Previous Verse
Next Verse

Shloka 151

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

आगमादनुमा नाच्च प्रत्यक्षदुपपत्तितः / परिक्ष्य निपुणं बुद्ध्या श्रद्धातव्यं विपश्चिता

āgamādanumā nācca pratyakṣadupapattitaḥ / parikṣya nipuṇaṃ buddhyā śraddhātavyaṃ vipaścitā

ដោយអាគមៈ ការអនុមាន និងហេតុផលនៃការមើលឃើញផ្ទាល់—ក្រោយពិនិត្យយ៉ាងជំនាញដោយប្រាជ្ញា—អ្នកប្រាជ្ញគួរតាំងសទ្ធា។

आगमात्from scripture/tradition
आगमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootआगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
अनुमानात्from inference
अनुमानात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootअनुमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
also
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
प्रत्यक्ष-उपपत्तितःfrom empirical proof/direct verification
प्रत्यक्ष-उपपत्तितः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootप्रत्यक्ष (प्रातिपदिक) + उपपत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (प्रत्यक्षस्य उपपत्तिः)
परिक्ष्यhaving examined
परिक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-ईक्ष् (धातु)
Formकृदन्त (ल्यप्/क्त्वान्त-अव्यय, gerund): ‘having examined’
निपुणम्carefully/skillfully (the matter)
निपुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिपुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण
बुद्ध्याwith intellect
बुद्ध्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
श्रद्धातव्यम्should be accepted with faith
श्रद्धातव्यम्:
Vidhi/Anushasana (विधि)
TypeVerb
Rootश्रद्धा + √धा (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय, gerundive/passive necessity); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विपश्चिताby the wise person
विपश्चिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविपश्चित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन (विपश्चिता = विपश्चिता [instrumental])