Adhyaya 17
Prakriya PadaAdhyaya 1737 Verses

Adhyaya 17

Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam (Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta)

អធ្យាយនេះរៀបរាប់ជាសំណួរ–ចម្លើយ៖ ព្រះឥសីសួរ សូត្រ បកស្រាយអំពីតំបន់ជិតភារតៈ គឺ គិំពុរុសវರ್ಷ និង ហរិវರ್ಷ ហើយបន្តទៅ អិលាវ្រឹតវർഷ កណ្ដាលជុំវិញមេរុ។ គាត់ពណ៌នាសម្រស់ និងសម្បូរបែបនៃដីដ្ឋាន លក្ខណៈរាងកាយប្រជាជន អាហារ/រស និងអាយុវែង ពុំមានជំងឺ និងទុក្ខ។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាលក្ខខណ្ឌពន្លឺពិសេសនៅអិលាវ្រឹត (គ្មានកម្តៅ/ពន្លឺព្រះអាទិត្យធម្មតា) និងគុណលក្ខណៈមនុស្សល្អឥតខ្ចោះ។ ចុងក្រោយមានការវាស់វែងតាមយោជនៈ អំពីទិសដៅ និងវិសាលភាពមេរុ ដូចជាផែនទីតូចមួយក្នុងសាស្ត្រពុរាណ។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रदृमहापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे भारतवर्मतं नाम षोडशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः यच्च किंपुरुषं वर्षं हरिवर्षं तथैव च / आचक्ष्व नो यथातत्त्वं कीर्त्तितं भारतं त्वया

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌមហាបុរាណ» ភាគដើមដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងអនុសង្គបាទទី២ ជំពូកទី១៦ ឈ្មោះ «ភារតវර්មត»។ ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «សូមពន្យល់យើងអំពីសច្ចធម៌នៃ កិំពុរុષវර්ษ និង ហរិវර්ษ; អ្នកបានសរសើរ ភារតវර්ษ រួចហើយ»។

Verse 2

सूत उवाच शुश्रूषा यत्र वो विप्रास्तच्छृणुध्वमतन्द्रिताः / प्लक्षखण्डः किंपुरुषे सुमहान्नन्दनोपमः

សូត្រាបាននិយាយថា៖ «ឱ វិប្រាទាំងឡាយ! សូមស្តាប់ដោយមិនប្រហែស នូវអ្វីដែលអ្នកចង់ដឹង។ ក្នុងកិំពុរុષវර්ษ មាន ផ្លក្សខណ្ឌ ដ៏ធំទូលាយ ដូចសួន នន្ទន»។

Verse 3

दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे स्मृता / सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसो पमाः

នៅកិំពុរុષវර්ษ គេរំលឹកថា អាយុកាលមានដល់ដប់ពាន់ឆ្នាំ។ បុរសមានពណ៌ដូចមាស ហើយស្ត្រីស្រស់ស្អាតដូចអប្សរា។

Verse 4

अनामया अशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः / जायन्ते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः

មនុស្សនៅទីនោះគ្មានជំងឺ គ្មានទុក្ខសោក ហើយមានចិត្តរីករាយជានិច្ច។ អ្នកដែលកើតនៅទីនោះភ្លឺរលោងដូចមាសដែលបានកំដៅ។

Verse 5

वर्षे किंपुरुषे पुण्ये वृक्षो मधुवहः शुभः / तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्

ក្នុងកិំពុរុષវර්ษដ៏បរិសុទ្ធ មានដើមឈើមង្គលឈ្មោះ «មធុវហ»។ កិំពុរុષទាំងអស់នៅទីនោះបានផឹករសដ៏ប្រសើរពីវា។

Verse 6

ततः परं किंपुरुषो हरिवर्षः प्रचक्षते / महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः

បន្ទាប់ពីនោះ លើសពីដែនកិម្បុរុសៈ គេហៅថា “ហរិវರ್ಷៈ”; មនុស្សនៅទីនោះកើតមានពណ៌ភ្លឺរលោងដូចប្រាក់ដ៏មហិមា។

Verse 7

देवलोकच्युताः सर्वे देवानूकाश्च सर्वेशः / हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुफम्

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃសព្វសត្វ! នៅទីនោះ សព្វគ្នាជាអ្នកធ្លាក់ចុះពីលោកទេវ និងជាអ្នកបម្រើតាមទេវតា; នៅហរិវർഷៈ មនុស្សទាំងអស់ផឹកទឹកអំពៅដ៏បរិសុទ្ធ។

Verse 8

एकादश सहस्राणि वर्षाणां तु निरामयाः / हरिवर्षे तु जीवन्ति सर्वे मुदितमानसाः

នៅហរិវർഷៈ មនុស្សទាំងអស់រស់នៅដោយគ្មានជំងឺរយៈពេលដប់មួយពាន់ឆ្នាំ ដោយចិត្តរីករាយ។

Verse 9

न जरा बाधते तत्र न म्रियन्ते च ते ऽचिरात् / मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्

នៅទីនោះ ភាពចាស់មិនរំខានពួកគេ ហើយពួកគេក៏មិនស្លាប់ដោយឆាប់រហ័សដែរ។ វർഷៈកណ្ដាលដែលខ្ញុំបាននិយាយ មាននាមថា “អិលាវ្រឹត”។

Verse 10

न तत्र सूर्यस्तपति न तु जीर्यन्ति मानवाः / चन्द्रसूर्यै सनक्षत्रौ न प्रकाशाविला वृते

នៅទីនោះ ព្រះអាទិត្យមិនក្តៅឆេះ ហើយមនុស្សក៏មិនចាស់ជរា; នៅអិលាវ្រឹត គ្មានពន្លឺពីព្រះច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងផ្កាយទាំងឡាយឡើយ។

Verse 11

पद्मप्रभाः पद्बवर्णास्तथा पद्बनिभेक्षणाः / पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः

នៅទីនោះ មនុស្សកើតមកមានពន្លឺដូចផ្កាឈូក មានពណ៌ដូចផ្កាឈូក មានភ្នែកដូចផ្កាឈូក ហើយក្រអូបដូចស្លឹកផ្កាឈូក។

Verse 12

जंबूफलरसाहारा अनिष्यन्दाः सुगन्धिनः / मनस्विनो भुक्तभोगाः सत्कर्मफलभोगिनः

ពួកគេយកទឹកផ្លែជាំប៊ូជាអាហារ មិនមានការស្រកស្រាយ ឬសឹកស្រាល មានក្លិនក្រអូប មានចិត្តមាំមួន បានសោយសុខ និងសោយផលនៃកុសលកម្ម។

Verse 13

देवलोकच्यताश्चैव महारजतवाससः / त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः

ទោះបីធ្លាក់ចេញពីលោកទេវតាក៏ដោយ ពួកគេស្លៀកពាក់អាវពណ៌ប្រាក់ដ៏អធិក; នរជនប្រសើរទាំងនោះមានអាយុដល់ដប់បីពាន់ឆ្នាំ។

Verse 14

आयुः प्रमाणं जीवन्ति ये तु वर्ष इलावृते / मेरोः प्रतिदिशं यच्च नवसाहस्रविस्तृतम्

អ្នកដែលរស់នៅក្នុងអិលាវ្រឹតវರ್ಷ មានជីវិតដល់ពេញកំណត់អាយុ; ហើយពីភ្នំមេរុទៅគ្រប់ទិស មានការពង្រីកទំហំដល់៩,០០០ យោជន។

Verse 15

योजनानां सहस्राणि षट्त्रिंशत्तस्य विस्तरः / यतुरस्रं समन्ताच्च शरावाकारसंस्थितम्

ទំហំរបស់វាមាន៣៦,០០០ យោជន; វាមានរាងចតុរាស្រ្តជុំវិញ ហើយស្ថិតក្នុងទម្រង់ដូចចានក្រឡុក (śarāva)។

Verse 16

मेरोः पश्चिमभागे तु नवसाहस्रसम्मिते / चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि गन्धमादनपर्वतः

នៅផ្នែកខាងលិចនៃភ្នំមេរុ ក្នុងតំបន់មានមាត្រដ្ឋាន៩ពាន់យោជន៍ មានភ្នំគន្ធមាទន វិសាលដល់៣២ពាន់យោជន៍។

Verse 17

उदग्दक्षिणतश्चैव आनीलनिषधायतः / चत्वारिंशत्सहस्राणि परिवृद्धो महीतलात्

ទៅទិសជើង និងទិសត្បូង តាមបណ្តោយជួរភ្នំអានីល និងនិષធ វាខ្ពស់ឡើងពីផ្ទៃដីដល់៤០ពាន់យោជន៍។

Verse 18

सहस्रमवगाढश्च तावदेव च विस्तृतः / पूर्वेण माल्यवाञ्छैलस्तत्प्रमाणः प्रकीर्त्तितः

វាជ្រៅចុះមួយពាន់យោជន៍ ហើយទទឹងក៏ស្មើគ្នា; ខាងកើត ភ្នំមាល្យវាន ក៏ត្រូវបានពោលថាមានមាត្រដូចគ្នា។

Verse 19

दक्षिणेन तु नीलश्च निषधश्चोत्तरेण तु / तेषां मध्ये महामेरुः स्वैः प्रमाणैः प्रतिष्ठितः

ខាងត្បូងមានភ្នំនីល និងខាងជើងមានភ្នំនិષធ; នៅកណ្ដាលរវាងទាំងពីរ មហាមេរុតាំងมั่นតាមមាត្ររបស់ខ្លួន។

Verse 20

सर्वेषामेव शैलानामवगाढो यथा भवेत् / विस्तरस्तत्प्रमाणः स्यादायामो नियुतं स्मृतः

សម្រាប់ភ្នំទាំងអស់ តាមដែលមានជម្រៅ (អវគាឍ) ប៉ុន្មាន ក៏ឲ្យចាត់ទុកទទឹងមានប៉ុន្មានដូចគ្នា; ចំណែកប្រវែង ត្រូវបានស្ម្រឹតិហៅថា ‘និយុត’។

Verse 21

वृत्तभावास्समुद्रस्य महीमण्डलभावतः / आयामाः परिहीयन्ते चतुरस्रसमाः स्मृताः

ដោយសារសភាពមូលរបស់សមុទ្រ និងសភាពមណ្ឌលផែនដី វិសាលភាពរបស់វាក៏ថយចុះតាមលំដាប់; គេរាប់ថាស្មើនឹងរូបចតុកោណ។

Verse 22

इलावृतं चतुष्कोणं भिन्दन्ती मध्यभागतः / प्रभिन्नाञ्जनसंकाशा जम्बूरसवती नदी

ទន្លេជំបូរ​សវតី បែកកាត់ដែនអិលាវ្រឹតដែលមានរាងចតុកោណពីកណ្ដាល ហើយមានពន្លឺខ្មៅដូចថ្មអញ្ជនដែលបែក។

Verse 23

मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे निषधस्योत्तरेण च / सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः

នៅជាយខាងត្បូងនៃភ្នំមេរុ និងខាងជើងនៃភ្នំនិષធ មានដើមជំបូធំអមតៈមួយ ឈ្មោះ “សុទർശន”។

Verse 24

नित्यपुष्पफलोपेतः सिद्धचारणसेवितः / तस्य नाम्ना समा ख्यातो जम्बूद्वीपो वनस्पतेः

ដើមនោះមានផ្កា និងផ្លែជានិច្ច ហើយត្រូវបានសេវាបូជាដោយពួកសិទ្ធ និងចារណ; ដោយនាមរបស់វនស្បតិនោះ ដែននេះបានល្បីថា “ជំបូទ្វីប”។

Verse 25

योजनानां सहस्रं च शतं चान्यन्महात्मनः / उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवं स्पृशति सर्वतः

កម្ពស់នៃព្រះរាជាដើមឈើដ៏មហានោះ មានមួយពាន់ និងបន្ថែមមួយរយយោជន; វាស្ទើរតែប៉ះមេឃគ្រប់ទិស។

Verse 26

अरत्नीनां शतान्यष्टावेकषष्ट्यधिकानि तु / फलप्रमाणं संख्यातमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

ព្រះឥសីអ្នកឃើញសច្ចធម៌បានរាប់កំណត់ថា ទំហំផ្លែជាំបូ ស្មើនឹង ៨៦៨ អរត្នី (មាត្រដៃ/កំភួន)។

Verse 27

पतमानानि तान्युर्व्यां कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् / तस्या जम्ब्वाः फलरसो नदी भूत्वा प्रसर्प्पति

ពេលផ្លែទាំងនោះធ្លាក់ចុះលើផែនដី វាបង្កសំឡេងដ៏ធំ; ហើយទឹកផ្លែជាំបូ ក្លាយជាទន្លេហូររាលដាល។

Verse 28

मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलं विशत्यधः / तं पिबन्ति सदा त्दृष्टा जंबूरसमिलावृते

ទន្លេនោះវង់ជុំវិញភ្នំមេរុ (ប្រទក្សិណា) ហើយចូលចុះក្រោមតាមឫសដើមជាំបូ; អ្នកនៅអិលាវ្រឹត តែងតែផឹកវាជានិច្ច។

Verse 29

जंबूफलरसे पीते न जरा बाधते तु तान् / न क्षुधा न श्रमश्चापि न मृत्युर्न च तन्द्रि तम्

ពេលបានផឹកទឹកផ្លែជាំបូហើយ ជរាមិនអាចរំខានពួកគេបានទេ; គ្មានឃ្លាន គ្មាននឿយហត់; គ្មានមរណៈ និងគ្មានស្រវឹងងងុយ។

Verse 30

तत्र जांबूनदं नाम कनकं देवभूषमम् / इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्

នៅទីនោះ មានមាសឈ្មោះ ‘ជាំបូនដ’ ដែលសមស្របជាគ្រឿងអលង្ការរបស់ទេវតា; វារលោងភ្លឺដូចឥន្ទ្រគោបក។

Verse 31

सर्वेषां वर्षवृक्षाणां शुभः फलरसः स्तुतः / स्कन्नं भवति तच्छुभ्रं कनकं देवभूषणम्

ក្នុងចំណោមដើមឈើនៃវស្សាទាំងអស់ ទឹករសផ្លែដ៏មង្គលត្រូវបានសរសើរ; វាហូរធ្លាក់ចុះក្លាយជាមាសសុទ្ធភ្លឺថ្លា ជាគ្រឿងអលង្ការរបស់ទេវតា។

Verse 32

तेषां मूत्रं पुरीषं च दिक्षु सर्वासु सर्वशः / ईश्वरानुग्रहाद्भूमिर्मृताश्च ग्रसते तु तान्

ទឹកនោម និងអសាររបស់ពួកគេរាលដាលទៅគ្រប់ទិសទាំងអស់; ដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់ឥશ્વរ ផែនដី និងសូម្បីអ្នកស្លាប់ក៏លេបពួកគេដែរ។

Verse 33

रक्षःपिशाचयक्षाश्च सर्वे हैमवतः स्मृताः / हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाः साप्सरोगणाः

រាក្សស ពិសាច និងយក្ស—ទាំងអស់ត្រូវបានចងចាំថាស្ថិតនៅហៃមវត; នៅហេមកូដា គួរដឹងថាមានគន្ធព្វជាមួយក្រុមអប្សរា។

Verse 34

सर्वे नागस्तु निषधे शेषवासुकितक्षकाः / महामेरौ त्रयस्त्रिंशत्क्रीडन्ते यज्ञियाः सुराः

នៅនិសធ មាននាគទាំងអស់ ដូចជា សេស វាសុកិ និងតក្សក; នៅមហាមេរុ ទេវតាសាមសិបបី ដែលសមរម្យសម្រាប់យជ្ញា កំពុងកម្សាន្ត។

Verse 35

नीले तु वैदूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः / दैत्यानां दानवानां चर् श्वेतः पर्वत उच्यते

នៅភ្នំនីលាដែលពោរពេញដោយកែវវೈទូរ្យ មានសិទ្ធ និងព្រហ្មឫសីដ៏បរិសុទ្ធស្ថិតនៅ; ចំណែកទីលំនៅរបស់ទೈត្យ និងទានវ ត្រូវហៅថា ‘ភ្នំស្វេត’។

Verse 36

शृङ्गवान्पर्वतश्रेष्ठः पितॄणां प्रतिसंचरः / नवस्वेतेषु वर्षेषु यथाभागं स्थितेषु वै

ស្រីង្គវាន ជាភ្នំប្រសើរបំផុត គឺជាផ្លូវសញ្ចររបស់ពិត្រទេវ; ហើយក្នុងស្វេតវರ್ಷទាំង៩ ពួកគេឋិតតាមភាគរបស់ខ្លួន។

Verse 37

भूतान्युपनिविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च / तेषां विवृद्धिर्बहुधा दृश्यते दिव्यमानुषी / न संख्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया तु बुभूषताम्

នៅទីនោះ សត្វភាវៈជាច្រើនបានស្ថិតនៅ—ខ្លះមានចលនា ខ្លះថេរ; ការរីកចម្រើនរបស់ពួកគេឃើញបានជាច្រើនបែប ទាំងទេវភាព និងមនុស្សភាព។ ចំនួនរបស់ពួកគេមិនអាចរាប់អស់បានទេ; អ្នកប្រាថ្នាចង់ដឹងគួរទទួលដោយសទ្ធា។

Frequently Asked Questions

Kiṃpuruṣa-varṣa, Harivarṣa, and the central Ilāvṛta-varṣa are presented as adjacent/related zones within Jambūdvīpa’s Meru-centered arrangement, enabling a comparative cosmographic profile around Bhārata-varṣa.

The sample indicates Meru’s directional spread (prati-diśam) and yojana-based dimensions (including very large numerical extents and a described geometric form), reflecting the Purāṇic practice of mapping space via standardized units.

No. The provided verses are predominantly geographic and ethnographic (varṣa descriptions, lifespans, environmental features, Meru measurements) rather than dynastic catalogs or Śākta narrative cycles like Lalitopākhyāna.