Adhyaya 2

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते उत्तरभागे चतुर्थ उपसंहारपादे आभूतसंप्लवाख्यवर्णनं नाम प्रथमो ऽध्यायः वायुरुवाच असाधारणवृत्तैस्तु हुतशेषादिभिर्जनैः / धर्मा वैशेषिकाश्चैव आचीर्णाः सूक्ष्मदर्शिभिः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ» ដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងភាគខាងក្រោយ (uttarabhāga) នៅជើងទី៤ នៃផ្នែកសន្និបាត មានជំពូកទី១ ឈ្មោះ «ការពណ៌នាអំពី អាភូតសំផ្លវៈ»។ ព្រះវាយុមានព្រះបន្ទូលថា—មនុស្សដូចជា ហុតសេសៈ ជាដើម ដែលមានវត្តប្រតិបត្តិមិនធម្មតា ជាអ្នកឃើញលម្អិត បានអនុវត្តធម៌ពិសេស (vaiśeṣika)។

Verse 2

ते देवैः सह तिष्ठन्ति महर्लोकनिवासिनः / चतुर्दशैते मनवः कीर्तिताः कीर्तिवर्द्धनाः

ពួកគេជាអ្នកស្នាក់នៅមហរលោក ហើយស្ថិតនៅជាមួយទេវតា។ មនុទាំងដប់បួននេះត្រូវបានសរសើរ ថាជាអ្នកបង្កើនកិត្តិយស។

Verse 3

अतीता वर्त्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये / देवाश्च ऋषयश्चैव मनवः पितरस्तथा

អ្នកដែលកន្លងទៅ អ្នកដែលមាននៅបច្ចុប្បន្ន និងអ្នកដែលនឹងមក—ទាំងនោះគឺទេវតា ឥសី មនុ និងពិត្រទាំងឡាយផងដែរ។

Verse 4

सर्वे ह्युक्ता मयातीत महर्लोकं समाश्रिताः / ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैर्धार्मिकैः सहितैः सरैः

អស់អ្នកដែលខ្ញុំបាននិយាយដល់ គ្រប់គ្នាបានទៅស្នាក់នៅមហរលោក។ ព្រហ្មណ៍ ក្សត្រិយ និងវៃស្យៈអ្នកមានធម៌ ស្ថិតរួមគ្នា។

Verse 5

तैस्तथाकारिभिर्युक्तैः श्रद्धावद्भिरदर्पितैः / वर्णाश्रमाणान्धर्मेषु श्रौतस्मार्त्तेषु संस्थितैः / विनिवृत्ताधिकारास्ते यावन्मन्वन्तरक्षयः

ពួកគេប្រព្រឹត្តតាមគួរ មានសទ្ធា និងគ្មានអហങ്കារ។ ពួកគេស្ថិតក្នុងធម៌វណ្ណាអាស្រម តាមប្រពៃណីស្រោត និងស្មារត; រហូតដល់ចុងមន្វន្តរ អំណាចកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេបានស្ងប់ចុះ។

Verse 6

ऋषय ऊचुः महर्ल्लोकेति यत्प्रोक्तं मातरिश्वंस्त्वया विभोः

ព្រះឫសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ វិភូ មាតរិશ્વន! ពាក្យ ‘មហរលោក’ ដែលអ្នកបាននិយាយ មានន័យដូចម្តេច?»

Verse 7

प्रतिलोके तु कर्त्तव्यं तत्रकिं समधिष्ठितम् / प्रोवाच मधुरं वाक्यं यथा तत्त्वेन तत्त्ववित्

នៅក្នុងលោកនីមួយៗ ត្រូវធ្វើកាតព្វកិច្ចអ្វី ហើយនៅទីនោះ អ្វីឬអ្នកណាជាអធិષ્ઠាន? បន្ទាប់មក អ្នកដឹងតត្ត្វៈបាននិយាយពាក្យផ្អែមល្ហែមតាមសេចក្តីពិត។

Verse 8

वायुरुवाच चतर्दशैव स्थानानि निर्मितानि महर्षिभिः / लोकाख्यानि तु यानि स्युर्येषां तिष्ठन्ति मानवाः

វាយុបាននិយាយថា៖ មហាឫសីទាំងឡាយបានបង្កើតទីតាំងចំនួនដប់បួន។ ទីតាំងដែលមនុស្សរស់នៅ គេហៅថា «លោក»។

Verse 9

सप्त तेषु कृतान्याहुरकृतानि तु सप्त वै / भूरादयस्तु सत्यान्ताः सप्त लोकाः कृतास्त्विह

ក្នុងចំណោមនោះ មានលោក៧ ដែលហៅថា ‘ក្រឹត’ ហើយមាន៧ ទៀតហៅថា ‘អក្រឹត’។ ចាប់ពីភូលោកដល់សត្យលោក លោក៧ នេះត្រូវបានចាត់ទុកថាបានបង្កើតនៅទីនេះ។

Verse 10

अकृतानि तु सप्तैव प्राकृतानि तु यानि वै / स्थानानि स्थानिभिः सार्द्धं कृतानि तु निबन्धनम्

ចំណែក៧ ដែលហៅថា ‘អក្រឹត’ នោះ ជា ‘ប្រាក្រឹត’ គឺកើតពីប្រក្រឹតិ។ ស្ថានទាំងនោះ ព្រមទាំងអធិષ્ઠាតា (អ្នកគ្រប់គ្រងស្ថាន) ត្រូវបានរៀបចំជា ‘ក្រឹត’ តាមលំដាប់ (និបន្ធន)។

Verse 11

पृथिवी चान्तरीक्षं च दिव्यं यच्च महः स्मृतम् / स्थानान्येतानि चत्वारि स्मृतान्यावर्णकानि च

ព្រឹថវី (ផែនដី), អន្តរីក្ស (អាកាស), លោកទិព្យ, និងអ្វីដែលគេរំលឹកថា ‘មហៈ’—ទាំង៤ នេះជាស្ថានដែលមានក្នុងស្ម្រឹតិ ហើយក៏ហៅថា ‘អាវរណក’ ផងដែរ។

Verse 12

क्षयातिशययुक्तानि तथायुक्तानि चक्षते / यानि नैमित्तिकानि स्युस्तिष्ठन्त्याभूतसंप्लवात्

ស្ថានខ្លះត្រូវបាននិយាយថាមាន ‘ការខ្សយ’ និង ‘អតិឝយ’ រួមគ្នា ហើយខ្លះក៏ដូចគ្នា។ អ្វីដែលជា ‘នៃមិត្តិក’ នោះនៅស្ថិតរហូតដល់ ភូតសំផ្លវ (ប្រល័យ)។

Verse 13

जनस्तपश्च सत्यं च स्थानान्येतानि त्रीणि तु / एकान्तिकानि तानि स्युस्तिष्ठन्तीहाप्रसंयमात्

ជន (Janas), តប (Tapas) និង សត្យ (Satya)—ទាំងនេះជាស្ថាន៣។ វាត្រូវហៅថា ‘ឯកាន្តិក’ ហើយនៅតាំងមាំនៅទីនេះ ព្រោះគ្មានអសំយម (ភាពមិនសំរបសំរួល)។

Verse 14

व्यक्तानि तु प्रवक्ष्यामि स्थानान्येतानि सप्त वै / भूर्लोकः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु भुवः स्मृतः

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពីទីតាំងលោកទាំង៧ដែលបង្ហាញច្បាស់។ ក្នុងនោះ ភូរលោកជាលោកទី១ ហើយភុវៈជាលោកទី២ តាមស្ម្រឹតិ។

Verse 15

स्वस्तृतीयस्तु विज्ञेयश्चतुर्थो वै महः स्मृतः / जनस्तु पञ्चमो लोकस्तपः षष्ठो विभाव्यते

លោកទី៣ គួរដឹងថាជា ស្វរលោក (Svarloka) និងលោកទី៤ ត្រូវហៅថា មហៈ (Mahaḥ)។ លោកទី៥ គឺ ជនលោក និងលោកទី៦ ត្រូវយល់ថា តបោលោក (Tapoloka)។

Verse 16

सत्यस्तु सप्तमो लोको निरालोकस्ततः परम् / भूरिति व्याहृतेः पूर्व भूर्लोकश्च ततो ऽभवत्

លោកទី៧ គឺ សត្យលោក; លើសពីនោះមាន និរាលោក ដែលគ្មានពន្លឺ។ ពេលពាក្យវិយាហ្រឹតិ ‘ភូៈ’ ត្រូវបានបញ្ចេញជាមុន ភូរលោកក៏កើតមាន។

Verse 17

द्वीतीयो भुव इत्युक्त अन्तरिक्षं ततो ऽभवत् / तृतीयं स्वरितीत्युक्तो दिवं प्रादुर्बभूव ह

ពេលហៅទី២ថា ‘ភុវៈ’ អន្តរិក្សក៏កើតឡើង។ ពេលហៅទី៣ថា ‘ស្វៈ’ លោកទេវ (ទិវ) ក៏បង្ហាញខ្លួន។

Verse 18

व्याहारैस्त्रिभिरेतैस्तु ब्रह्मा लोकमकल्पयत् / ततो भूः पार्थिवो लोको ह्यन्तरिक्षं भूवः स्मृतम्

ដោយវិយាហ្រឹតិទាំងបីនេះ ព្រះព្រហ្មបានរៀបចំលោកទាំងឡាយ។ ដូច្នេះ ‘ភូៈ’ ក្លាយជាលោកផែនដី (បារថិវ) ហើយ ‘ភុវៈ’ ត្រូវបានចងចាំថាជា អន្តរិក្ស។

Verse 19

स्वर्लोकं वै दिवं ह्येष पुराणे निश्चयो गतः / भूतस्याधिपतिश्चाग्निस्ततो भूतपतिः स्मृतः

ក្នុងបុរាណៈ បានបញ្ជាក់ថា ស្វរលោក គឺជាលោកទេវៈ។ អគ្គនីជាអធិបតីនៃភូតទាំងឡាយ ដូច្នេះត្រូវបានចងចាំថា ‘ភូតបតិ’।

Verse 20

वायुर्भुवश्चाधिपतिस्तेन वायुर्भुवस्पतिः / दिवस्य सूर्यो ऽधिपतिस्तेन सूर्यो दिवस्पतिः

វាយុជាអធិបតីនៃភុវរលោក ដូច្នេះហៅថា ‘ភុវស្បតិ’। សូរ្យជាអធិបតីនៃលោកទេវៈ ដូច្នេះហៅថា ‘ទិវស្បតិ’।

Verse 21

महेति व्यात्दृतेनैव महर्लोकस्ततो ऽभवत् / विनिवृत्ताधिकारणां देवानां तत्र वै क्षयः

ដោយការបញ្ចេញវ្យាហ្រឹតិ ‘មហៈ’ មហរលោកក៏កើតមាន។ ព្រះទេវតាដែលអំណាចបានផុតហើយ នៅទីនោះពិតជាមានការសាបសូន្យ។

Verse 22

जनस्तु पञ्चमो लोकस्तस्माज्जायन्ति वै जनाः / तासां स्वायंभुवाद्यानां प्रजानां जननाज्जनः

ជនលោកជាលោកទីប្រាំ; ពីទីនោះសត្វលោកកើតមាន។ ព្រោះជាទីកំណើតនៃប្រជា ដូចជា ស្វាយម្ភូវៈ ជាដើម ដូច្នេះហៅថា ‘ជន’।

Verse 23

ये ते स्वायंभुवाद्या हि पुरस्तात्परिकीर्त्तिताः / कल्प एते यदा लोके प्रतिष्ठन्ति तदा तपः

ពួកស្វាយម្ភូវៈជាដើម ដែលបានសរសើរមុននេះ—នៅពេលកល្បៈមកដល់ ហើយពួកគេត្រូវបានបង្កើតឲ្យតាំងមូលដ្ឋានក្នុងលោកទាំងឡាយ នោះទើបតបៈ (តបស្ស) ចាប់ផ្តើម។

Verse 24

ऋभुः सनत्कुमाराद्या यत्रासन्नूर्द्ध्वरेतसः / तपसा भावितात्मानस्तत्र संतीति वा तपः

នៅទីដែល ឫភុ និង សនត្កុមារ ជាដើម ជាអ្នកតបស្យា ឧទ្ធ្វរេតស ស្ថិតនៅ ព្រលឹងដែលបានបំភ្លឺដោយតបស្យា ក៏ស្នាក់នៅទីនោះ—ទីនោះហៅថា ទបោភូមិ។

Verse 25

सत्येति ब्रह्मणः शब्दः सत्तामात्रस्तु स स्मृतः / ब्रह्मलोकस्ततः सत्यः सप्तमः स तु भास्वरः

ពាក្យ ‘សត្យ’ ជាព្រះនាមរបស់ ព្រហ្មន៍; ក្នុងស្ម្រឹតិ គេរំលឹកថា ជាសភាពនៃការមានស្រាប់ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ព្រហ្មលោក ត្រូវហៅថា ‘សត្យ’; វាជាលោកទី៧ ដ៏ភ្លឺរលោង។

Verse 26

गन्धर्वाप्सरसो यक्षा गुह्यकास्तु सराक्षसाः / सर्वभूतपिशाचाश्च नागाश्च सह मानुषैः

មានទាំង គន្ធರ್ವ-អប្សរា យក្ស គុហ្យក និង រាក្សស; ព្រមទាំង ភូត-ពិសាចទាំងអស់ និង នាគ—ទាំងអស់នេះជាមួយមនុស្ស (មាននៅទីនោះ)។

Verse 27

स्वर्लोकवासिनः सर्वे देवा भुवि निवासिनः / मरुतो मातरिश्वानो रुद्रा देवास्तथाश्विनौ

ទេវទាំងអស់ដែលស្នាក់នៅ ស្វរលោក និងទេវដែលរស់នៅ ភុវិ; មរុត មាតរិશ્વាន ព្រះរុទ្រ និង អશ્વិនទាំងពីរ—(សុទ្ធតែមាននៅទីនោះ)។

Verse 28

अनिकेतान्तरिक्षास्ते भुवर्लोका दिवौकसः / आदित्या ऋभवो विश्वे साध्याश्च पितरस्तथा

ពួកគេគ្មានលំនៅនៅលើអាកាស (អនិកេត)—ជាទេវជននៃ ភុវរលោក។ អាទិត្យ ឫភវ វិស្វេទេវ សាធ្យ និង ពិត្រ ក៏ (មាននៅទីនោះ)។

Verse 29

ऋषयोङ्गिर सश्चैव भुवर्लोकं समाश्रिताः / एते वैमानिका देवास्ताराग्रहनिवासिनः

ពួកឥសី និងអង្គិរាសជាដើម ស្ថិតនៅភូវរលោក។ ពួកទេវតាអ្នកមានវិមានទាំងនេះ ជាអ្នកស្នាក់នៅតារា និងភព។

Verse 30

आरंभन्ते तु तन्मात्रैः शुद्धास्तेषां परस्परम् / शुक्राद्याश्चक्षुषान्ताश्च ये व्यतीता भुवं श्रिताः

ពួកគេចាប់ផ្តើមដោយតន្មាត្រា ហើយសុទ្ធសាធចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក។ ចាប់ពីសុក្រជាដើម ដល់ចក្ខុសៈ—អ្នកដែលបានលើសផុតភូវៈ ហើយស្ថិតអាស្រ័យ។

Verse 31

महर्लोकश्चतुर्थस्तु तस्मिंस्ते कल्पवासिनः / इत्येते क्रमशः प्रोक्ता ब्रह्मव्याहारसंभवाः

លោគទីបួនគឺ មហរលោក; នៅទីនោះពួកគេស្នាក់នៅរហូតដល់ចុងកល្បៈ។ ដូច្នេះពួកនេះត្រូវបានពោលតាមលំដាប់ថា កើតពីព្រះវាចារបស់ព្រហ្មា។

Verse 32

भूर्लोकप्रथमा लोका महरन्ताश्च ते स्मृताः / तान्सर्वान्सप्तसूर्यास्ते अर्चिभिर्निर्दहन्ति वै

ចាប់ពីភូរលោក ដល់មហរលោក គេរំលឹកថាជាលោកទាំងនេះ។ ពួកវាទាំងអស់ ត្រូវបានព្រះអាទិត្យទាំងប្រាំពីរ ដុតឆេះដោយអណ្តាតពន្លឺរបស់ពួកគេ។

Verse 33

मारीचिः कश्यपो दक्षस्तथा स्वायंभुवोङ्गिराः / भृगुः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुरित्येवमादयः

មារីចិ កശ്യប ទក្ស និងអង្គិរាសនៃស្វាយម្ភូវ; ភ្រឹគុ ពុលស្ត្យ ពុលហៈ ក្រតុ ជាដើម។

Verse 34

प्रजानां पतयः सर्वे वर्त्तंन्ने तत्र तैः सह / निःसत्त्वा निर्ममाश्चैव तत्र ते ह्यूर्द्वरेतसः

នៅទីនោះ មេដឹកនាំនៃសត្វលោកទាំងអស់ស្នាក់នៅជាមួយពួកគេ; ពួកគេត្រូវបានហៅថា អសត្ត្វ (គ្មានការចងពាក់), គ្មានមមតា និង ឧរធ្វរេតស (មាំមួនក្នុងព្រហ្មចរិយា)។

Verse 35

ऋभुः सनत्कुमाराद्या वैराजास्ते तपोधनाः / मन्वन्तराणां सर्वेषां सावर्णानां ततः स्मृताः

ឫភុ សនត្កុមារ ជាដើម គឺជាវೈរាជ អ្នកសម្បូរដោយតបៈ; ពួកគេត្រូវបានចងចាំថា ជា ‘សាវර්ណ’ សម្រាប់មន្វន្តរ​ទាំងអស់។

Verse 36

चतुर्दशानां सर्वेषां पुनरावृत्तिहेतवः / योगं तपश्च सत्त्वं च समाधाय तदात्मनि

ពួកគេជាមូលហេតុនៃការត្រឡប់មកវិញរបស់ទាំងដប់បួន (មន្វន្តរ) ព្រោះពួកគេបញ្ចូលយោគៈ តបៈ និងសត្ត្វៈ ទៅក្នុងអាត្មានោះដោយសមាធិ។

Verse 37

षष्ठे काले निवर्त्तते तदा प्राहुर्विपर्ययात् / सत्यस्तु सप्तमो लोको ह्यपुनर्मार्गगामिनाम्

នៅកាលទីប្រាំមួយ (ជីវ) ត្រឡប់មកវិញដោយវិបរយៈ—ដូចដែលគេនិយាយ; ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលដើរទៅដោយមិនត្រឡប់វិញ ទីលំនៅទីប្រាំពីរគឺ សត្យលោក។

Verse 38

ब्रह्मलोकः समाख्यातो ह्यप्रतीघातलक्षणः / पर्यासपरिमाणेन भूर्लोकः समभिस्मृतः

ព្រហ្មលោកត្រូវបានហៅថាមានលក្ខណៈ ‘អប្រតីឃាត’ គឺគ្មានឧបសគ្គ; ហើយតាមមាត្រដ្ឋាន ‘បរិយាស’ ភូរលោកក៏ត្រូវបានរំលឹកក្នុងស្ម្រឹតិ។

Verse 39

भूम्यन्तरं यदादित्यादन्तरिक्षं भुवः स्मृतम् / सूर्यध्रुवान्तरं यच्च स्वर्गलोको दिवः स्मृतः

ចន្លោះរវាងផែនដី និង អាទិត្យ ត្រូវបានចងចាំថា ‘ភូវៈ’ គឺអន្តរិក្ស។ ហើយចន្លោះរវាង ព្រះអាទិត្យ និង ធ្រុវៈ ត្រូវបានចងចាំថា ‘ទិវៈ’ គឺស្វರ್ಗលោក។

Verse 40

ध्रुवाज्जनान्तरं यच्च महर्लोकः स उच्यते / व्याख्याताः सप्तलोकास्तु तेषां वक्ष्यामि सिद्धयः

ចន្លោះពី ធ្រុវៈ ដល់ ជនលោក ត្រូវបានហៅថា ‘មហរលោក’។ ដូច្នេះលោកទាំងប្រាំពីរត្រូវបានពន្យល់ហើយ; ឥឡូវខ្ញុំនឹងនិយាយអំពីសិទ្ធិរបស់ពួកវា។

Verse 41

भूर्लोकवासिनः सर्वे उन्नादास्तु रसात्मकाः / भुवि स्वर्गे च ये सर्वे सोमपा आज्यपाश्च ते

អ្នកនៅក្នុង ភូរលោក ទាំងអស់ មានសភាពពេញដោយរស និងសូរស័ព្ទនៃភាពរីករាយ។ ហើយអ្នកទាំងអស់នៅក្នុង ភូវៈ និង ស្វರ್ಗ ទាំងឡាយ គឺជាអ្នកផឹកសោម និងផឹកអាជ្យ (ប៊ឺសុទ្ធ)។

Verse 42

चतुर्थे ये ऽपि वर्त्तन्ते महर्लोकं समाश्रिताः / विज्ञेया मानसी तेषां सिद्धिर्वै पञ्चलक्षणा

អ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងលោកទីបួន ហើយពឹងផ្អែកលើ មហរលោក សិទ្ធិរបស់ពួកគេត្រូវដឹងថា ‘មានសី’ ដែលមានលក្ខណៈប្រាំ។

Verse 43

सद्यश्चोत्पद्यते तेषां मनसा सर्वमीप्सितम् / एते देवा यजन्ते वै यज्ञैः सर्वैः परस्परम्

សម្រាប់ពួកគេ អ្វីៗដែលចិត្តប្រាថ្នា នឹងកើតមានភ្លាមៗ។ ព្រះទេវទាំងនោះបូជាគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយយជ្ញាទាំងអស់។

Verse 44

अतीता वर्त्तमानाश्च तथा ये चाप्यनागताः / प्रथमानन्तरोद्दिष्टा अन्तराः सांप्रतैः पुनः

អ្នកដែលបានកន្លងទៅ អ្នកដែលមាននៅបច្ចុប្បន្ន និងអ្នកដែលនឹងមក—ត្រូវបានរៀបរាប់មុន ហើយបន្ទាប់តាមលំដាប់; ហើយកាលចន្លោះត្រូវបានពោលឡើងវិញដោយអ្នកក្នុងបច្ចុប្បន្ន។

Verse 45

निवर्त्तते हि संबन्धो ऽतीते देवगणे तपः / विनिवृत्ताधिकाराणां सिद्धस्तेषां तु मानसी

ពេលក្រុមទេវតាបានកន្លងផុតទៅ ទំនាក់ទំនងជាមួយតបៈក៏ផុតបាត់; សម្រាប់អ្នកដែលអំណាច/សិទ្ធិបានបញ្ចប់ សិទ្ធិ (siddhi) របស់ពួកគេត្រូវបានចាត់ថាសម្រេចក្នុងចិត្ត។

Verse 46

तषां तु मानसी ज्ञेया शुद्धा सिद्धिः परस्परात् / उक्ता लोकास्तु चत्वारो जनस्यानुविधिस्तथा / समासेन मया विप्रा भूयस्तं वर्त्तयामि वः

សិទ្ធិរបស់ពួកគេគួរយល់ថាជាសិទ្ធិផ្លូវចិត្ត ដ៏បរិសុទ្ធ ដែលបានសម្អាតដោយការពាក់ព័ន្ធគ្នា; បាននិយាយអំពីលោកទាំងបួន និងវិធីដំណើររបស់មនុស្សផងដែរ។ ឱ វិប្រៈទាំងឡាយ ខ្ញុំនឹងពោលឡើងវិញដោយសង្ខេប។

Verse 47

वायुरुवाच मरीचिः कश्यपो दक्षो वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः

វាយុបានពោលថា—មរីចិ កശ്യប ទក្ស វសិષ્ઠ អង្គិរា និងភೃគុ។

Verse 48

पुलस्त्यः पुलहस्छैव क्रतुरित्येवामादयः / पूर्वं ते संप्रसूयन्ते ब्रह्मणो मानसा इह

ពុលស្ត្យៈ ពុលហៈ និងក្រតុ ជាដើម—ពួកគេកើតឡើងនៅទីនេះជាមុន ក្នុងនាមជាបុត្រផ្លូវចិត្ត (mānasa) របស់ព្រះព្រហ្មា។

Verse 49

ततः प्रजाः प्रतिष्ठाप्य जनमेवाश्रयन्ति ते / कल्पदाहेषु तु सदा तथा कालेषु तेषु वै

បន្ទាប់មក ក្រោយពេលស្ថាបនាប្រជាទាំងឡាយ ពួកគេយកជនលោក (Janaloka) ជាទីពឹង; នៅកាលនៃការដុតបំផ្លាញកល្បៈ ក៏តែងតែជាយ៉ាងនេះក្នុងកាលទាំងនោះ។

Verse 50

भूरादिषु महान्तेषु भृशं व्याप्ते यथाग्निना / शिखाः संवर्त्तकाग्नेर्याः प्राप्नुवन्ति सवासनाः

នៅពេលលោកធំៗ ដូចជា ភូ (Bhū) ជាដើម ត្រូវភ្លើងរាលដាលយ៉ាងខ្លាំង អណ្តាតភ្លើងនៃសំវរតកអគ្គី (Saṃvartaka) ក៏ឈានដល់ទីនោះ ដោយមានវាសនា (ស្នាមចិត្ត) ភ្ជាប់មកផង។

Verse 51

यामादयो गणाः सर्वे महर्लोकनिवासिनः / महर्लोकेषु दीप्तेषु जनमेवाश्रयन्ति ते

ក្រុមទាំងអស់ ដូចជា យាមា (Yāma) ជាដើម ដែលស្នាក់នៅមហរលោក ពេលមហរលោកទាំងឡាយឆេះភ្លឺ ពួកគេយកជនលោក (Janaloka) ជាទីពឹងតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 52

सर्वे सूक्ष्मशरीरास्ते तत्रस्थाश्च भवन्ति ते / तेषां ते तुल्यसामर्थ्या स्तुल्यमूर्त्तिधरास्तथा

ពួកគេទាំងអស់មានរាងកាយល្អិត ហើយស្ថិតនៅទីនោះ; សមត្ថភាពរបស់ពួកគេស្មើគ្នា និងកាន់កាប់រូបកាយស្មើគ្នាដែរ។

Verse 53

जनलोके विवर्त्तन्ते संवर्त्तः प्लवते जगत् / व्युष्टायां तु रजन्यां वै ब्रह्मणो ऽव्यक्तयोनितः

ពួកគេស្ថិតនៅក្នុងជនលោក; នៅពេលសំវរតៈ (Saṃvarta) ពិភពលោកដូចជាអណ្ដែតលើទឹកព្រាល័យ។ ពេលរាត្រីផុតទៅ ពីព្រះព្រហ្មា ដែលមានអវិយក្តៈជាគ្រាប់កំណើត (ការបង្កើតក៏កើតឡើងវិញ)។

Verse 54

अहरादौ प्रसूयन्ते पूर्ववत्क्रमशस्त्विह / स्वायंभुवादयः सर्वे मरीच्यन्तास्तु साधकाः

នៅទីនេះ នៅដើមថ្ងៃនិងរាត្រី ដូចមុនតាមលំដាប់ ស្វាយម្ភូវៈជាដើមទាំងអស់ និងសាធករហូតដល់មរីចិ កើតមានឡើង។

Verse 55

देवास्ते वै पुनस्तेषां जायन्ते निधनेष्विह / यामादयः क्रमेणैव कनिष्ठाद्याः प्रजापतेः

ទេវតាទាំងនោះឯង នៅទីនេះ កើតឡើងវិញនៅពេលនិធនរបស់ពួកគេ; យាមៈជាដើម ដែលជាកូនអនីតិជាងគេនៃប្រជាបតិ កើតតាមលំដាប់។

Verse 56

पूर्वं पूर्वे प्रसूयन्ते पश्चिमे पश्चिमास्तथा / देवान्वये देवता हि सप्त संभूत यः स्मृताः

នៅភាគខាងកើត អ្នកខាងកើតកើតមុន; នៅភាគខាងលិច អ្នកខាងលិចក៏ដូចគ្នា; ក្នុងវង្សទេវ មានទេវតា៧ អង្គបានកើតឡើង ដូចដែលបានចងចាំ។

Verse 57

व्यतीताः कल्पजास्तेषां तिस्रः शिष्टास्तथापरे / आवर्त्तमाना देवास्ते क्रमेणैतेन सर्वशः

ក្នុងចំណោមវដ្តកល្បៈរបស់ពួកគេ បីបានកន្លងផុតទៅ ហើយបីទៀតនៅសល់; ទេវតាទាំងនោះវិលត្រឡប់ឡើងវិញតាមលំដាប់នេះគ្រប់ប្រការ។

Verse 58

गत्वा जव जवीभावं दशकृत्वाः पुनः पुनः / ततस्ते वै गणाः सर्वे दृष्ट्वा भावेष्वनित्यताम्

ក្រោយពីទៅដល់សភាពលឿន និងលឿនខ្លាំង ម្តងហើយម្តងទៀតដល់ដប់ដង បន្ទាប់មកក្រុមទាំងអស់នោះបានឃើញអនិច្ចតា ក្នុងសភាពទាំងឡាយ។

Verse 59

भाविनोर्ऽथस्य च बलात्पुण्यख्यातिबलेन च / निवृत्तवृत्त्यः सर्वे ऽत्रस्थाः सुमनसस्तथा

ដោយអំណាចនៃគោលបំណងអនាគត និងកម្លាំងនៃកេរ្តិ៍ឈ្មោះបុណ្យកុសល អ្នកទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅទីនេះបានបោះបង់ចិត្តលោភលន់ ហើយមានចិត្តរីករាយស្ងប់ស្ងាត់។

Verse 60

वैराजमुपपद्यन्ते लोकानुत्सृज्य तं गताः / ततो ऽनेनैव कालेन नित्ययुक्तास्तपस्विनः

ពួកគេបោះបង់លោកទាំងឡាយ ហើយទៅដល់លោកវೈរាជ; បន្ទាប់មក ក្នុងកាលដដែលនោះ ព្រះតបស្វីទាំងឡាយស្ថិតនៅក្នុងយោគៈជានិច្ច។

Verse 61

कथनाच्चैव धर्मस्य तेषां ते जज्ञिरे ऽन्वये / इहोत्पन्नास्ततस्ते वै स्थानान्यापूरयन्त्युत

ដោយសារការប្រាប់ធម៌ ពួកគេបានកើតក្នុងវង្សនោះ; ហើយកើតនៅទីនេះហើយ ពួកគេពិតជាបំពេញទីតាំងរបស់ខ្លួនឲ្យពេញលេញ។

Verse 62

देवत्वे च ऋषित्वे च मनुष्यत्वे च सर्वशः / एवं देवगणाः सर्वे दशकृत्वो निवर्त्यवै

ទាំងក្នុងភាពជាទេវតា ក្នុងភាពជាឥសី និងក្នុងភាពជាមនុស្ស—ដូច្នេះក្រុមទេវទាំងអស់ត្រឡប់មកវិញដល់ដប់ដង។

Verse 63

वैराजेषूपपन्नास्ते दश तिष्ठन्त्युपप्लवान् / पूर्णोपूर्णो ततः कल्पेस्थित्वा वैराजके पुनः

ពួកគេអุบ្បត្តិក្នុងលោកវៃរាជ ហើយស្ថិតនៅរយៈដប់ឧបប្លវ; បន្ទាប់មក ស្ថិតក្នុងកល្បៈក្នុងកាលពេញ និងមិនពេញ ហើយត្រឡប់ទៅស្ថានភាពវៃរាជម្តងទៀត។

Verse 64

ब्रह्मलोके विवर्त्तन्ते पूर्वपूर्वक्रमेण तु / एतस्मिन्ब्रह्मलोके तु कल्पे वैराजके गते

នៅក្នុងព្រហ្មលោក សព្វអ្វីវិវត្តតាមលំដាប់មុនៗ; នៅព្រហ្មលោកនេះ ពេលកល្បៈវೈរាជកៈបានកន្លងផុត។

Verse 65

वैराजः पुनरव्यक्ते कल्पस्थानमकल्पयत् / एवं पूर्वानुपूर्व्येण ब्रह्मलोकगतेन वै

វៃរាជៈបានបង្កើតទីតាំងនៃកល្បៈឡើងវិញក្នុងអវ្យក្ត (អមិនបង្ហាញ); ដូច្នេះ ដោយទៅដល់ព្រហ្មលោក សព្វអ្វីដំណើរតាមលំដាប់មុនក្រោយ។

Verse 66

वैराजेषूपपद्यन्ते दशकृत्वो विवर्त्यत / एवं देवयुगानीह व्यतीतानि सहस्रशः

ក្នុងវគ្គវៃរាជៈ វានឹងវិវត្តឡើងវិញដល់ដប់ដង; ដូច្នេះ នៅទីនេះ យុគរបស់ទេវតាបានកន្លងផុតរាប់ពាន់ៗ។

Verse 67

निधनं ब्रह्मलोके तु गतानामृषिभिः सह / न शक्यमानुपूर्व्येण तेषां वक्तुं प्रविस्तरम्

សូម្បីអ្នកដែលទៅដល់ព្រហ្មលោកជាមួយព្រះឫសីក៏មានការបញ្ចប់ដែរ; មិនអាចពណ៌នាលម្អិតតាមលំដាប់អំពីពួកគេបានទេ។

Verse 68

अनादित्वाच्च कालस्य ह्यसंख्यानाच्च सर्वशः / एवमेव न संदेहो यथावत्कथितं मया

ដោយសារកាលៈគ្មានដើមកំណើត និងមិនអាចរាប់បានគ្រប់ទិស—វាជាដូច្នេះឯង មិនមានសង្ស័យទេ; ដូចដែលខ្ញុំបាននិយាយត្រឹមត្រូវ។

Verse 69

तदुपश्रुत्य वाक्यार्थमृषयः संशयान्विताः / सूतमाहुः पुराणज्ञं व्यासशिष्यं महामतिम्

ពេលបានស្តាប់អត្ថន័យនៃពាក្យនោះហើយ ព្រះឥសីទាំងឡាយដែលមានសង្ស័យ បាននិយាយទៅកាន់ សូតៈ អ្នកជំនាញបុរាណៈ សិស្សរបស់ វ្យាសៈ អ្នកមានប្រាជ្ញាធំ។

Verse 70

ऋषय ऊचुः वैराजास्ते यदाहारा यत्सत्त्वाश्च यदाश्रयाः / तिष्ठन्ति चैव यत्कालं तन्नो ब्रूहि यथातथम्

ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ពួកវៃរាជៈនោះ បរិភោគអ្វី មានសត្តវៈយ៉ាងដូចម្តេច និងមានទីពឹងអ្វី? ពួកគេឈររស់នៅរយៈពេលប៉ុន្មាន សូមប្រាប់យើងតាមពិត»។

Verse 71

तदुक्तमृषिभिर्वाक्यं श्रुत्वा लोकार्थतत्त्ववित् / सूतः पौराणिको वाक्यं विनयेनेदम ब्रवीत्

ពេលស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះឥសីទាំងឡាយ សូតៈ អ្នកបរិយាយបុរាណៈ ដែលដឹងអត្ថន័យដើម្បីប្រយោជន៍លោក បាននិយាយដោយសុភាពរាបសា ដូច្នេះ។

Verse 72

ततः प्राप्य तु सर्वेशं शुद्धबुद्धिं तमाश्रयत् / आभूतसंप्लवास्तत्र दश तिष्ठन्ति ते ऽज्वराः

បន្ទាប់មក ពួកគេបានទៅដល់ព្រះអម្ចាស់នៃសព្វសត្វ ហើយដោយប្រាជ្ញាបរិសុទ្ធ បានយកព្រះองค์ជាទីពឹង; នៅទីនោះ រហូតដល់មហាប្រល័យ ពួកគេទាំងដប់ស្ថិតនៅដោយគ្មានជំងឺក្តៅខ្លួន។

Verse 73

सर्वे सूक्ष्मशरीरास्ते विद्वांसो घनमूर्तयः / स्थितलोकस्थितत्वाच्च तेषां भूतं न विद्यते

ពួកគេទាំងអស់មានកាយសុក្ខមៈ ជាអ្នកប្រាជ្ញ និងមានរូបរាងភ្លឺរលោងមាំមួន; ព្រោះស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនៃលោក ដូច្នេះមិនមានភាពជាធាតុរឹង (ភូតៈ) ចំពោះពួកគេឡើយ។

Verse 74

ऊचुः सनत्कुमाराद्याः सिद्धास्ते योगधर्मिणः / एवमेव महाभागाः प्रणवं संप्रविश्य ह

ព្រះសិទ្ធៈអ្នកប្រតិបត្តិយោគធម៌ ដូចជា សនត្កុមារ បាននិយាយថា៖ «ឱ មហាភាគៈ យើងក៏ចូលទៅក្នុង ប្រṇវ (អូម) ដូចគ្នានេះដែរ»។

Verse 75

ब्रह्मलोके प्रवर्त्तामस्तन्नः श्रेयो भविष्यते / एवमुक्त्वा तदा सर्वे ब्रह्माण्डाध्यवसायि नः

«ចូរយើងចូលទៅប្រតិបត្តិនៅ ព្រហ្មលោក; នោះនឹងជាសេចក្តីប្រសើរដល់យើង»។ និយាយដូច្នេះហើយ ពួកគេទាំងអស់ក៏មានការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះ ព្រហ្មាណ្ឌ។

Verse 76

याजयित्वा तदात्मानो वर्त्तन्ते योगधर्मिणः / तत्रैव संप्रलीयन्ते शान्ता दीपर्चिषो यथा

ដោយអនុវត្តការបូជាខ្លួនឯងដូចយជ្ញៈ អ្នកប្រតិបត្តិយោគធម៌នៅតែតាំងมั่น; ហើយនៅទីនោះเอง ពួកគេលាយរលាយដោយស្ងប់ស្ងាត់ ដូចអណ្តាតភ្លើងចង្កៀងដែលស្ងប់។

Verse 77

ब्रह्मकायमवर्त्तन्त पुन रावृत्तिदुर्लभम् / लोकं तं समनुप्राप्य सर्वे ते भावनामयम्

ពួកគេបានដល់ ប្រḥមកាយៈ ដែលការត្រឡប់មកវិញកម្រណាស់; ពេលបានដល់លោកនោះ ពួកគេទាំងអស់ក្លាយជាអ្នកពេញដោយ ភាវនា។

Verse 78

आनन्दं ब्रह्मणः प्राप्य अमृतत्वाय ते गताः / वैराजेभ्यस्तथैवोर्द्ध्व मन्तरे षड्गुणे ततः

ក្រោយបានទទួល អានន្ទៈ នៃ ព្រហ្មន៍ ពួកគេបានទៅដល់ អម្រឹតភាព; ហើយលើសពីលោកវೈរាជ ទាំងឡាយ បន្ទាប់មកចូលទៅក្នុងមណ្ឌល ឥត្ដរភាគ នៃ ឥណ្ឋគុណ (ប្រាំមួយគុណ)។

Verse 79

ब्रह्मलोकः समाख्यातो यत्र ब्रह्मा पुरोहितः / ते सर्वे प्रणवात्मानो बुद्धिशुद्धतया स्थिताः

លោកនោះត្រូវបានហៅថា «ព្រហ្មលោក» ដែលព្រហ្មា​ជា​ព្រូហិត។ អ្នកនៅទីនោះទាំងអស់មានសភាពជាព្រាណវៈ និងស្ថិតក្នុងភាពបរិសុទ្ធនៃបញ្ញា។

Verse 80

आनन्दं ब्रह्मणः प्राप्य ह्यमृतत्वं भजन्त्युत / द्वन्द्वैस्ते नाभिभूयन्ते भावत्रयविवर्जिताः

ក្រោយបានទទួលអានន្ទៈនៃព្រហ្មន៍ ពួកគេបានចូលរួមក្នុងអមតៈ។ ពួកគេមិនត្រូវបានឈ្នះដោយទ្វంద្វទេ ព្រោះបានលះបង់ភាវៈទាំងបី។

Verse 81

आधिपत्यं विना तुल्या ब्रह्मणस्ते महौजसः / प्रभावविजयैश्वर्यस्थितिवैराग्यदर्शनः

លើកលែងតែអធិបត្យ ប៉ុណ្ណោះ ពួកគេស្មើនឹងព្រហ្មា​អ្នកមានពន្លឺធំ; ក្នុងពួកគេមានឥទ្ធិពល ជ័យជម្នះ អៃશ્વર્ય ភាពស្ថិតស្ថេរ និងទស្សនៈនៃវೈរាគ្យ។

Verse 82

ते ब्रह्मलौकिकाः सर्वे गतिं प्राप्यानिवर्त्तिनीम् / ब्रह्मणा सहदेवैश्च संप्राप्ते प्रतिसंचरे

អ្នកនៅព្រហ្មលោកទាំងអស់បានឈានដល់គតិមិនត្រឡប់វិញ; ហើយនៅពេលមាន «ប្រតិសញ្ចារ» មកដល់ជាមួយព្រហ្មា និងទេវតា ពួកគេក៏នៅតែស្ថិតក្នុងសភាពនោះ។

Verse 83

तपसोंऽते क्रियात्मानो बुद्धावस्था मनीषिणः / अव्यक्ते संप्रलीयन्ते सर्वे ते क्षणदर्शिनः

នៅចុងបញ្ចប់នៃតបៈ ពួកប្រាជ្ញាដែលមានសភាពជាការអនុវត្ត បានឈានដល់ស្ថានភាពបុទ្ធិ ហើយលាយចូលទៅក្នុងអវ្យក្ត; ពួកគេទាំងអស់ជាអ្នកឃើញភាពខ្លីឆាប់រលាយ។

Verse 84

इत्येतदमृतं शुक्रं नित्यमक्षयव्ययम् / देवर्षयो ब्रह्मसत्रं सनातनमुपासते

ដូច្នេះ នេះជាតត្ត្វៈដូចអម្រឹត ភ្លឺរលោង ជានិច្ច មិនអស់មិនខ្សោយ; ព្រះឫស្សីទេវៈគោរពបូជាព្រហ្មសត្រៈសនាតន។

Verse 85

अपुनर्मारकादीनां तेषां चैवोद्ध्वरेतसाम् / कर्माभ्यासकृतां श्रद्धां वेदान्तेषूपलक्ष्यते

ចំពោះអបុនർമារកៈជាដើម និងអ្នកមានឧರ್ಧ្វរេតស៍ សទ្ធាដែលកើតពីការអនុវត្តកម្ម ត្រូវបានឃើញច្បាស់ក្នុងវេទាន្ត។

Verse 86

तत्र ते ऽभ्यासिनो युक्ताः परां काष्ठामुपासते / हित्वा शरीरं पाप्मानममृतत्वाय ते गाताः

នៅទីនោះ អ្នកអនុវត្តដែលមានសមាធិគោរពបូជាកំពូលបំផុត; បោះបង់រាងកាយដែលជាមូលដ្ឋាននៃអំពើបាប ហើយទៅដល់អម្រឹតភាព។

Verse 87

वीतरागा जितक्रोधा निर्मोहाः सत्यवादिनः / शान्ताः प्रणिहितात्मानो दयावन्तो जितेन्द्रियाः

ពួកគេគ្មានរាគៈ ឈ្នះកំហឹង មិនមានមោហៈ និយាយតែសច្ចៈ; ស្ងប់ស្ងាត់ មានចិត្តតាំងมั่น មានមេត្តាករុណា និងឈ្នះឥន្ទ្រីយ៍។

Verse 88

निःसंगाः शुचयश्चैव ब्रह्मसायुज्यगाः स्मृताः / अकामयुक्तैर्ये वीरास्तपोभिर्दग्धकिल्बिषाः

ពួកគេមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ និងបរិសុទ្ធ; ត្រូវបានចងចាំថាបានដល់ព្រហ្មសាយុជ្យៈ—វីរបុរសដែលគ្មានកាម ច្រេះបាបដោយតបៈ។

Verse 89

तेषांमभ्रंशिनो लोका अप्रमेयसुखाः स्मृताः / एतद्ब्रह्मपदं दिव्यं परमे व्योम्नि भास्वरम् / यत्र गत्वा न शोचन्ति ह्यमरा ब्रह्मणा सह

លោករបស់ពួកគេត្រូវបានចងចាំថាមិនរអិលធ្លាក់ និងមានសុខអស្ចារ្យមិនអាចវាស់បាន។ នេះជាព្រះបដ្ឋានព្រហ្មដ៏ទេវភាព ភ្លឺចែងចាំងនៅមេឃខ្ពស់បំផុត។ ទៅដល់ទីនោះហើយ អមរជនជាមួយព្រហ្មា មិនសោកសៅទៀតឡើយ។

Verse 90

ऋषय ऊचुः कस्मादेषु परार्द्धंश्च कश्चैव पर उच्यते / एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्तम

ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ហេតុអ្វីបានហៅថា ‘បរារធ’ នៅទីនេះ? ហើយអ្វីទៅដែលហៅថា ‘បរ’? យើងចង់ដឹងរឿងនេះ សូមលោកអ្នកប្រសើរបំផុតប្រាប់យើង»។

Verse 91

सूत उवाच शृणुध्वं मे परार्द्धस्य परिसंख्यां परस्यच

សូតបាននិយាយថា៖ «ចូរស្តាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងប្រាប់ការរាប់ចំនួននៃ ‘បរារធ’ និង ‘បរ’»។

Verse 92

एकं दशशतं चैव सहस्रं चैव संख्याया / विज्ञेयमासहस्रं तु सहस्राणि दशायुतम्

ក្នុងការរាប់លេខ មាន មួយ ដប់ រយ និង ពាន់។ ចូរយល់ថា ‘អសហស្រ’ គឺ ដប់ពាន់; និង ‘ទសាយុត’ គឺ ដប់ដងនៃដប់ពាន់ គឺ មួយសែន។

Verse 93

एकं शतसहस्रं तु नियुतं प्रोच्यते बुधैः / तथा शतसहस्राणां दशप्रयुतमुच्यते

មួយសតសហស្រ (មួយសែន) ត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញហៅថា ‘និយុត’។ ហើយដប់ដងនៃសតសហស្រ ត្រូវបានហៅថា ‘ទសប្រយុត’។

Verse 94

तथा दशसहस्राणामयुतं कोटिरुच्यते / अर्बुदं दशकोट्यस्तु ह्यब्जं कोटिशतं विदुः

ដូច្នេះ ក្រុមនៃដប់ពាន់ ត្រូវហៅថា ‘អយុត’ ហើយក៏ហៅថា ‘កោតិ’ ផងដែរ។ ដប់កោតិហៅ ‘អរពុទ’ និងរយកោតិគេដឹងថា ‘អប្ជ’។

Verse 95

सहस्रमापि कोटीनां खर्वमाहुर्मनीषिणः / दशकोटिसहस्राणि निखर्वमिति तं विदुः

ប្រាជ្ញាចារ្យហៅ កោតិមួយពាន់ថា ‘ខර්វ’។ ហើយកោតិមួយម៉ឺន ត្រូវបានគេហៅថា ‘និខර්វ’។

Verse 96

शतं कोटि सहस्राणां शङ्कुरित्यभिधीयते / सहस्रं तु सहस्राणां कोटीनां पद्ममुच्यते

រយនៃ ‘កោតិ-ពាន់’ ហៅថា ‘សង្គុ’។ ហើយពាន់នៃ ‘កោតិ-ពាន់’ ហៅថា ‘បដ្ម’។

Verse 97

सहस्राणि सहस्राणां कोटीनां दशधा पुनः / गुणितानि समुद्रं वै प्राहुः संख्याविदो जनाः

ពេលយក ‘ពាន់នៃកោតិ’ មកគុណឡើងវិញជាដប់ដង អ្នកចេះលេខហៅវាថា ‘សមុទ្រ’។

Verse 98

कोटीसहस्रनियुतमन्त्यमित्यभिधीयते / कोटीसहस्रप्रयुतं मध्यमित्यभिसंज्ञितम्

‘កោតិ-ពាន់-និយុត’ ត្រូវហៅថា ‘អន្ត្យ’។ ហើយ ‘កោតិ-ពាន់-ប្រយុត’ ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា ‘មធ្យម’។

Verse 99

कोटिकोटिसहस्रं तु परार्द्ध इति कीर्त्यते / परार्द्धं द्विगुणं चापि परमाहुर्मनीषिणः

ចំនួន ‘កោដិ-កោដិ-សហស្រ’ ត្រូវបានហៅថា ‘បរារទ្ធ’។ ហើយពីរដងនៃបរារទ្ធ នោះ បណ្ឌិតប្រាជ្ញា ហៅថា ‘បរម’។

Verse 100

शतमाहुः परिवृढं सहस्रं परिपद्मकम् / विज्ञेयमयुतं तस्मान्नियुतं प्रयुतं ततः

ចំនួនរយ ត្រូវហៅថា ‘បរិវ្រឹឍ’ និងចំនួនពាន់ ហៅថា ‘បរិបទ្មក’។ បន្ទាប់មក គួរដឹង ‘អយុត’; រួច ‘និយុត’ ហើយបន្ទាប់ទៀត ‘ប្រយុត’।

Verse 101

अर्बुदं न्यर्बुदं चैव खर्बुदं च ततः स्मृतम् / खर्वं चैव निखर्वं च शङ्कुः पद्मन्तथैव च

បន្ទាប់មក មាន ‘អរពុទ’, ‘ញរពុទ’ និង ‘ខរពុទ’ តាមស្មృతិ។ រួចមាន ‘ខរវ’, ‘និខរវ’, ‘សង្គុ’ និង ‘បទ្ម’ ផងដែរ។

Verse 102

समुद्रमन्त्यं मध्यं च परार्द्धं च परं ततः / एवमष्टादशैतानि स्थानानि गणनाविधौ

បន្ទាប់មកមាន ‘សមុទ្រ’, ‘អន្ត្យ’, ‘មធ្យ’, ‘បរារទ្ធ’ ហើយបន្ទាប់ទៀត ‘បរ’។ ដូច្នេះ ក្នុងវិធីគណនា មានទីតាំងទាំងដប់ប្រាំបី។

Verse 103

शतादीनि विजानीयात्संज्ञितानि महर्षिभिः / कल्पसंख्याप्रवृत्तस्य परार्द्धो ब्रह्ममः स्मृतः

គួរដឹងចំនួនចាប់ពីរយជាដើម ដោយមាននាមសញ្ញាដែលមហាឫសីបានដាក់។ ក្នុងលំនាំចំនួននៃកល្បៈ ‘បរារទ្ធ’ ត្រូវបានចងចាំថា ‘ព្រហ្មម’។

Verse 104

तावच्छेषो ऽपि कालो ऽस्य तस्यान्ते प्रतितिष्ठते / पर एव परार्द्धश्च संख्यातः संख्याया मया

ពេលវេលាដែលនៅសល់ក៏ស្ថិតនៅចុងបញ្ចប់របស់វាដែរ; ហើយ ‘បរ’ និង ‘បរារធ’ ខ្ញុំបានរាប់តាមលំដាប់ចំនួន។

Verse 105

यस्मादस्य परं विर्यं परमायुः परं तपः / परा शक्तिः परो धर्मः पराविद्या परा धृतिः

ព្រោះនៅក្នុងនេះមានវីរភាពដ៏ខ្ពស់បំផុត អាយុដ៏ខ្ពស់បំផុត និងតបៈដ៏ខ្ពស់បំផុត; មានសក្តិដ៏លើសលប់ ធម្មដ៏លើសលប់ វិទ្យាដ៏លើសលប់ និងភាពអត់ធ្មត់ដ៏លើសលប់។

Verse 106

परं ब्रह्म परं ज्ञानं परमैश्वर्यमेव च / तस्मात्परतरं भूतं ब्रह्मणो यन्न विद्यते

នោះជាព្រហ្ម (Brahman) ដ៏ខ្ពស់បំផុត ជាចំណេះដឹងដ៏ខ្ពស់បំផុត និងជាអៃશ્વર્યដ៏ខ្ពស់បំផុត; ដូច្នេះគ្មានសត្តាណាខ្ពស់ជាងព្រហ្មទេ។

Verse 107

परे स्थितो ह्येष परः सर्वार्थेवु ततः परम् / संख्यातस्तु परो ब्रह्मा तस्यार्द्धस्य परार्द्धता

‘បរ’ នេះស្ថិតនៅក្នុងភាពខ្ពស់បំផុត ហើយក្នុងអត្ថន័យទាំងអស់ វាលើសលប់ទៅទៀត; តាមការរាប់ វាត្រូវហៅថា ‘បរោ ព្រហ្មា’ ហើយពាក់កណ្តាលរបស់វាមាននាមថា ‘បរារធតា’।

Verse 108

संख्येयं चाप्यसंख्येयं सततं चापि तान्त्रिकम् / संख्येयं संख्यया दृष्टमपरार्द्धाद्विभाष्यते

ទាំងអ្វីដែលអាចរាប់បាន និងអ្វីដែលមិនអាចរាប់បាន ហើយអ្វីដែលបន្តជានិច្ចក្នុងប្រពៃណីតាន្ត្រិក; អ្វីដែលអាចរាប់បាន ត្រូវបានយល់ដោយចំនួន ហើយត្រូវបានពន្យល់បន្តពី ‘អបរារធ’ ទៅមុខ។

Verse 109

राशौ दृष्टे न संख्यास्ति तदसंख्यास्तु लक्ष्णम् / आनन्त्यं सिकता द्येषु हृष्टं चान्यं त्वलक्षणम्

ពេលឃើញ “រាសី” (ក្រុមសរុប) នោះមិនអាចរាប់ជាចំនួនបានទេ; លក្ខណៈរបស់វាគឺ “មិនអាចរាប់បាន”។ ចំណែកភាពអនន្តនៅក្នុងគ្រាប់ខ្សាច់ជាដើម គឺផ្សេងទៀត មិនមែនលក្ខណៈនោះទេ។

Verse 110

ईश्वरैस्तत्प्रसंख्यानं शुद्धत्वाद्दिव्यदृष्टिभिः / एवं ज्ञानप्रतिष्ठत्वात्सर्वं ब्रह्मानुपश्यति

ដោយសារភាពបរិសុទ្ធ ព្រះអីស្វរៈដែលមានទិព្យទស្សនៈបានធ្វើការគណនាវា។ ដូច្នេះ ពេលបានតាំងមាំក្នុងជ្ញាន គាត់ឃើញសព្វវត្ថុទាំងអស់ជាព្រហ្ម (Brahman)។

Verse 111

एतच्छ्रुत्वा तु ते सर्वे नैमिषेयास्तपस्विनः / बाष्पपर्याकुलाक्षास्तु प्रहर्षाद्गद्गदस्वराः

ពេលបានស្តាប់ដូច្នោះ ព្រះឥសីអ្នកតបៈនៅនៃមិឝារណ្យទាំងអស់ មានភ្នែកស្រពិចស្រពិលដោយទឹកភ្នែក ហើយដោយសេចក្តីរីករាយ សំឡេងក៏ញ័រខ្លាំង។

Verse 112

पप्रच्छुर्मातारिश्वानं सर्वे ते ब्रह्मवादिनः / ब्रह्मलोकस्तु भगवन्यावन्मात्रान्तरे प्रभो

ពួកអ្នកប្រកាសព្រហ្មទាំងអស់បានសួរ មាតារិស្វានថា៖ «ឱ ព្រះភគវន្ត ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រហ្មលោកស្ថិតនៅចម្ងាយប៉ុន្មាន?»

Verse 113

योजनाग्रेण संख्यातः साधनं योजनस्य तु / क्रोशस्य च परीमाणं श्रोतुमीच्छाम तत्त्वतः

ក្នុងការគណនាដោយយកយោជនៈជាមូលដ្ឋាន មាត្រដ្ឋានពិត (សាធន) នៃយោជនៈនោះជាអ្វី? ហើយទំហំក្រូសៈផងដែរ—យើងចង់ស្តាប់តាមតថៈ។

Verse 114

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मातरिश्वा विनीतवत् / उवाच मधुरं वाक्यं यथादृष्टं यथाक्रमम्

ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកគេ មាតរិស្វា (វាយុ) ដោយសុភាពរាបសារ បាននិយាយពាក្យផ្អែមល្ហែម តាមដែលបានឃើញ និងតាមលំដាប់។

Verse 115

वायुरुवाच एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि श्रुणुध्वं मे विवक्षितम् / अव्यक्ताद्व्यक्तभागो वै महान्स्थूलो विभाष्यते

វាយុបានមានព្រះវាចា—ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ សូមស្តាប់អ្វីដែលខ្ញុំចង់និយាយ។ ភាគដែលបង្ហាញខ្លួន (វ្យក្ត) ចេញពីអវ្យក្ត ត្រូវហៅថា ‘មហាន’ ហើយពណ៌នាថាជារូបស្ថូល។

Verse 116

दशैव महतो भागा भूतादिः स्थूल उच्यते / दशभागाधिकं चापि भूतादिपरिमाणकम्

ក្នុងមហានមានដប់ភាគ ដោយ (មួយ) ភាគត្រូវហៅថា ‘ភូតាទិ’ ជារូបស្ថូល; ហើយបរិមាណរបស់ភូតាទិ ក៏ត្រូវនិយាយថា លើសឡើងទៀតដប់ភាគ។

Verse 117

परमाणुः सुसूक्ष्मस्तु भावग्राह्यो न चक्षुषा / यदभेद्यतमं लोके विज्ञेयं परमाणुवत्

បរមាណូមានភាពល្អិតល្អន់យ៉ាងខ្លាំង មិនអាចឃើញដោយភ្នែកទេ តែអាចយល់បានដោយចិត្តនិងបញ្ញា។ អ្វីដែលមិនអាចបំបែកបានខ្លាំងបំផុតក្នុងលោក គួរយល់ដូចបរមាណូ។

Verse 118

जालान्तरगते भानैं यत्सूक्ष्मं दृश्यते रजः / प्रथमं तत्प्रमाणानां परमाणुं प्रचक्षते

ធូលីល្អិតដែលមើលឃើញក្នុងពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលច្រាលតាមរន្ធសំណាញ់ នោះត្រូវហៅថា ជាមាត្រដំបូងគេ គឺ ‘បរមាណូ’។

Verse 119

अष्टानां परमाणूनां समावायो यदा भवेत् / त्रसरेणुः समाख्यातस्तत्पद्मरज उच्यते

ពេលដែលបរមាណូ ៨ រួមជាសមាវាយ នោះហៅថា ‘ត្រាសរេណុ’; ហើយវានោះឯងត្រូវហៅថា ‘បដ្មរជ’ (ធូលីផ្កាឈូក)។

Verse 120

त्रसरेणवो ऽथ ये ऽप्यष्टौ रथरेणुस्तु सस्मृतः / ते ऽप्यष्टौ समवायस्था बालाग्रं तत्स्मृतं बुधैः

បន្ទាប់មក ពេល ‘ត្រាសរេណុ’ ៨ រួមគ្នា គេហៅថា ‘រថរេណុ’; ហើយពេល ‘រថរេណុ’ ៨ រួមជាសមាវាយ បណ្ឌិតហៅថា ‘បាលាគ្រ’ គឺចុងសក់។

Verse 121

बालाग्राण्यष्टलिक्षा स्याद्यूकालिक्षाष्टकं भवेत् / यूकाष्टकं यवप्राहुरङ्गुलं तु यवाष्टकम्

បាលាគ្រ ៨ រួមជា ១ ‘លិក្សា’; លិក្សា ៨ រួមជា ១ ‘យូកា’। យូកា ៨ គេហៅថា ‘យវ’; ហើយយវ ៨ ជា ១ ‘អង្គុល’។

Verse 122

द्वादशाङ्गुलपर्वाणि वितस्तिस्थानमुच्यते / रत्निश्चागुलिपर्वाणि विज्ञेयो ह्येकविंशतिः

មាត្រដ្ឋាននៃអង្គុល-បរវ ១២ គេហៅថា ‘វិតស្តិ’; និង ‘រត្និ’ គួរដឹងថាស្មើអង្គុល-បរវ ២១។

Verse 123

चत्वारो विंशतिश्चैव हस्तः स्यादङ्गुलानि तु / किष्कुर्द्विरत्निर्विज्ञेयो द्विचत्वारिंशदङ्गुलः

អង្គុល ២៤ គឺជា ‘ហស្ត’; និង ‘កិષ្កុ’ គួរដឹងថាស្មើ ‘រត្និ’ ២ គឺអង្គុល ៤៨។

Verse 124

षण्णवत्यङ्गुलं चैव धनुराहुर्मनीषिणः / एतद्गव्यूतिसंख्यायामादानं धनुषः स्मृतम्

ព្រះបណ្ឌិតទាំងឡាយបានពោលថា ប្រវែង៩៦ អង្គុល គឺជា “ធនុ”។ ក្នុងការគណនាគវ្យូតិ នេះហើយជាការ “អាទាន” នៃធនុ ដែលស្ម្រឹតិបានចងចាំ។

Verse 125

धनुर्दण्डयुगं नाली तुल्यान्यस्तैस्तथाङ्गुलैः / धनुषां त्रिशतं नल्वमाहुः संख्याविदो जनाः

គូដំបងនៃធនុ ត្រូវហៅថា “នាលី” ហើយត្រូវចាត់ទុកថាស្មើគ្នាតាមមាត្រដ្ឋានអង្គុលដដែល។ អ្នកជំនាញលេខនិយាយថា ធនុ ៣០០ គឺ “នល្វ”។

Verse 126

धनुः सहस्रे द्वे चापि गव्यूतिरुपदिश्यते / अष्टौ धनुः सहस्राणि योजनं तु विधीयते

ធនុ ២០០០ ត្រូវបានបង្រៀនថាជា “គវ្យូតិ” មួយ។ ធនុ ៨០០០ ត្រូវបានកំណត់ថាជា “យោជន” មួយ។

Verse 127

एतेन धनुषा चैव योजनं तु समाप्यते / एतत्सहस्रं विज्ञेयं शक्रकोशान्तरं तथा

ដោយមាត្រាធនុនេះเอง “យោជន” មួយត្រូវបានបញ្ចប់។ ហើយគួរដឹងថា នេះក៏ជាចម្ងាយ “សក្រ-កោស” មួយពាន់ដែរ។

Verse 128

योजनानां च संख्यातं संख्याज्ञानविशारदैः / एतेन योजनाग्रेण शृणुध्वं ब्रह्मणोंऽतरे

អ្នកជំនាញចំណេះដឹងលេខបានកំណត់ការរាប់យោជនដូចនេះ។ ឥឡូវ ដោយយកមាត្រាយោជននេះជាមូលដ្ឋាន សូមស្តាប់អំពី “អន្តរ” របស់ព្រះព្រហ្មា (មាត្រកាល)។

Verse 129

महीतलात्सहस्राणां रातादूर्ध्वं दिवाकरः / दिवाकरात्सहस्रे तु शते चौर्द्ध्वं निशाकरः

ពីផ្ទៃផែនដី ឡើងទៅមួយពាន់យោជន៍ មានទិវាករ (ព្រះអាទិត្យ) ស្ថិត; ហើយពីព្រះអាទិត្យ ឡើងទៅមួយពាន់ និងមួយរយយោជន៍ មាននិសាករ (ព្រះចន្ទ)។

Verse 130

पूर्णं शतसहस्रं तु योजनानां निशाकरात् / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नमुपरिष्टात्प्रकाशत

ពីនិសាករ (ព្រះចន្ទ) ឡើងទៅពេញមួយសែនយោជន៍ ខាងលើមានមណ្ឌលនក្ខត្រទាំងមូល បញ្ចេញពន្លឺភ្លឺចែងចាំង។

Verse 131

शतं सहस्रं संख्यातमेतद्द्विगुणितं पुनः / ग्रहान्तरमथैकैकमूर्द्ध्वं नक्षत्रमण्डरात्

ចម្ងាយនេះត្រូវបានរាប់ថា មួយសែន; ហើយពេលគុណទ្វេដងម្តងទៀត លើសពីមណ្ឌលនក្ខត្រ មានចន្លោះរវាងភពផ្សេងៗ តាមលំដាប់មួយៗ។

Verse 132

ताराग्रहाणां सर्वेषामध्यस्ताच्चरते बुधः / तस्योर्द्ध्वं चरते शुक्रस्तस्मादूर्द्ध्वं च लोहितः

នៅកណ្ដាលនៃតារា និងភពទាំងអស់ ពុធ (Budha) វិលចរ; លើសពីនោះ សុក្រក (Śukra) វិលចរ ហើយលើសពីនោះទៀត លោហិត (Maṅgala/អង្គារ) វិលចរ។

Verse 133

ततो बृहस्पतिश्चोर्द्ध्वं तस्मादूर्द्ध्वं शनैश्चरः / उर्द्ध्वं शतसहस्रं तु योजनानां शनैश्चरात्

បន្ទាប់មក លើសពីនោះមាន ព្រហស្បតិ (Bṛhaspati/ព្រហស្បតិ៍); លើសពីនោះទៀតមាន សណៃស្ចរ (Śanaiścara/សៅរ៍); ហើយពីសៅរ៍ ឡើងទៅមួយសែនយោជន៍ (កម្រិតខ្ពស់ជាង)។

Verse 134

सप्तर्षिमण्डलं कृत्स्नमुपरिष्टात्प्रकाशते / ऋषिभ्यस्तु सहस्राणां शतादूर्द्ध्वं विभाष्यते

នៅខាងលើ បង្ហាញពន្លឺជាមណ្ឌលសប្តឫសីទាំងមូល; ហើយត្រូវបានពណ៌នាថា ស្ថិតលើសពីរយក្នុងចំណោមឫសីរាប់ពាន់។

Verse 135

यो ऽसौ तारामये दिव्ये विमाने ह्रस्वरूपके / उत्तानपादपुत्रो ऽसौ मेढीभूतो ध्रुवो दिवि

ក្នុងយានទិព្វដែលពោរពេញដោយផ្កាយ និងមានរាងតូចនោះ ធ្រុវៈ កូនប្រុសរបស់ឧត្តានបាទៈ បានក្លាយជាដូចអ័ក្សមជ្ឈដ្ឋាននៅលើមេឃ។

Verse 136

त्रैलोक्यस्यैष उत्सेधो व्याख्यातो योजनैर्मया / मन्वन्तरेषु देवानामिज्या यत्रैव लौकिकी

កម្ពស់នៃត្រៃលោកនេះ ខ្ញុំបានពន្យល់ជាមាត្រា​យោជនៈ; ក្នុងមន្វន្តរ ការបូជាទេវតានៅទីនោះប្រព្រឹត្តទៅតាមចារឹកលោកីយ៍។

Verse 137

वर्णाश्रमेभ्य इष्टा तु लोके ऽस्मिन्संप्रवर्त्तते / सर्वासां देवयोनीनां स्थितिहेतुः स वै स्मृतः

ក្នុងលោកនេះ ពិធីអិស្ដិ និងយជ្ញៈ ប្រព្រឹត្តទៅតាមវណ្ណៈ និងអាស្រាម; នោះហើយត្រូវបានចងចាំថា ជាមូលហេតុនៃការតាំងស្ថិតរបស់ទេវយោនីទាំងអស់។

Verse 138

त्रैलोक्यमेतद्व्याख्यातमत ऊर्द्ध्वं निबोधत / ध्रुवादूर्द्ध्वं महर्लोको यस्मिंस्ते कल्पवासिनः

ត្រៃលោកនេះបានពន្យល់រួចហើយ; ឥឡូវសូមដឹងអំពីអ្វីដែលនៅលើ—លើសពីធ្រុវៈមានមហរលោក ដែលជាទីស្នាក់របស់អ្នករស់នៅរយៈកល្ប។

Verse 139

एकायोजनकोटीशा इत्येवं निश्चयोगतः / द्वीकोट्यां तु महर्लोकाज्जनलोको व्यवस्थितः

ដោយការកំណត់ច្បាស់ថា នៅចម្ងាយមួយកោដិយោជន; និងនៅពីរកោដិ លើមហរលោក មានជនលោកស្ថិត។

Verse 140

यत्र ते ब्रह्मणः पुत्रा दक्षाद्याः साधकाः स्मृताः

នៅទីនោះ ព្រះបុត្រានៃព្រះព្រហ្ម—ដូចជា ទក្ស និងអ្នកដទៃ—ត្រូវបានចងចាំថាជាសាធកៈ។

Verse 141

वै राजा यत्र ते देवा भूतदाहविवर्जिताः / षड्गुणं तु तपोलोकात्सत्यलोकान्तरं स्मृतम्

ឱ ព្រះរាជា នៅទីនោះ ព្រះទេវតាទាំងនោះគ្មានភូតដាហៈ; ហើយចន្លោះទៅសត្យលោក ត្រូវបានចងចាំថា ឆ្ងាយជាងតបោលោកប្រាំមួយដង។

Verse 142

अपुनर्मारको नाम ब्रह्मलोकः स उच्यते / यस्मिन्न च्यवते भूयो ब्रह्मणं य उपासते

ព្រះព្រហ្មលោកនោះហៅថា ‘អពុនរមារក’; នៅទីនោះ អ្នកគោរពបូជាព្រះព្រហ្ម មិនធ្លាក់ចុះម្ដងទៀតឡើយ។

Verse 143

एककोटिर्योजनानां पञ्चाशन्नियुतानि तु / ऊर्द्ध्वभागस्ततोंऽडस्य ब्रह्मलोकात्परः स्मृतः

ឡើងទៅមួយកោដិយោជន និងហាសិបនិយុត (ហាសិបលាន/ហាសិបសែន); បន្ទាប់ពីនោះ ផ្នែកខាងលើនៃអណ្ឌៈ (ព្រហ្មាណ្ឌ) ត្រូវបានចងចាំថា លើសពីព្រហ្មលោក។

Verse 144

चतुर्दशैव कोट्यस्तु नियुतानि च पञ्च षट् / स चौर्द्ध्व संप्रचारो ऽस्य गत्यन्तश्चपरः स्मृतः

ដប់បួនកោដិ និងប្រាំ–ប្រាំមួយ និយុត; នេះហើយជាចលនាឡើងលើ និងព្រំដែនខ្ពស់បំផុតនៃដំណើររបស់វា ដូចស្ម្រឹតិបានចងចាំ។

Verse 145

ध्रुवाग्रमेतद्व्याख्यातं योजनग्राद्यथाश्रुतम् / अधोगतीनां वक्ष्यामि भूतानां स्थानकल्पनाम्

ការពន្យល់អំពីកំពូលធ្រុវៈនេះ បាននិយាយតាមដែលបានឮ ព្រមទាំងមាត្រា​យោជនៈ; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាការរៀបចំទីតាំងនៃសត្វដែលមានគតិចុះក្រោម។

Verse 146

गच्छन्ति घोरकर्माणः प्राणिनो यत्र कर्मभिः / नरको रौरवो घोरः शूकरस्ताल एवं च

សត្វដែលប្រព្រឹត្តកម្មដ៏សាហាវ នឹងទៅដល់ទីនោះដោយផលកម្ម; នរកទាំងនោះមាន រោរវៈ, ឃោរៈ, សូករៈ, តាលៈ ជាដើម។

Verse 147

तप्तकुम्भो महाज्वालः शबलो ऽथ विमोहनः / कृमी च कृमिभक्षश्च लालाभक्षो विशंसनः

តប្តកុម្ភៈ, មហាជ្វាលៈ, សបលៈ, វិមោហនៈ; និង ក្រឹមី, ក្រឹមិភក្សៈ, លាលាភក្សៈ, វិសំសនៈ—ទាំងនេះជានាមនរក។

Verse 148

अधःशिराः पूयवहो रुधिरान्धुस्तथैवच / विष्टाकीर्णश्च नरको मूत्रकीर्ण स्तथैव च

មានទៀត អធះសិរា, ពូយវហៈ, រុធិរាន្ធុ; ហើយក៏មាននរក វិស្ដាកីរណៈ និងនរក មូត្រកីរណៈ ផងដែរ។

Verse 149

तथा वैतरणी कृष्णमसिपत्रवनं तथा / अग्निज्वालो महाघोरः संदंशो ऽथाश्वभोजनः

ដូច្នេះមាន វៃតរណី នរកឈ្មោះ «ក្រឹෂ್ಣ» និងព្រៃ «អសិបត្រវន»។ មាន «អគ្និជ្វាលា» ដ៏សាហាវ; បន្ទាប់មក «សន្ទំស» និង «អશ્વភោជន»។

Verse 150

तमश्चकृष्णसूत्रश्च लोहश्चाप्यभिजस्तथा / अप्रतिष्ठो ऽथ वीचिश्च नरका ह्येवमादयः

មាននរក «តម» «ក្រឹෂ್ಣសូត្រ» «លោហ» និង «អភិជ»; បន្ទាប់មក «អប្រតិષ્ઠ» និង «វីចិ»—នរកទាំងឡាយមានដូចនេះជាដើម។

Verse 151

तामसा नरकाः सर्वे यमस्य विषये स्थिताः / येषु दुष्कृतकर्माणः पतन्तीह वृथक्पृथक्

នរកទាំងអស់ដែលជាតាមសៈទាំងនេះ ស្ថិតនៅក្នុងដែនអំណាចរបស់យមៈ; នៅទីនោះ អ្នកធ្វើអំពើអាក្រក់ធ្លាក់ចុះម្នាក់ៗ ដោយឡែកៗគ្នា។

Verse 152

भूमेरधस्तात्ते सर्वे रौरवाद्यः प्रकीर्त्तिताः / रौरवे कूटसाक्षे तुमिथ्या यश्चाभिशसति

នរកទាំងឡាយដូចជា «រៅរវ» ជាដើម ត្រូវបានពោលថាស្ថិតក្រោមផែនដី។ ក្នុង «រៅរវ» នោះ អ្នកធ្វើសាក្សីក្លែងក្លាយ ហើយចោទប្រកាន់ដោយមុសា នឹងធ្លាក់ចុះ។

Verse 153

क्रूरग्रह पक्षवादी ह्यसक्तः पतते नरः / राधो गोध्रो भ्रूणहा च ह्यग्निदाता पुरस्य च

អ្នកណាឃោរឃៅ ហើយវែកញែកដោយលំអៀង មិនជាប់នឹងសច្ចៈ នោះនឹងធ្លាក់នរក; ដូចគ្នានេះ «រាធ» (ចោរ), «គោធ្រ» (អ្នកសម្លាប់គោ), អ្នកសម្លាប់ទារកក្នុងផ្ទៃ, និងអ្នកដុតក្រុងដោយភ្លើង។

Verse 154

शूकरे ब्रह्महा मज्जेत्सुरापः स्वर्णतस्करः / ताले पतेत्क्षत्रियहा हत्वा वैश्यं च मज्जति

អ្នកសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ លង់ទៅក្នុងកំណើតជាជ្រូក; អ្នកផឹកសុរា និងអ្នកលួចមាសក៏ដូចគ្នា។ អ្នកសម្លាប់ក្សត្រីយៈធ្លាក់ពីដើមតាល, និងអ្នកសម្លាប់វៃស្យៈលង់ក្នុងទឹក។

Verse 155

ब्रह्महत्या च यः कुर्याद्यश्च स्याद्गुरुतल्पगः / सप्तकुम्भेष्वसौ गामी तथा राजभटश्च यः

អ្នកណាធ្វើបាបសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកណាលួចលាក់លើគ្រែភរិយាគ្រូ—គេទៅនរកសប្តកុម្ភ; ហើយអ្នកជាទាហានរាជាដែលប្រព្រឹត្តអធម៌ក៏ដូចគ្នា។

Verse 156

संताप्यते वाश्वणिक्तथाच धनरक्षिता / साध्वीविक्रयकर्त्ता च यस्तु भक्तं परित्यजेत्

ពាណិជ្ជករលក់សេះ អ្នកថែទ្រព្យដោយលោភ និងអ្នកលក់ស្ត្រីសុចរិត—ទាំងអស់ត្រូវទទួលទុក្ខក្តៅក្រហាយ; ហើយអ្នកបោះបង់ភក្តៈក៏ដូចគ្នា។

Verse 157

महाज्वाले दुहितरं स्नुषां गच्छति यस्तु वै / वेदं विक्रीणतेये च वेदं वै दूषयन्ति ये

អ្នកណាដែលទៅរកកូនស្រី ឬកូនប្រសាស្រី (snushā) នោះទៅនរកមហាជ្វាលា។ អ្នកលក់វេទ និងអ្នកបំពុលវេទ ក៏ទៅដូចគ្នា។

Verse 158

गुरुंश्चैवावमन्यन्ते वाक्शरैस्ताडयन्ति च / अगम्यगामी च नरो नरकं शबलं व्रजेत्

អ្នកដែលមើលងាយគ្រូ និងវាយប្រហារដោយព្រួញនៃពាក្យសម្តី ហើយអ្នកដែលទៅក្នុងផ្លូវហាមឃាត់ (agamyagāmī) នឹងទៅនរកឈ្មោះ សបលា។

Verse 159

विमोहे पतते घोरे मर्यादां योभिनत्ति वै / दुरिष्टं कुरुते यस्तु कीडलोहं प्रपद्यते

អ្នកណាធ្លាក់ក្នុងភាពវង្វេងដ៏សាហាវ បំពានព្រំដែនធម៌ និងធ្វើអំពើអាក្រក់ នោះនឹងទៅកាន់នរក «កីដលោហ»។

Verse 160

देवब्राह्मणविद्वेष्टा गुरूणां वाप्यपूजकः / रत्नं दूषयते यस्तु कृमिभक्षे प्रपद्यते

អ្នកដែលស្អប់ទេវតា និងព្រះព្រាហ្មណ៍ មិនគោរពគ្រូ និងធ្វើឲ្យរតនៈសៅហ្មង នឹងធ្លាក់ទៅនរក «ក្រឹមិភក្ស»។

Verse 161

पर्यश्नाति य एको ऽन्नं ब्राह्मणान्सुहृदो विना / लालाभक्षे स तिष्ठेत्तु दुर्गन्धे नरके गतः

អ្នកណាបរិភោគអាហារតែម្នាក់ឯង ដោយគ្មានព្រះព្រាហ្មណ៍ និងមិត្តល្អ នោះនឹងស្ថិតនៅនរក «លាលាភក្ស» ដែលមានក្លិនស្អុយ។

Verse 162

काण्डकर्त्ता कुलालश्च निष्कहर्ता चिकित्सकः / आरामे ऽप्यग्निदाता यः पतते स विशंसनि

អ្នកធ្វើព្រួញ ជាងធ្វើភាជន៍ដី អ្នកលួចនិષ្កៈ គ្រូពេទ្យ និងអ្នកដុតភ្លើងសូម្បីតែក្នុងសួន—នឹងធ្លាក់ទៅនរក «វិសំសន»។

Verse 163

असत्प्रतिग्रही यश्च तथैवायाज्ययाजकः / नक्षत्रैर्जीवते यश्च नरो गच्छत्यधोमुखम्

អ្នកដែលទទួលទានពីអ្នកមិនសមរម្យ ធ្វើយជ្ញសម្រាប់អ្នកមិនគួរធ្វើ និងរកជីវិតដោយពឹងផ្អែកលើផ្កាយ—នឹងទៅនរក «អធោមុខ»។

Verse 164

क्षीरं सुरां च लवणं लाक्षां गन्धं रसं तिलान् एवमादीनि विक्रीणन्घोरे पूयवहे पतेत्

អ្នកណាលក់ទឹកដោះ សុរា អំបិល លាក់សា គ្រឿងក្រអូប ទឹករស និងគ្រាប់ល្ង ជាដើម នឹងធ្លាក់ទៅនរក «ពូយវហ» ដ៏សាហាវ។

Verse 165

यः कुक्कुटान्निबद्नाति मार्जारान्सूकरांस्तथा / पक्षिणश्च मृगाञ्छागान्सो ऽप्येनं नरकं व्रजेत्

អ្នកណាចងមាន់ ក៏ដូចជា​ឆ្មា និងជ្រូក ហើយចងបក្សី សត្វព្រៃ និងពពែ—អ្នកនោះក៏ទៅនរកនេះដែរ។

Verse 166

अजाविको माहिषिकस्तथा चक्रध्वजी च यः / रङ्गोपजीवको विप्रः शाकनिर्ग्रामयाजकः

អ្នកចិញ្ចឹម/ជួញដូរ​ពពែ និងចៀម អ្នកចិញ្ចឹមក្របី និងអ្នកកាន់ទង់ចក្រ; ព្រាហ្មណ៍ដែលរកជីវិតពីឆាកសម្តែង និងអ្នកធ្វើយជ្ញា «សាក-និរគ្រាម»—(មនុស្សបែបនេះ)។

Verse 167

अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी / सुरापो मासभक्षश्च तथा च पशुघातकः

អ្នកដុតផ្ទះ អ្នកដាក់ពុល អ្នកបរិភោគអាហារពីកុណ្ឌ អ្នកលក់សោម; អ្នកផឹកសុរា អ្នកស៊ីសាច់ និងអ្នកសម្លាប់សត្វ ក៏ជាអ្នកមានបាបដែរ។

Verse 168

विशस्ता महिषादीनां मृगहन्ता तथैव च / पर्वकारश्च मूची च यश्च स्यान्मित्रघातकः

អ្នកសម្លាប់ក្របីជាដើម (អ្នកកាប់សាច់) និងអ្នកសម្លាប់សត្វព្រៃ; អ្នកធ្វើ «បរវ» និងអ្នកធ្វើស្បែកជើង; ហើយអ្នកក្បត់មិត្ត—(ទាំងនេះក៏មានបាប)។

Verse 169

रुधिरान्धौ पतन्त्येते ह्येवमाहुर्मनीषिणः / उपविष्टं भोक्तुमथ पङ्क्त्यां वै वञ्चयन्ति ये

បណ្ឌិតទាំងឡាយបាននិយាយថា អ្នកទាំងនេះធ្លាក់ចូលសមុទ្រឈាមងងឹត។ អ្នកណាអង្គុយក្នុងជួរបរិភោគ ហើយបោកបញ្ឆោតក្នុងបន្ទាត់បរិភោគ នោះជាបាបធំ។

Verse 170

पतन्ति नरके घोरे विड्भुजे नात्र संशयः / मृषावादी नरो यश्च तथा प्राक्रोशको ऽशुभः

ពួកគេធ្លាក់ចូលនរកដ៏សាហាវឈ្មោះ វិដ្ភុជេ; មិនមានសង្ស័យឡើយ។ អ្នកនិយាយកុហក និងអ្នកស្រែកប្រមាថអសុភៈ ក៏ធ្លាក់ដូចគ្នា។

Verse 171

पतते नरके घोरे मूत्राकीर्णे स पापकृत / मधुग्राहाभिहन्तारो यान्ति वैतग्णीं नराः

អ្នកធ្វើបាបនោះធ្លាក់ចូលនរកដ៏សាហាវ ដែលពោរពេញដោយទឹកនោម។ ហើយមនុស្សដែលសម្លាប់អ្នកប្រមូលទឹកឃ្មុំ (មធុគ្រាហ) នឹងទៅកាន់នរក វៃតគ្នី។

Verse 172

उन्मत्ताश्चित्तभग्नाश्चशौचाचारविवर्जिताः / क्रोधना दुःखदा ये च कुहकाः कृष्णगामिनः

អ្នកឆ្កួតវង្វេង ចិត្តបែកបាក់ ហើយបោះបង់សុចរិតនៃភាពបរិសុទ្ធ; អ្នកខឹងងាយ បង្កទុក្ខដល់អ្នកដទៃ; អ្នកល្បិចកល ដែលដើរតាមផ្លូវងងឹត—ទាំងនេះជាពួកអាក្រក់។

Verse 173

असिपत्र वनच्छदकृतो ह्योरभ्रिकाश्च ये / कर्त्तनषु विकृत्यन्त मृगव्याधः सुदारुणैः

អ្នកដែលបង្កើតព្រៃស្លឹកដាវ (អសិបត្រវន) និងអ្នកអូរភ្រិកា—ពួកអ្នកប្រមាញ់សត្វដ៏សាហាវ—ត្រូវបានកាត់បំបែក និងបំផ្លាញនៅក្នុងនរកកាត់ក្រឡា ដោយការឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង។

Verse 174

आश्रम प्रत्यवसिता ह्यग्निज्वाले पतन्ति वै / भक्ष्यन्ते श्यामशबलैरयस्तुडश्व वायसैः

អ្នកដែលបាត់បង់ធម៌អាស្រាម ពិតជាធ្លាក់ចូលក្នុងអណ្តាតភ្លើង; បន្ទាប់មកត្រូវកាកខ្មៅលាយពណ៌ ដែលមានចំពុះដូចដែក ស៊ីបំផ្លាញ។

Verse 175

इष्टापूर्तव्रतालोपात्संदंशे नरके पतेत् / स्कन्दन्ते ये दिवास्वप्ने व्रतिनो ब्रह्मचारिणः

ដោយការលះបង់អិឋ្ដាពូរត និងវ្រតៈ មនុស្សធ្លាក់ចូលនរក ‘សន្ទំស’؛ ហើយព្រហ្មចារីអ្នកកាន់វ្រតៈដែលស្កលិតក្នុងដំណេកពេលថ្ងៃក៏ដូចគ្នា។

Verse 176

पुत्रैरध्यापिता ये च पुत्रैराक्षापिताश्च ये / ते सर्व नरकं यान्ति नियतं तु श्वभोजनम्

អ្នកដែលត្រូវកូនប្រុសបង្រៀន និងអ្នកដែលត្រូវកូនប្រុសយកទៅដាក់ភ្នាល់ក្នុងល្បែងស៊ីសង—ទាំងអស់ទៅនរក; វាសនាដែលកំណត់គឺក្លាយជាអាហារសត្វឆ្កែ។

Verse 177

वर्णाश्रमविरुद्धा ये क्रोधहर्षसमन्विताः / कर्माणि ये तु कुर्वन्ति सर्वे निरयवासिनः

អ្នកដែលធ្វើកម្មផ្ទុយនឹងវណ្ណ-អាស្រាម ដោយមានកំហឹង និងសេចក្តីរីករាយច្របល់—ទាំងអស់ជាអ្នកស្នាក់នៅនិរយ (នរក)។

Verse 178

उपरिष्टात्स्थितो घोर उष्णात्मा रौरवो महान् / सुदारुणस्तु शीतात्मा तस्याधस्तात्तपः स्मृतः

នៅខាងលើមាន ‘រೌរវ’ ដ៏ធំ គួរឱ្យភ័យ និងមានសភាពក្តៅ; ខាងក្រោមវាត្រូវបានហៅថា ‘តប’ ដែលសាហាវខ្លាំង និងមានសភាពត្រជាក់។

Verse 179

एवमादिक्रमेणैव वर्ण्यमानान्निबोधत / भूमेरधस्तात्सप्तैव नरकाः परिकीर्त्तिताः

ដូច្នេះតាមលំដាប់ដើម សូមស្តាប់ឲ្យយល់; ក្រោមផែនដី មាននរកប្រាំពីរដែលបានកត់សរសើរ។

Verse 180

अधर्मसूतयस्ते स्युरन्धतामिस्रकादयः / रौरवः प्रथमस्तेषां महारौरव एव च

វាទាំងនោះកើតពីអធម៌—អន្ធតាមិស្រ ជាដើម; ក្នុងនោះ របូវរៈ ជាលើកទីមួយ ហើយមាន មហារបូវរៈ ផងដែរ។

Verse 181

अस्याधः पुनरप्यन्यः शीतस्तप इति स्मृतः / तृतीयः कालसूत्रः स्यान्महाहिर्विविधः स्मृतः

ក្រោមនេះមានមួយទៀតហៅថា ‘សីតតប’; ទីបីគឺ ‘កាលសូត្រ’; ហើយ ‘មហាហិ’ ក៏ត្រូវបានចងចាំថាមានច្រើនប្រភេទ។

Verse 182

अप्रतिष्ठश्चतुर्थः स्याद वीचिः पञ्चमः स्मृतः / लोहः षष्ठः स्मृतस्तेषामविधेयस्तु सप्तमः

ទីបួនគឺ ‘អប្រតិષ્ઠ’; ទីប្រាំ ‘អវីចិ’; ទីប្រាំមួយ ‘លោហ’; និងទីប្រាំពីរ ‘អវិធេយ’ ត្រូវបានចងចាំ។

Verse 183

घोरात्वाद्रौरवः प्रोक्तः सोष्णको दहनः स्मृतः / सुदारुणस्तु शीतात्मा त्स्याधस्तात्तपो ऽधमः

ដោយសារភាពសាហាវ វាត្រូវបានហៅថា ‘របូវរៈ’ ហើយត្រូវបានចងចាំថាជានរកក្តៅឆេះ; ប៉ុន្តែក្រោមវា ‘តប’ សាហាវខ្លាំង មានសភាពត្រជាក់។

Verse 184

सवां निकृन्तनः प्रोक्तो कालसूत्रो ऽतिदारुणः / अप्रतिष्ठे स्थितिर्नास्ति भ्रमस्तस्मिन्सदा स्मृतः

ទីនោះត្រូវបានហៅថា ‘សវាំ និក្រឹន្តន’ គឺ ‘កាលសូត្រ’ ដ៏សាហាវខ្លាំង។ នៅទីនោះគ្មានទីពឹង គ្មានស្ថិរភាព; មានតែភាពវង្វេងជានិច្ចប៉ុណ្ណោះ។

Verse 185

अवीचिर्दारुणः प्रोक्तो यन्त्रसंपीडनाच्च सः / तस्मात्सुदारुणो लोहः कर्मणां श्रयणाच्च सः

‘អវីចិ’ ត្រូវបាននិយាយថាសាហាវ ព្រោះមានការបង្ហាប់ដោយឧបករណ៍ទារុណកម្ម។ ដូច្នេះ ‘លោហ’ ក៏សាហាវខ្លាំង ដោយព្រោះវាជាទីពឹង និងផលនៃកម្ម។

Verse 186

तथाभूतशरीत्वादविधेयस्तु स स्मृतः / पीडाबन्धवधासंगादप्रतीकारलक्षणः

ដោយសារសភាពកាយបែបនោះ គេរំលឹកថាវា ‘មិនអាចគ្រប់គ្រងបាន’។ ព្រោះពាក់ព័ន្ធនឹងការឈឺចាប់ ការចងខ្សែ និងការសម្លាប់ វាមានលក្ខណៈគ្មានវិធីសង្គ្រោះ។

Verse 187

ऊर्द्ध्वलोकैः समावेतौ निरालोकौ च तावुभौ / कूटागारप्र माणैश्च शरीरैस्तत्र नारकाः

ទីនោះទាំងពីរត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយលោកខាងលើ ប៉ុន្តែគ្មានពន្លឺ។ នៅទីនោះ អ្នកនៅនរកមានរាងកាយធំដូចអគារខ្ពស់។

Verse 188

उपभोगसमर्थैस्तु सद्यो जायन्ति कर्मभिः / दुःखप्रकर्षश्चोग्रस्तु तेषु सर्वेषु वै स्मृतः

ដោយសារកម្ម រាងកាយដែលអាចទទួលផលបានកើតឡើងភ្លាមៗ។ ក្នុងទាំងអស់នោះ កម្រិតទុក្ខវេទនាត្រូវបានរំលឹកថាសាហាវខ្លាំង។

Verse 189

उपभोगसमर्थैस्तु सद्यो जायन्ति कर्मभिः / दुःखप्रकर्षश्चोग्रस्तु तेषु सर्वेषु वै स्मृतः

ដោយកម្មដែលអាចឲ្យសោយផលបាន រូបកាយកើតឡើងភ្លាមៗ; ក្នុងទាំងអស់នោះ មានការកើនឡើងនៃទុក្ខដ៏សាហាវ ត្រូវបានចងចាំ។

Verse 190

यातनाश्चाप्यसंख्येया नारकाणां तथा स्मृताः / तत्रानुभूयते दुःखं क्षीणे कर्मणि वै पुनः

ទារុណកម្មរបស់អ្នកនៅនរកក៏មិនអាចរាប់បាន ដូចដែលបានចងចាំ; នៅទីនោះគេរងទុក្ខ ហើយពេលកម្មអស់ ក៏ត្រឡប់ទៅ (គតិផ្សេង) ម្តងទៀត។

Verse 191

तिर्यग्योनौ प्रसूयन्ते कर्मशेषेण तेंऽततः / देवांश्च तारकाश्चैव ह्यूर्द्ध्वं चाधश्च संस्थिताः

ដោយសារកម្មនៅសល់ នៅទីបំផុតពួកគេកើតក្នុងយោនិទិរយក (សត្វ); ហើយ (ឃើញ) ទេវតា និងតារាដែលស្ថិតទាំងលើទាំងក្រោម។

Verse 192

धर्माधर्मनिमित्तेन सद्यो जायन्ति मूर्त्तयः / उपभोगार्थमुत्पत्तिरौपपत्तिककर्मतः

ដោយហេតុធម៌ និងអធម៌ រូបកាយកើតឡើងភ្លាមៗ; ដើម្បីសោយផល កំណើតនេះកើតពីកម្មអោបបត្តិក។

Verse 193

पश्यन्ति नारकान्देवा ह्यधोवक्त्रा ह्यघोगतान् / नारकांश्च तथा देवान्सर्वान्पश्यं त्यधेमुखान्

ទេវតាដែលបង្វិលមុខចុះក្រោម ឃើញអ្នកនរកដែលធ្លាក់ទៅកាន់គតិទាប; អ្នកនរកក៏បង្វិលមុខចុះក្រោម ហើយឃើញទេវតាទាំងអស់ដែរ។

Verse 194

अनयोस्तुल्यता यस्माद्धारमाश्च स्वभावतः / तस्मादूर्द्ध्वमधोभावो लोकालोके न विद्यते

ដោយសារទាំងពីរមានសមភាពតាមធម្មជាតិ និងមានសភាពជាអធារកៈ ដូច្នេះនៅក្នុងលោកាលោក មិនមានអារម្មណ៍លើ-ក្រោមទេ។

Verse 195

एषा स्वाभाविकी संज्ञा लोकालोके प्रवर्त्तते / अथाब्रुवन्पुनर्वायुंब्राह्मणाः सत्रिणस्तदा

នេះជាសញ្ញាឈ្មោះដែលដំណើរការតាមធម្មជាតិនៅក្នុងលោកាលោក។ បន្ទាប់មក ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកចូលរួមសត្រា បាននិយាយទៅកាន់វាយុម្ដងទៀត។

Verse 196

ऋषय ऊचुः सर्वेषामेव भूतानां लोकालोकनिवासिनाम् / संसारे संसरन्तीह यावन्तः प्राणिनश्च ते

ព្រះឫស្សីទាំងឡាយបាននិយាយថា—ក្នុងចំណោមសត្វទាំងអស់ដែលស្នាក់នៅក្នុងលោកាលោក អស់ប៉ុន្មានជីវិតដែលវង្វេងវង្វាន់ក្នុងសំសារានេះ—សុទ្ធតែពួកគេ។

Verse 197

संख्याया परिसंख्याय तान्नः प्रब्रूहि कृत्स्नशः / ऋषीणां तद्वचः श्रुत्वा मरुतो वाक्यमब्रवीत्

សូមរាប់ចំនួនពួកគេឲ្យបានពេញលេញ ហើយប្រាប់យើងដោយសព្វគ្រប់។ ពេលបានឮពាក្យរបស់ព្រះឫស្សី មរុត (វាយុ) ក៏ឆ្លើយតប។

Verse 198

वायुरुवाच न शक्यं दिव्यया दृष्ट्या ज्ञातुं ज्ञानेन वा पुनः / चक्षुषा वै प्रसंख्यातुमतो ह्यन्ते न च द्विजाः

វាយុបាននិយាយថា—មិនអាចដឹងបានដោយទិព្វទស្សនៈ ឬដោយជ្ញានទេ ហើយក៏មិនអាចរាប់ដោយភ្នែកឲ្យបានត្រឹមត្រូវដែរ; ឱ ទ្វិជៈទាំងឡាយ ពួកគេគ្មានទីបញ្ចប់។

Verse 199

अनाध्यानादमेयत्वान्नैव प्रश्नो विधीयते / ब्रह्मणा संज्ञितं यत्तु संख्यया तन्निबोधत

ព្រោះវាលើសពីការសមាធិពិចារណា និងមិនអាចវាស់ប្រមាណបាន ដូច្នេះនៅទីនេះក៏មិនកំណត់សំណួរឡើយ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលព្រះព្រហ្មបានដាក់នាម និងកំណត់ដោយចំនួន ចូរយល់ឲ្យច្បាស់។

Verse 200

यः सहस्रतमो भागः स्थावराणां भवेदिह / पार्थिवाः कृमयस्तावत्संसेकाद्येषु संभवः

នៅទីនេះ ចំណែកមួយក្នុងពាន់នៃសត្វស្ថាវរ (រុក្ខជាតិ) គឺជាក្រុមដង្កូវដី; កំណើតរបស់វាមកពីសំណើម ការស្រោចទឹក និងអ្វីៗដូច្នោះ។