Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे अमावस्याश्राद्धे पितृविचयोनामाष्टाविंशति तमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच चतुर्युगानि यान्यासन्पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे / तेषां निसर्गं तत्त्वं च श्रोतुमिच्छामि विस्तरात्

ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ ដែលវាយុបានពោល ក្នុងភាគដើម ផ្នែកទីពីរ អនុសង្គបាទ ក្នុងអមាវាស្យា-ស្រាទ្ធ ជំពូកទី២៨ ឈ្មោះ ‘បិត្រឹវិចយ’។ ឥសីបាននិយាយថា—ចតុរយុគដែលមានមុនក្នុងស្វាយម្ភូវ មន្វន្តរៈ នោះ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់អំពីកំណើត និងតត្ត្វរបស់វា ដោយលម្អិត។

Verse 2

सूत उवाच पृथिव्यादिप्रसंगेन यन्मया प्रागुदीरितम् / तेषां चतुर्युगं ह्येतत्तद्वक्ष्यामि निबोधत

សូតបាននិយាយថា—អ្វីដែលខ្ញុំបានពោលមុននេះ ក្នុងប្រសង្គអំពីផែនដីជាដើម នោះហើយជាចតុរយុគរបស់ពួកវា; ឥឡូវខ្ញុំនឹងពន្យល់ សូមស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់។

Verse 3

संख्ययेह प्रसंख्याय विस्तराच्चैव सर्वशः / युगं च युगभेदश्च युगधर्मस्तथैव च

នៅទីនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់តាមមាត្រដ្ឋាននៃចំនួន ដោយលម្អិត និងគ្រប់ទិសទាំងអស់ អំពីយុគ ការបែងចែកយុគ និងធម៌នៃយុគផងដែរ។

Verse 4

युगसंध्यांशकश्चैव युगसंधानमेव च / षट्प्रकाशयुगाख्यैषा ता प्रवक्ष्यामि तत्त्वतः

ទាំងភាគនៃយុគសន្ធ្យា និងការតភ្ជាប់យុគ (សន្ធាន) ផងដែរ; ប្រភេទទាំងប្រាំមួយដែលហៅថា «ឆត្ព្រកាស» នេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់តាមសច្ចៈ។

Verse 5

लौकिकेन प्रमाणेन निष्पाद्याब्दं तु मानुषम् / तेनाब्देन प्रसंख्यायै वक्ष्यामीह वतुर्युगम् / निमेषकाल तुल्यं हि विद्याल्लघ्वक्षरं च यत्

ដោយប្រើមាត្រដ្ឋានលោកិយ កំណត់ឆ្នាំមនុស្សមួយ; ដោយឆ្នាំនោះជាមូលដ្ឋានក្នុងការគណនា ខ្ញុំនឹងពណ៌នាចតុរយុគនៅទីនេះ។ ហើយ «លឃ្វអក្សរ» ត្រូវដឹងថាស្មើនឹងពេលនិមេស។

Verse 6

काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिशच्च काष्ठा गणयेत्कलां तु / त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्त्तस्तै स्त्रिंशता रात्र्यहनी समे ते

និមេស ១៥ ជា ១ កាស្ឋា; កាស្ឋា ៣០ គិតជា ១ កលា; កលា ៣០ ជា ១ មុហូរត; ហើយដោយមុហូរត ៣០ នោះ កើតមានរាត្រី និងអហនីដែលស្មើគ្នា។

Verse 7

अहोरात्रौ विभजते सूर्यो मानुषलौकिकौ

ព្រះអាទិត្យជាអ្នកបែងចែកថ្ងៃ និងយប់លោកិយសម្រាប់មនុស្ស។

Verse 8

तत्राहः कर्मचेष्टायां रात्रिः स्वप्नाय कल्पते / पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः

នៅទីនោះ ពេលថ្ងៃត្រូវកំណត់សម្រាប់ការប្រឹងប្រែងក្នុងកិច្ចកម្ម និងពេលយប់សម្រាប់សុបិននៃការគេង។ ក្នុងលោកបិត្រ ពេលយប់ និងពេលថ្ងៃរួមគ្នាជា១ខែ ហើយមានការបែងចែករបស់ទាំងពីរផងដែរ។

Verse 9

कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी / त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु सः स्मृतः

សម្រាប់ពួកគេ ក្រឹṣṇaបក្ស ដូចពេលថ្ងៃ និង śuklaបក្ស ដូចពេលយប់នៃសុបិន។ ខែមនុស្ស ៣០ ខែ ត្រូវបានចងចាំថា ជា១ខែរបស់ពិត្រ។

Verse 10

शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै / पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते

បីរយខែ និងបន្ថែមទៀតហុកសិប—សរុប ៣៦០ ខែ—តាមការរាប់របស់មនុស្ស ត្រូវយល់ថា ជា១ឆ្នាំរបស់ពិត្រ។

Verse 11

मानुषे णैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् / पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै

មួយរយឆ្នាំតាមមាត្រមនុស្ស នៅទីនេះត្រូវរាប់ជា៣ឆ្នាំរបស់ពិត្រ។

Verse 12

दश चैवाधिका मासाः पितृसंख्येह संज्ञिताः / लौकिकेनैव मानेन हृब्दो यो मानुषः स्मृतः

ក្នុងការរាប់របស់ពិត្រ គេហៅថា មាន១០ខែ និងខែបន្ថែមទៀត; ហើយ ‘កាលមនុស្ស’ ដែលល្បីនោះ ត្រូវយល់តាមមាត្រាលោកិយប៉ុណ្ណោះ។

Verse 13

एतद्दिव्यमहोरात्रं शास्त्रे स्यान्निश्चयो गतः / दिव्ये रात्र्यहनी वर्ष प्रविभागस्तयोः पुनः

ក្នុងសាស្ត្រ បានបញ្ជាក់ជាច្បាស់អំពី “អហោរាត្រ ទិព្យ” នេះ។ តាមយប់ និងថ្ងៃទិព្យនោះ ការបែងចែកឆ្នាំៗត្រូវបានកំណត់ឡើងវិញ។

Verse 14

अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् / ये ते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्यानं तयोः पुनः

នៅទីនោះ ថ្ងៃត្រូវហៅថា ឧត្តរាយណៈ និងយប់ត្រូវហៅថា ទក្ខិណាយណៈ។ ចំពោះយប់ និងថ្ងៃទិព្យនោះ ការរាប់គណនាត្រូវបានពន្យល់ឡើងវិញ។

Verse 15

त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिप्यो मासस्तु स स्मृतः / यन्मानुषं शतं विद्धि दिव्या मासास्त्रयस्तु ते

សាមសិបឆ្នាំ ត្រូវបានចងចាំថាជា មួយខែទិព្យ។ ចូរដឹងថា មួយរយឆ្នាំរបស់មនុស្ស ស្មើនឹង បីខែទិព្យ។

Verse 16

दश चैव तथाहानि दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः / त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षाणि यानि तु / दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्त्तितः

ដូច្នេះ ដប់ (ទិព្យ) ថ្ងៃ—នេះហៅថា វិធីទិព្យ។ ហើយ ៣៦០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវបានគេប្រកាសថា ជា មួយសំវត្សរ៍ទិព្យ។

Verse 17

त्रीणि वर्ष सहस्राणि मानुषाणि प्रमाणतः / त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः

តាមមាត្រដ្ឋាន ៣,០០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ហើយបន្ថែមទៀត ៣០ ឆ្នាំ—នេះត្រូវបានចាត់ទុកថា ជា ឆ្នាំសប្តឫសិ (Saptarṣi)។

Verse 18

नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु / अन्यानि नवतिश्चैव ध्रुवः संवत्सरः स्मृतः

ប្រាំបួនពាន់ឆ្នាំមនុស្ស និងបន្ថែមទៀតកៅសិបឆ្នាំ—នេះត្រូវបានហៅថា «ធ្រុវ សំវត្សរ»។

Verse 19

षड्विंशतिसहस्राणि वर्षाणि मानुषाणि तु / वर्षाणां तु शतं ज्ञेयं दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः

ម្ភៃប្រាំមួយពាន់ឆ្នាំមនុស្ស; ហើយមួយរយឆ្នាំ (ក្នុងនោះ) គួរដឹងថាជាមាត្រដ្ឋានទេវៈ—នេះជាវិធានទេវៈដែលបានចងចាំ។

Verse 20

त्रीण्येव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषाणि तु

ក្នុងឆ្នាំមនុស្ស មានបី និយុត (បីសែនឆ្នាំ)—ដូច្នេះបាននិយាយ។

Verse 21

षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्याया / दिव्यवर्षसहस्र तु प्राहुः संख्याविदो जनाः

តាមការរាប់ គឺហុកសិបពាន់; ហើយអ្នកចេះគណនានិយាយថា វាស្មើនឹងមួយពាន់ឆ្នាំទេវៈ។

Verse 22

इत्येवमृषिभिर्गीतं दिव्यया संख्याया त्विह / दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्याप्रकल्पनम्

ដូច្នេះហើយ ព្រះឫសីបានច្រៀងនៅទីនេះដោយចំនួនទេវៈ; ហើយដោយមាត្រដ្ឋានទេវៈតែប៉ុណ្ណោះ បានរៀបចំការកំណត់ចំនួនយុគ។

Verse 23

चत्वारि भारते वर्षे युगानि कवयो ऽबुवन् / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुष्टयम्

នៅក្នុងភារតវឝ៌ កវីបណ្ឌិតបានពោលថា មានយុគ៤៖ ក្រឹត ត្រេតា ទ្វាបរ និងកលិ—ជាចតុស្តយ។

Verse 24

पूर्व कृतयुकं नाम ततस्त्रेती विधीयते / द्वापरं च कलिश्चैव युगान्येतानि कल्पयेत्

ដំបូងហៅថា ក្រឹតយុគ បន្ទាប់មកកំណត់ជា ត្រេតា; រួចទៅ ទ្វាបរ និង កលិ—យុគទាំងនេះត្រូវបានកំណត់ដូច្នេះ។

Verse 25

चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां च कृत युगम् / तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशः संध्याया समः

ក្រឹតយុគត្រូវបាននិយាយថាមាន៤ពាន់ឆ្នាំ; សន្ធ្យា (saṃdhyā) របស់វាមាន១០០ឆ្នាំ ហើយសន្ធ្យាំស (saṃdhyāṃśa) ក៏ស្មើនឹងសន្ធ្យាដែរ។

Verse 26

इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु / एकन्यायेन वर्तन्ते सहस्राणि शतानि च

នៅក្នុងយុគបីផ្សេងទៀតផងដែរ ដោយរួមទាំងសន្ធ្យា និងសន្ធ្យាំស ចំនួនពាន់ និងរយ ដំណើរការតាមច្បាប់តែមួយដូចគ្នា។

Verse 27

त्रीणि द्वे च सहस्राणि त्रेताद्वापरयोः क्रमात् / त्रिशती द्विशती संध्ये संध्यांशौ चापि तत्समौ

តាមលំដាប់ ត្រេតាយុគមាន៣ពាន់ឆ្នាំ និងទ្វាបរយុគមាន២ពាន់ឆ្នាំ; សន្ធ្យាមាន៣រយ និង២រយឆ្នាំ ហើយសន្ធ្យាំសក៏ស្មើគ្នាដែរ។

Verse 28

कलिं वर्षसरस्रं तु युगमाहुर्द्विजोत्तमाः / तस्यैकशतिका संध्या संध्यांशः संध्यया समः

ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរបាននិយាយថា កលិយុគមានរយៈពេលមួយពាន់ឆ្នាំ។ សន្ធ្យារបស់វាមានមួយរយឆ្នាំ ហើយសន្ធ្យាអংশក៏ស្មើនឹងសន្ធ្យាដែរ។

Verse 29

तेषां द्वादशसाहस्री युगसंख्या प्रकीर्त्तिता / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैव चतुष्टयम्

ចំនួនយុគទាំងនេះត្រូវបានប្រកាសថា មានដប់ពីរពាន់។ ក្រឹត ត្រេតា ទ្វាបរ និង កលិ—ទាំងបួននេះជាចតុស្តយ។

Verse 30

अत्र संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः / कृतस्य तावद्वक्ष्यामि वर्षाणि च निबोधत

នៅទីនេះ ឆ្នាំត្រូវបានគណនាតាមមាត្រដ្ឋានមនុស្ស។ ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងប្រាប់ចំនួនឆ្នាំនៃក្រឹតយុគ; សូមស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់។

Verse 31

सहस्राणां शतान्याहुश्चतुर्दश हि संख्याया / चत्वारिंशत्सहस्राणि तथान्यानि कृतं युगम्

ក្នុងចំណោមរយនៃពាន់ គេនិយាយថាមានចំនួនដប់បួន; ហើយសែសិបពាន់ជាមួយនឹងចំនួនផ្សេងៗ រួមគ្នាជាក្រឹតយុគ។

Verse 32

तथा शतसहस्राणि वर्षाणि दशसंख्याया / अशीतिश्च सहस्राणि कालस्त्रेतायुगस्य सः

ដូចគ្នានេះដែរ ដប់សែនឆ្នាំ និង ប៉ែតម៉ឺនឆ្នាំ—នេះជារយៈកាលនៃត្រេតាយុគ។

Verse 33

सप्तैव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषेण तु / विंशतिश्च सहस्रामि कालः स द्वापरस्य च

តាមការរាប់ឆ្នាំរបស់មនុស្ស កាលនៃទ្វាបរយុគ ត្រូវបាននិយាយថា មានប្រាំពីរ និយុត និងម្ភៃពាន់ឆ្នាំ។

Verse 34

तथा शतसहस्राणि वर्षाणां त्रीणि संख्यया / षष्टिश्चैव सहस्राणि कालः कलियुगस्य तु

ដូចគ្នានេះ កាលនៃកលិយុគ ត្រូវបានចងចាំថា មានបីសែនឆ្នាំ និងហុកសិបពាន់ឆ្នាំ (សរុប ៣៦០,០០០ ឆ្នាំ)។

Verse 35

एवं चतुर्युगे काल ऋतैः संध्यांशकैः स्मृतः / नियुतान्येव षडिंशान्निरसानि युगानि वै

ដូច្នេះ កាលនៃចតុរយុគ ត្រូវបានចងចាំថា រួមទាំងសន្ធ្យា និងសន្ធ្យាំស នៃក្រឹត និងយុគផ្សេងៗ; ហើយបរិមាណយុគគឺ ដប់ប្រាំមួយ និយុត (គ្មានសល់)។

Verse 36

चत्वारिंशत्तथा त्रीणि नियुता नीह संख्यया / विंशतिश्च सहस्राणि स संध्यांशश्चतुर्युगः

នៅទីនេះ តាមចំនួន គឺ សែសិបបី និយុត និងម្ភៃពាន់ឆ្នាំ; នេះហៅថា សន្ធ្យាំស នៃចតុរយុគ។

Verse 37

एवं चतुर्युगाख्यानां साधिका ह्येकसप्ततिः / कृतत्रेतादियुक्तानां मनोरन्तरमुच्यते

ដូច្នេះ ចំនួនចតុរយុគ ដែលរួមមាន ក្រឹត ត្រេតា ជាដើម ដែលលើសពីចិតសិបមួយ ត្រូវបានហៅថា ‘មន្វន្តរ’ (Manvantara)។

Verse 38

मन्वन्तरस्य संख्यां तु वर्षाग्रेण निबोधत / त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण प्रकीर्त्तिताः

ចូរយល់ដឹងចំនួនមន្វន្តរ តាមមាត្រដ្ឋានឆ្នាំ; ក្នុងការរាប់របស់មនុស្ស គេកោតសរសើរថា មានសាមសិបកោដិឆ្នាំ។

Verse 39

सप्त षष्टिस्तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु / विशतिश्च सहस्राणि कालो ऽयं साधिकं विना

លើសពីនេះ មាននិយុតៈហុកសិបប្រាំពីរ និងពីរម៉ឺនទៀត; នេះហើយជាកាល ដោយគ្មានសំណល់បន្ថែម។

Verse 40

मन्वन्तरस्य संख्यैषा संख्या विद्भिर्द्विजैः स्मृता / मन्वन्तरस्य कालो ऽयं युगैः सार्द्धं च कीर्त्तितः

នេះជាចំនួនមន្វន្តរ ដែលទ្វិជបណ្ឌិតបានចងចាំ; កាលនៃមន្វន្តរនេះ ក៏ត្រូវបានពោលរួមជាមួយយុគទាំងឡាយផងដែរ។

Verse 41

चतुः साहस्रयुक्तं वै प्राकृतं तत्कृतं युगम् / त्रेताशिष्टं प्रवक्ष्यामि द्वापरं कलिमेव च

ក្រឹតយុគដ៏ធម្មជាតិ នោះមានចំនួនបួនពាន់; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពី ត្រេតា ទ្វាបរ និងកលិយុគផងដែរ។

Verse 42

युगपत्समयेनार्थो द्विधा वक्तुं न शक्यते / क्रमागतं मया ह्येतत्तुभ्यं नोक्त युग द्वयम्

មិនអាចនិយាយអត្ថន័យជាពីរបែបក្នុងពេលតែមួយបានទេ; ដូច្នេះ អ្វីដែលមកតាមលំដាប់នេះ ខ្ញុំមិនបាននិយាយជាយុគពីរដល់អ្នកទេ។

Verse 43

ऋषिवंशप्रसंगेन व्याकुलत्वात्तथैव च / अत्र त्रेतायुगस्यादौ मनुः सप्तर्षयश्च ये

ដោយសារ​ការ​លើកឡើង​អំពី​វង្ស​ត្រកូល​នៃ​ឥសី ទើប​ចិត្ត​ក៏​រំខាន; នៅទីនេះ ក្នុង​ដើម​កាល​នៃ​ត្រេតាយុគ មាន​មនុ និង​សប្តឥសី​ទាំងឡាយ។

Verse 44

श्रौत स्मार्त्त च ते धर्म ब्रह्मणानुप्रचौदितम् / दाराग्निहोत्रसंबन्धमृग्यजुः सामसंहितम्

ធម៌ស្រោត និងស្មារតរបស់ពួកគេ ត្រូវបានព្រះព្រហ្មា​ជំរុញ—រួមទាំងធម៌គ្រួសារ ការភ្ជាប់នឹង​អគ្និហោត្រ និង​សំហិតា​ឋានៈ រិគ-យជុះ-សាម។

Verse 45

इत्यादिलक्षणं श्रौतं धर्म सप्तर्षयो ऽब्रुवन् / परंपरागतं धर्म स्मार्त्तं चाचारलक्षणम्

ធម៌ស្រោតដែលមានលក្ខណៈដូច្នេះ សប្តឥសីបានប្រកាស; ហើយធម៌ស្មារតដែលស្នងតាមប្រពៃណី មានលក្ខណៈជាអាចារៈ ក៏បានពណ៌នាផងដែរ។

Verse 46

वर्णाश्रमाचारयुतं मनुः स्वायंभुवो ऽब्रवीत् / सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा च वै

មនុ ស្វាយម្ភូវ បានប្រកាសធម៌ដែលភ្ជាប់នឹងអាចារៈវណ្ណ-អាស្រម—ដោយសច្ចៈ ព្រហ្មចរិយៈ ស្រុតិ (វេទ) និងតបស៍។

Verse 47

तेषां तु तप्ततपसा आर्षेणोपक्रमेण तु / सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा

តាមតបស៍ដ៏ក្តៅគគុករបស់ពួកគេ និងតាមការចាប់ផ្តើមបែបអារិសី (អារិស) នៅដើមត្រេតាយុគ ក៏ដូចគ្នាសម្រាប់សប្តឥសី និងមនុផងដែរ។

Verse 48

अबुद्धिपूर्वकं तेषामक्रियापूर्वमेव च / अभिव्यक्तास्तु ते मन्त्रास्तारकाद्यैर्निदर्शनैः

មន្ត្ររបស់ពួកគេ មិនមែនកើតពីការគិតបង្កើតជាមុន ឬមានសកម្មភាពជាមុនទេ; វាបានបង្ហាញខ្លួនតាមនិមិត្តសញ្ញាដូចផ្កាយជាដើម។

Verse 49

आदिकल्पे तु देवानां प्रादुर्भूतास्तु याः स्वयम् / प्राणाशेष्वथ सिद्धीनामन्यासां च प्रवर्त्तनम्

នៅក្នុងកល្បដំបូង សិទ្ធិរបស់ទេវតាដែលកើតឡើងដោយខ្លួនឯង; ពេលពលជីវិតស្រកថយ សិទ្ធិផ្សេងៗក៏ចាប់ផ្តើមដំណើរការ។

Verse 50

आसन्मन्त्रा व्यतीतेषु ये कल्पेषु सहस्रशः / ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिभायामुपस्थिताः

មន្ត្រដែលមាននៅក្នុងកល្បរាប់ពាន់ដែលកន្លងទៅ មន្ត្រទាំងនោះបានត្រឡប់មកបង្ហាញក្នុងប្រាជ្ញាផ្ទៃក្នុងរបស់ពួកគេវិញ។

Verse 51

ऋचो यजूंषि सामानि मन्त्रश्चाथर्वणानि तु / सप्तर्षिभिस्तु ते प्रोक्ताः स्मार्त्तं धर्मं मनुर्जगौ

ឫក យជុ សាម និងមន្ត្រអថರ್ವ—ទាំងនេះត្រូវបានសប្តឫសិប្រកាស; ហើយធម៌ស្មារតៈ មនុបានពោលចែង។

Verse 52

त्रेतादौ संहिता वेदाः केवला धर्मसेतवः / संरोधादायुषश्चैव वर्त्स्यन्ते द्वापरेषु वै

នៅដើមយុគត្រេតា វេទមានតែរូបសំហិតា ជាស្ពាននៃធម៌ប៉ុណ្ណោះ; ដោយអាយុកាលស្រកថយ នៅយុគទ្វាបរ វានឹងដំណើរការ (ក្នុងសភាពបែងចែក)។

Verse 53

ऋषयस्तपसा वेदान्द्वापरादिष्वधीयते / अनादिनिधिना दिव्याः पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा

ព្រះឫសីទាំងឡាយ ដោយតបស្យា បានសិក្សាវេទ ក្នុងយុគទ្វាបរ និងយុគបន្តៗ។ ព្រះស្វយಂಭូ ដែលជាគ خزានា អនាទិ បានបង្កើតឫសីទេវ្យមុនគេតាំងពីដើម។

Verse 54

सधर्माः सव्रताः सांगा यथाधर्मं युगेयुगे / विक्रियन्ते समानार्था वेदवादा यथायुगम्

ព្រះវេទវចនៈ ដែលមានធម៌ វ្រត និងវេទាង្គរួមគ្នា ប្រព្រឹត្តទៅតាមធម៌ក្នុងគ្រប់យុគ។ អត្ថន័យនៅដដែល ប៉ុន្តែទម្រង់ពាក្យប្រែប្រួលតាមយុគ។

Verse 55

आरंभयज्ञाः क्षत्राश्च हविर्यज्ञा विशस्तथा / परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु जपयज्ञा द्विजोत्तमाः

ក្សត្រិយៈធ្វើអារំភយជ្ញៈ ហើយវៃស្យៈធ្វើហវិរ្យជ្ញៈ។ សូទ្រធ្វើបរិចារ្យជ្ញៈ (យជ្ញៈនៃការបម្រើ) និងទ្វិជឧត្តមធ្វើជបយជ្ញៈ។

Verse 56

तदा प्रमुदिता वर्णास्त्रेतायां धर्मपालिताः / क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनस्तथा

នៅពេលនោះ ក្នុងត្រេតាយុគ វណ្ណៈទាំងឡាយដែលធម៌បានថែរក្សា មានសេចក្តីរីករាយ—មានការអនុវត្តពិធីកម្ម មានពូជពង្ស សម្បូរបែប និងសុខសាន្ត។

Verse 57

ब्राह्मणाननुर्त्तन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियान्विशः / वैश्यानुवर्त्तिनः शुद्राः परस्परमनुव्रताः

ក្សត្រិយៈអនុវត្តតាមព្រាហ្មណៈ វៃស្យៈអនុវត្តតាមក្សត្រិយៈ។ សូទ្រអនុវត្តតាមវៃស្យៈ—ទាំងអស់គ្នាស្មោះត្រង់ចំពោះវិន័យរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក។

Verse 58

शुभाः प्रवृत्तयस्तेषां धर्मा वर्णाश्रमास्तथा / संकल्पितेन मनसा वाचोक्तेन स्वकर्मणा

អាកប្បកិរិយារបស់ពួកគេជាមង្គល; ធម៌វណ្ណាអាស្រមក៏ដូចគ្នា—ដោយសង្កల్పក្នុងចិត្ត ដោយពាក្យដែលបាននិយាយ និងដោយកម្មរបស់ខ្លួន។

Verse 59

त्रेतायुगे च विफलः कर्मारंभः प्रसिद्ध्यति / आयुर्मेधा बलं रूपमारोग्यं धर्मशीलता

នៅត្រេតាយុគ សូម្បីការចាប់ផ្តើមកម្មដែលឥតផលក៏ល្បីល្បាញ; អាយុវែង ប្រាជ្ញា កម្លាំង រូបសម្បត្តិ សុខភាព និងសីលធម៌កើនឡើង។

Verse 60

सर्वसाधारणा ह्येते त्रेतायां वै भवं त्युत / वर्णाश्रमव्यवस्थानं तेषां ब्रह्मा तदाकरोत्

ឱ ភវៈ! នៅត្រេតាយុគ អ្វីៗទាំងនេះជារឿងសាមញ្ញសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់; នៅពេលនោះ ព្រះព្រហ្មបានរៀបចំប្រព័ន្ធវណ្ណាអាស្រមសម្រាប់ពួកគេ។

Verse 61

पुनः प्रजास्तु ता मोहाद्धर्मा स्तानप्यपालयन् / परस्परविरोधेन मनुं ताः पुनरभ्ययुः

បន្ទាប់មក ពួកប្រជាជនដោយសារភាពវង្វេង មិនបានរក្សាធម៌ទាំងនោះទេ; ដោយការប្រឆាំងគ្នាទៅវិញទៅមក ពួកគេបានត្រឡប់ទៅរកមនុវិញ។

Verse 62

पुनः स्वायंभुवो दृष्ट्वा याथातथ्यं प्रजापतिः / ध्यात्वा तु शतरूपायां पुत्रौ स उदपादयत्

បន្ទាប់មក ស្វាយಂಭូវ ប្រជាបតិ បានឃើញសភាពតាមពិត ហើយបានធ្វើសមាធិលើ សតរូបា ដើម្បីបង្កើតកូនប្រុសពីរនាក់។

Verse 63

प्रियव्रतो त्तानपादौ प्रथमौ तौ मोहीक्षितौ / ततः प्रभृति राजान उत्पन्ना दण्डधारिणः

ព្រីយវ្រត និង ឧត្តានបាទ ត្រូវបានរាប់ថាជាព្រះមហាក្សត្រដំបូងទាំងពីរ; ចាប់តាំងពីពេលនោះ ព្រះមហាក្សត្រអ្នកកាន់ទណ្ឌៈ (ឈើច្បាប់) ក៏កើតមាន។

Verse 64

प्रजानां रञ्जनाच्चैव राजानस्ते ऽभवन्नृपाः / प्रच्छन्न पापास्तैर्ये च न शक्यास्तु नराधिपैः

ដោយសារបានធ្វើឲ្យប្រជាជនរីករាយ ព្រះមហាក្សត្រទាំងនោះត្រូវបានហៅថា ‘ន្រឹប’; ហើយពួកគេបានទប់ស្កាត់បាបលាក់លៀម ដែលអធិបតីដទៃមិនអាចទប់បាន។

Verse 65

धर्मराजः स्मृतस्तेषां शास्ता वैवस्वतो यमः / वर्णानां प्रविभागाश्च त्रेतायां संप्रकीर्त्तिताः

សម្រាប់ពួកគេ វైవស្វត យម ត្រូវបានចងចាំថាជា ‘ធម្មរាជ’ និង ‘សាស្តា’ អ្នកពិន័យ; ហើយនៅយុគត្រេតា ការបែងចែកវណ្ណៈក៏ត្រូវបានប្រកាស។

Verse 66

संभृताच्च तदा मन्त्रा ऋषिभिर्ब्रह्मणः सुतैः / यज्ञाः प्रवर्त्तिताश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः

នៅពេលនោះ ឥសីដែលជាព្រះបុត្ររបស់ព្រះព្រហ្ម បានប្រមូលមន្តទាំងឡាយ; ហើយនៅពេលដដែល ព្រះទេវតាបានចាប់ផ្តើមយជ្ញ។

Verse 67

यामशुक्रार्जितैश्चैव सर्वसाधन संभृतैः / सार्द्धं विश्वभुजा चैव देवेन्द्रेण महौजसा

ដោយអ្វីៗដែលយាម និង សុក្របានសម្របសម្រួលទុក ព្រមទាំងសម្ភារៈគ្រប់យ៉ាង ដោយរួមជាមួយវិશ્વភុជ និងទេវេន្ទ្រាអ្នកមានឫទ្ធិធំ (ពួកគេបានរួមគ្នា)។

Verse 68

स्वायंभुवेंऽतरे देवैर्यज्ञस्तैः प्राक्प्रवर्त्तितः / सत्यं जपस्तपो दानं त्रेताया धर्म उच्यते

ក្នុងមន្វន្តរ​ស្វាយម្ភូវៈ ព្រះទេវតាបានចាប់ផ្តើមយជ្ញៈតាំងពីមុន; ក្នុងយុគត្រេតា សច្ចៈ ជបៈ តបៈ និងទាន ត្រូវហៅថា ធម្មៈ។

Verse 69

तदा धर्म्मसहस्रान्ते ऽहिंसाधर्मः प्रवर्त्तते / जायन्ते च तदा शूरा आयुष्मन्तो महाबलाः

នៅពេលនោះ ក្នុងចុងបញ្ចប់នៃធម្មៈមួយពាន់ អហിംសាធម្មៈចាប់ផ្តើមរីកចម្រើន; ហើយក៏កើតមានវីរបុរស អាយុវែង និងកម្លាំងមហិមា។

Verse 70

व्यस्तदण्डा महाभागा धर्मिष्ठा ब्रह्मवादिनः / पद्मपत्रायताक्षाश्च पृथूरस्काः सुसंहताः

ពួកគេដាក់ដណ្ឌៈចោល ជាមហាភាគ មានសេចក្តីស្ថិតស្ថេរនៅក្នុងធម្មៈ និងជាអ្នកប្រកាសព្រះព្រហ្ម; មានភ្នែកវែងដូចស្លឹកផ្កាឈូក ទ្រូងទូលាយ និងរាងកាយរឹងមាំសមស្រប។

Verse 71

सिंहातङ्का महासत्त्वा मत्तमातङ्गगमिनः / महाधनुर्द्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्त्तिनः

ពួកគេក្លាហានដូចសិង្ហ មានសត្តវៈដ៏មហិមា ដើរដូចដំរីកំពុងមាត់; ជាអ្នកកាន់ធ្នូធំ ហើយក្នុងយុគត្រេតា ជាចក្រវរតិន (ចក្រពត្រ)។

Verse 72

सर्वलक्षणसम्पूर्मा न्यग्रोधपरिमण्डलाः / न्यग्रोधौ तु स्मृतौ बाहू व्यामो न्यग्रोध उच्यते

ពួកគេសម្បೂರ್ಣដោយលក្ខណៈទាំងអស់ មានទំហំ ‘ន្យគ្រធ-បរិមណ្ឌល’ (ដូចរង្វង់ដើមវត)؛ ដៃទាំងពីរត្រូវចងចាំថា ‘ន្យគ្រធ’ ហើយមួយ​វ្យាមៈ​ក៏ត្រូវហៅថា ‘ន្យគ្រធ’ ដែរ។

Verse 73

व्यामे नैवोछ्रयो यस्य सम ऊर्द्धं तु देहिनः / समोछ्रयपरीणाहो ज्ञेयो न्यग्रोधमण्डलः

អ្វីដែលមានទទឹង និងកម្ពស់លើរាងកាយស្មើគ្នា ហើយកម្ពស់ និងបរិមាត្រក៏ស្មើគ្នា នោះគួរដឹងថា​ជា ‘វង់ន្យគ្រូធ’។

Verse 74

चक्रं रथो मणिर्भार्या निधिरश्वो गजस्तथा / सप्तैतानि च रत्नानि सर्वेषां चक्रवर्तिनाम

ចក្រ រថ មណី ភរិយា និធិ សេះ និងដំរី—ទាំងប្រាំពីរនេះជារ័ត្នរបស់ចក្រវរតីទាំងអស់។

Verse 75

चक्रं रथो मणिः खड्गश्चर्मरत्नं च पञ्चमम् / केतुर्निधिश्च सप्तैव प्राणहीनानि चक्षते

ចក្រ រថ មណី ដាវ រត្នៈជាខែលជាទីប្រាំ កេតុ (ទង់) និងនិធិ—ទាំងប្រាំពីរនេះត្រូវបានហៅថា​អសត្វ (គ្មានជីវិត)។

Verse 76

भार्या पुरोहितश्चैव सेनानी रथकृच्च यः / मन्त्र्यश्वः कलभश्चैव प्राणिनः सप्त कीर्त्तिताः

ភរិយា ពុរោហិត មេយោធា អ្នកធ្វើរថ មន្ត្រី សេះ និងកលភ (ដំរីក្មេង)—ទាំងប្រាំពីរនេះត្រូវបានកត់សរសើរថា​ជា​សត្វមានជីវិត។

Verse 77

रत्नान्येतानि दिव्यानि संसिद्धानि महात्मनाम् / चतुर्दश विधेयानि सर्वेषां चक्रवर्त्तिनाम्

រត្នៈទេវីទាំងនេះបានសម្រេចសម្បូរដល់មហាត្មា; សម្រាប់ចក្រវរតីទាំងអស់ វាត្រូវបានរាប់ជា ១៤ ប្រការ ដែលគួរត្រូវមាន។

Verse 78

विष्णोरंशेन जायन्ते पृथिव्यां चक्रवर्त्तिनः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह

ដោយអំសៈរបស់ព្រះវិษ្ណុ ព្រះមហាក្សត្រចក្រវរតិនកើតឡើងលើផែនដី; ក្នុងមន្វន្តរ​ទាំងអស់ ទាំងអតីត និងអនាគត ក៏ដូចគ្នា។

Verse 79

भूतभव्यानि यानीह वर्त्तमानानि यानि च / त्रेतायुगे च तान्यत्र जायन्ते चक्रवर्त्तिनः

អ្វីៗដែលជាអតីត និងអនាគត ព្រមទាំងអ្វីដែលកំពុងមាននៅបច្ចុប្បន្ន—ទាំងអស់នោះ នៅយុគត្រេតា កើតជាព្រះមហាក្សត្រចក្រវរតិននៅទីនោះ។

Verse 80

भद्राणीमानि तेषां वै भवन्तीह महीक्षिताम् / अत्यद्भुतानि चत्वारि बलं धर्मः सुखं धनम्

សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រអ្នកថែរក្សាផែនដីទាំងនោះ នៅទីនេះមានមង្គលទាំងនេះ; អស្ចារ្យបំផុត៤យ៉ាងគឺ កម្លាំង ធម៌ សុខ និងទ្រព្យ។

Verse 81

अन्योन्यस्याविरोधेन प्राप्यन्ते तु नृपैः समम् / अर्थो धर्मश्च कामश्च यशो विजय एव च

ដោយគ្មានការប្រឆាំងគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រះមហាក្សត្រទទួលបានទាំងអស់ជាមួយគ្នា—អត្ថៈ ធម៌ កាមៈ កិត្តិយស និងជ័យជម្នះ។

Verse 82

ऐश्वर्येणाणिमाद्येन प्रभुशक्त्या तथैव च / श्रुतेन तपसा चैव मुनीनभिभवन्ति वै

ដោយអៃશ્વર્ય—សិទ្ធិដូចអណិមា​ជាដើម—និងអំណាចជាអធិបតី, ព្រមទាំងចំណេះដឹងតាមស្រុតិ និងតបៈ, ពួកគេពិតជាលើសលប់មុនីទាំងឡាយ។

Verse 83

बलेन तपसा चैव देवदानवमानवान् / लक्षणैश्चैव जायन्ते शरीरस्थैरमानुषैः

ដោយកម្លាំង និងតបៈ ទេវៈ ទានវៈ និងមនុស្ស កើតមានជាមួយនឹងលក្ខណៈលើសមនុស្សដែលស្ថិតនៅក្នុងកាយ។

Verse 84

केशाःस्निग्धा ललाटोच्चा जिह्वा चास्य प्रमार्जिनी / ताम्रप्रभोष्टनेत्राश्च श्रीवत्साश्चैद्ध्वरोमशाः

សក់រលោង ថ្ងាសខ្ពស់ អណ្តាតបរិសុទ្ធករ; បបូរមាត់ និងភ្នែកមានពន្លឺពណ៌ទង់ដែង; ទ្រូងមានសញ្ញា ស្រីវត្ស និងរោមកាយក្រាស់។

Verse 85

आजानुबाहवस्छैव तदाम्रहस्ताः कटौ कृशाः / न्यग्रोधपरिणाहाश्च सिंहस्कन्धास्तु मेहनाः

ដៃវែងដល់ជង្គង់ ដៃមានពណ៌ទង់ដែង ចង្កេះស្ដើង; ទ្រូងទូលាយដូចដើមន្យគ្រន្ធ (ប៉ៃ) ស្មាដូចសត្វសിംហា និងមានកម្លាំងមហា។

Verse 86

गजेद्रगतयश्चैव महाहनव एव च / पादयोश्चक्रमत्स्योन्तु शङ्खपद्मौ तुहस्तयोः

ដំណើរដើរដូចដំរីមហា និងថ្គាមធំ; នៅបាតជើងមានសញ្ញាចក្រ និងត្រី; នៅដៃមានសញ្ញាសង្ខ និងផ្កាឈូក។

Verse 87

पञ्चाशीतिसहस्राणि ते राजन्त्यजरा नृपाः / असंगगतयस्तेषां चतस्रश्चक्रवर्त्तिनाम्

ព្រះមហាក្សត្រដែលមិនចាស់ទាំងនោះ គ្រងរាជ្យ៨៥,០០០ឆ្នាំ; ហើយសម្រាប់ចក្រវർത്തិ មានចលនាដ៏ ‘មិនមានឧបសគ្គ’ ចំនួនបួន។

Verse 88

अन्तरिक्षे समुद्रि च पाताले पर्वतेषु च / इज्या दानं तपः सत्यं त्रेतायां धर्म उच्यते

ទាំងនៅលើអាកាស ក្នុងសមុទ្រ ក្នុងបាតាល និងលើភ្នំ ធម៌ក្នុងយុគត្រេតា គឺ យជ្ញៈ ទាន តបៈ និងសច្ចៈ។

Verse 89

तदा प्रवर्त्तते धर्मो वर्णाश्रमविभागशः / मर्यादास्थापनार्थं च दण्डनीतिः प्रवर्त्तते

នៅពេលនោះ ធម៌ដំណើរការតាមការបែងចែកវណ្ណៈ និងអាស្រម; ហើយដើម្បីស្ថាបនាមર્યាទា នីតិទណ្ឌ (daṇḍanīti) ក៏ត្រូវបានអនុវត្ត។

Verse 90

त्दृष्टपुष्टाः प्रजाः सर्वा अरोगाः पूर्णमानसाः / एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतायुगविधौस्मृतः

នៅពេលនោះ ប្រជាទាំងអស់រឹងមាំ សុខសប្បាយ គ្មានជំងឺ និងមានចិត្តពេញលេញ; ហើយតាមវិធានយុគត្រេតា វេទមានតែមួយ ប៉ុន្តែត្រូវបានចងចាំថាមានបួនបាទ។

Verse 91

त्रीणि वर्षसहस्राणि तदा जीवन्ति मानवाः / पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण तु

នៅពេលនោះ មនុស្សរស់បានបីពាន់ឆ្នាំ; ហើយនៅក្នុងការរុំព័ទ្ធដោយកូនចៅ ពួកគេស្លាប់ទៅតាមលំដាប់កាល។

Verse 92

एष त्रेतायुगे धर्मस्त्रेतासंध्यां निबोधत / त्रेतायुगस्वभावानां संध्या पादेन वर्त्तते / संध्यापादः स्वभावस्तु सोंऽशपदेन तिष्ठति

នេះជាធម៌ក្នុងយុគត្រេតា; ចូរយល់ដឹងអំពី “សន្ធ្យា-ត្រេតា” ផង។ សន្ធ្យានៃសភាពយុគត្រេតា ដំណើរការដោយមួយបាទ; ហើយបាទនៃសន្ធ្យានោះ ស្ថិតនៅជាផ្នែកមួយ (អំសៈ)។