष्टदोषमलङ्कारे वज्रं यद्यपि दृश्यते / रत्नानां परिकर्मार्थं मूल्यं तस्य भवेल्लघु

សូម្បីតែបើឃើញ «វជ្រ» មានកំហុសច្បាស់ ត្រូវបានដាក់ជាគ្រឿងអលង្ការ ក៏ដោយ បើវាមានគោលបំណងត្រឹមតែសម្រាប់ខាត់រតនៈផ្សេងៗ នោះតម្លៃរបស់វាក៏ក្លាយជាតិចតួច។

Verse 42

प्रथमं गुणसम्पदाभ्युपेतं प्रतिबद्धं समुपैति यच्च दोषम् / अलमाभरणेन तस्य राज्ञो गुणहीनो ऽपि मणिर्न भूषणाय

អ្វីដែលដំបូងមានសម្បត្តិគុណធម៌សម្បូរបែប ប៉ុន្តែក្រោយមកត្រូវចងពាក់ និងក្លាយមានកំហុស—សម្រាប់ព្រះរាជា ការតុបតែងតែប៉ុណ្ណោះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ; សូម្បីតែគ្រឿងមណី បើខ្វះគុណលក្ខណៈ ក៏មិនសមជាអលង្ការឡើយ។

Verse 43

नार्या वज्रमधार्यं गुणवदपि सुतप्रसूतिमिच्छन्त्या / अन्यत्र दीर्घाचिपिटत्र्यश्राद्यगुणैर्वियुक्ताच्च

សម្រាប់ស្ត្រីដែលប្រាថ្នាចង់ប្រសូតកូនប្រុស ទោះមានគុណធម៌ក៏ដូចជាត្រូវទ្រាំវជ្រៈ—ពិបាកយ៉ាងខ្លាំង; បើខ្វះលក្ខណៈល្អដូចជា ភ្នែកវែង និងសញ្ញាមង្គលផ្សេងៗទៀត នោះកាន់តែពិបាកទៅទៀត។

Verse 44

अयसा पुष्परागेण तथा गोमेदकेन च / वैदूर्यस्फटिकाभ्यां च काचैश्चापि पृथग्विधैः

ដោយដែក ដោយថ្មពណ៌លឿង (ផ្ការាគ) និងដោយគោមេទកផង; ដោយវៃទូរ្យ (ភ្នែកឆ្មា) និងស្វតិក (គ្រីស្តាល់) ហើយក៏ដោយកញ្ចក់ជាច្រើនប្រភេទផ្សេងៗផងដែរ។

Verse 45

प्रतिरूपाणि कुर्वन्ति वज्रस्य कुशला जनाः / परीक्षा तेषु कर्तव्या विद्वद्भिः सुपरीक्षकैः

មនុស្សជំនាញអាចធ្វើរូបក្លែងក្លាយនៃពេជ្រ​បាន; ដូច្នេះ គួរឲ្យអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់ ធ្វើការត្រួតពិនិត្យវា។

Verse 46

क्षारोल्लेखनशाणाभिस्तेषां कार्यं परीक्षणम् / पृथिव्यां यानि रत्नानि ये चान्ये लोहधातवः

ការសាកល្បងរបស់វា គួរធ្វើដោយការសម្គាល់ដោយសារធាតុខារ និងដោយការពិនិត្យលើថ្មស្រាំ; មិនថាជារត្នដែលមាននៅក្នុងផែនដី ឬជាធាតុលោហៈផ្សេងៗក៏ដោយ។

Verse 47

सर्वाणि विलिखेद्वज्रं तच्च तैर्न विलिख्यते / गुरुता सर्वरत्नानां गौरवाधारकारणम्

ពេជ្រ​អាច​ឆ្កូត​វត្ថុ​ទាំងអស់ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​ត្រូវ​វត្ថុ​ទាំងនោះ​ឆ្កូត​វិញ​ទេ។ ដូចគ្នានេះដែរ ភាពធ្ងន់ធ្ងរ​ដោយ​សារសម្បត្តិ​ខាងក្នុង​របស់​រតនៈ​មានតម្លៃ​ទាំងឡាយ គឺ​ជា​មូលហេតុ​ដែល​គាំទ្រ​តម្លៃ និង​កិត្តិយស​របស់​ពួកវា។

Verse 48

वज्रे तां वैपरीत्येन सूरयः परिचक्षते / जातिरजातिं विलिखति जातिं विलिखन्ति वज्रकुरुविन्दाः

ចំពោះ​រតនៈ​វជ្រៈ ព្រះឥសី​ទាំងឡាយ​ពោល​ដោយ​របៀប​ប្រែប្រួល​ដូច​អាថ៌កំបាំង៖ ស្នាម “ជាតិ” ឆ្កូត​លុប “អជាតិ” (ផ្នែក​គ្មាន​ស្នាម) ខណៈ​វជ្រៈ និង​ពេជ្រ​កុរុវិន្ទៈ ឆ្កូត​លុប​បាន​សូម្បី​តែ “ជាតិ” នោះ​ផង។

Verse 49

वज्रैर्वज्रं विलिखति नान्येन विलिख्यते वज्रम् / वज्राणि मुक्तामणयो ये च केचन जातयः

ពេជ្រ​ត្រូវ​បាន​ឆ្កូត​ដោយ​ពេជ្រ​ប៉ុណ្ណោះ; គ្មាន​អ្វី​ផ្សេង​អាច​ឆ្កូត​ពេជ្រ​បាន​ទេ។ ពេជ្រ មុត្ដា (គុជខ្យង) និង​រតនៈ​ផ្សេងៗ​ទៀត គឺ​ជា​វត្ថុ​រឹង និង​មានតម្លៃ​ក្នុង​ចំណោម​រតនៈ។

Verse 50

न तेषां प्रतिबद्धानां भा भवत्यूर्ध्वगामिनी / तिर्यक् क्षतत्वात्केषाञ्चित्कथञ्चिद्यदि जायते / तिर्यग्विलिख्यमानानां सा (स) पार्श्वेषु विहन्यते

សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ចងក្រង និង​ត្រូវ​ទប់ស្កាត់ ពន្លឺ​របស់​ពួកគេ​មិន​ឡើង​ទៅ​លើ​ទេ។ ទោះបី​ជា​ក្នុង​ករណី​ខ្លះ វា​កើត​ឡើង​ដោយ​របៀប​ណា​មួយ​ក៏ដោយ វា​ត្រូវ​ខូចខាត​ដោយ​ការ​ឆ្កូត​ឆ្លងកាត់; ហើយ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ឆ្កូត​ឆ្លងកាត់ ពន្លឺ​នោះ​ត្រូវ​បាន​វាយទម្លាក់​តាម​ជាយ​ខាងៗ។

Verse 51

यद्यपि विशीर्णकोटिः सबिन्दुरेखान्वितो विवर्णो वा / तदपि धनधान्यपुत्रान्करोति सेन्द्रायुधो वज्रः

ទោះបី​ជា​វជ្រៈ—អាវុធ​របស់​ព្រះឥន្ទ្រ—មាន​ចុង​បែក បង្កប់​ដោយ​ចំណុច និង​ខ្សែ ឬ​សូម្បី​តែ​ប្រែពណ៌​ក៏ដោយ វា​ក៏​នៅ​តែ​បង្កើត​ទ្រព្យសម្បត្តិ ស្រូវអង្ករ និង​កូនប្រុស ដល់​អ្នក​កាន់កាប់។

Verse 52

सौदा मिनीविस्फुरिताभिरामं राजा यथोक्तं कलिशं दधानः / पराक्रमाक्रान्तपरप्रतापः समस्तसामन्तभुवं भुनक्ति

ព្រះរាជា ពាក់មកុដភ្លឺរលោង ដូចពេជ្រចែងចាំង តាមដែលបានពណ៌នា; ដោយវីរភាពឈ្នះលើព្រះរាជាគូប្រជែង ទ្រង់គ្រប់គ្រង និងរីករាយលើអាណាចក្រទាំងមូលនៃសាមន្តរាជ។