Shloka 16
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
यस्त्वयं नवमो द्वीपस्तिर्यगायाम उच्यते / कृत्स्नं जयति यो ह्येनं सम्राडित्यभिधीयते
Transliteration
yastvayaṃ navamo dvīpastiryagāyāma ucyate / kṛtsnaṃ jayati yo hyenaṃ samrāḍityabhidhīyate
Translation
កោះទី៩នេះហៅថា ‘តិរយគាយាម’; អ្នកណាឈ្នះវាទាំងស្រុង គេហៅថា ‘សម្រដ្ឋ’ (ចក្រភព)។
Word by Word
यःwhich; he who
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
नवमःninth
नवमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनवम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal adjective)
द्वीपःisland/continent
द्वीपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
तिर्यग्transverse; crosswise
तिर्यग्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतिर्यक् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयुक्तं विशेषणम्; (तिर्यग्-आयामः इति समासे पूर्वपद)
आयामःextent; dimension
आयामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
कृत्स्नम्the whole; entire
कृत्स्नम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying implied object)
जयतिconquers
जयति:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
एनम्this (him/it)
एनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद्/एनद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
सम्राट्universal monarch
सम्राट्:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootसम्राट् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; उपाधि/नाम
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक-अव्यय (quotative)
अभिधीयतेis designated/called
अभिधीयते:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअभि + धा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)