Shloka 1
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपदे वृष्णिवंशानुकीर्त्तनं नामैकसप्ततितमो ऽध्यायः // ७१// सूत उवाच मनुष्यप्रकृतीन्देवान्कीर्त्यमानान्निबोधत / संकर्षणो वासुदेवः प्रद्युम्नः सांब एव च
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapade vṛṣṇivaṃśānukīrttanaṃ nāmaikasaptatitamo 'dhyāyaḥ // 71// sūta uvāca manuṣyaprakṛtīndevānkīrtyamānānnibodhata / saṃkarṣaṇo vāsudevaḥ pradyumnaḥ sāṃba eva ca
Translation
ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌមហាបុរាណ ភាគមធ្យម ដែលព្រះវាយុបានប្រកាស មានជំពូកទី៧១ ឈ្មោះ ‘ការសរសើរវង្សវೃಷ್ಣី’। សូតាបាននិយាយថា—ចូរស្តាប់ទេវតាដែលមានសភាពដូចមនុស្ស ដែលកំពុងត្រូវបានសរសើរ៖ សង្គර්ષណ, វាសុទេវ, ប្រទ្យុម្ន និង សាំប។
Word by Word
इतिthus
इति:
Prakarana-suchaka (प्रकरणसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-निपात (quotative particle)
श्री-ब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्री-ब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वायु-प्रोक्तेspoken by Vāyu
वायु-प्रोक्ते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + √वच् (धातु)
Formतत्पुरुष-समास (वायुनाऽ प्रोक्तम्); कृदन्त (क्त/PPP) ‘प्रोक्त’; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (विशेष्य ‘महापुराणे’)
मध्यम-भागेin the middle section
मध्यम-भागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तृतीयthird
तृतीय:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formक्रमवाचक-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (विशेष्य ‘अध्यायः’/पदं)
उपोद्घात-पदेin the introductory section
उपोद्घात-पदे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्घात (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वृष्णि-वंश-अनुकीर्तनम्the recounting of the Vrishni lineage
वृष्णि-वंश-अनुकीर्तनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृष्णि (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + अनुकीर्तन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वृष्णीनां वंशस्य अनुकीर्तनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामnamed
नाम:
Nama-karaka (नामनिर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formनाम-निपात (particle meaning ‘called/named’)
एक-सप्तति-तमःseventy-first
एक-सप्तति-तमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + सप्तति (प्रातिपदिक) + तम (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (एकसप्ततिः=71) + तम-प्रत्यय (ordinal); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (विशेष्य ‘अध्यायः’)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मनुष्य-प्रकृतीन्having human nature
मनुष्य-प्रकृतीन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक) + प्रकृति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मनुष्यस्य प्रकृतिः येषाम्); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (विशेष्य ‘देवान्’)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
कीर्त्यमानान्being praised/being recounted
कीर्त्यमानान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√कीर्त् (धातु)
Formकृदन्त (शानच्/वर्तमान-कर्तरि-प्रयोगे passive sense) ‘कीर्त्यमान’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (विशेष्य ‘देवान्’)
निबोधतunderstand/learn
निबोधत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन
संकर्षणःSaṃkarṣaṇa
संकर्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंकर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वासुदेवःVāsudeva
वासुदेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रद्युम्नःPradyumna
प्रद्युम्नः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साम्बःSāmba
साम्बः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसाम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed/just
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (particle of emphasis)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)