Shloka 1
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः // ६७// ऋषय ऊचुः मरुतेन कथं कन्या राज्ञे दत्ता महात्मना / किंवीर्याश्च महात्मानो जाता मरुतकन्यया
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde dhanvantarisaṃbhavādivarṇanaṃ nāma saptaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ // 67// ṛṣaya ūcuḥ marutena kathaṃ kanyā rājñe dattā mahātmanā / kiṃvīryāśca mahātmāno jātā marutakanyayā
Translation
ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌមហាបុរាណ ដែលព្រះវាយុបានពោល ក្នុងភាគមធ្យម បាទឧបោទ្ធាតទីបី មានជំពូកទី៦៧ ឈ្មោះ “ពិពណ៌នាអំពីការកើតមានរបស់ធន្វន្តរិ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត”។ ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «មហាត្មា មរុត បានប្រគល់កូនស្រីឲ្យព្រះរាជា ដោយរបៀបណា? ហើយពីកូនស្រីមរុត នោះ មហាត្មាអ្នកមានវីរភាពណាខ្លះបានកើតឡើង?»
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootश्री-ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक; श्री + ब्रह्माण्ड)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय: ‘श्रीमत् ब्रह्माण्डम्’
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा-पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवायु-प्रोक्त (प्रातिपदिक; वायु + प्रोक्त)
Formकृदन्त-विशेषण; ‘प्रोक्त’ (क्त) from √वच्; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ: ‘वायुनाऽ/वायोः प्रोक्ते’
मध्यमभागेin the middle section
मध्यमभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यम-भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय
तृतीयthird
तृतीय:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)
उपोद्धातपादेin the introductory quarter/section
उपोद्धातपादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धात-पाद (प्रातिपदिक; उपोद्धात + पाद)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: ‘उपोद्धातस्य पादः’
धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनम्the narration beginning with Dhanvantari’s birth
धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनम्:
Karta (कर्ता/Title-subject)
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि-संभव-आदि-वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘धन्वन्तरिसंभवस्य आदीनां वर्णनम्’
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञासूचक-अव्यय (indeclinable indicating name)
सप्तषष्टितमःsixty-seventh
सप्तषष्टितमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त-षष्टि-तम (प्रातिपदिक; सप्तषष्टि + तम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (numeral) + तम-प्रत्यय (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मरुतेनby Marut
मरुतेन:
Karana (करण/Instrument-Agent)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
कन्याa maiden/daughter
कन्या:
Karma (कर्म; in passive construction)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राज्ञेto the king
राज्ञे:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
दत्ताwas given
दत्ता:
Kriya (क्रिया; passive predicate)
TypeVerb
Rootदत्त (प्रातिपदिक; √दा धातु)
Formकृदन्त; क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् आत्मा यस्य’
किंवीर्याःof what valor
किंवीर्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिम्-वीर्य (प्रातिपदिक; किम् + वीर्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ: ‘किं वीर्यं येषाम्’ (of what prowess)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
महात्मानःgreat-souled ones
महात्मानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय
जाताःwere born
जाताः:
Kriya (क्रिया; predicate)
TypeVerb
Rootजात (प्रातिपदिक; √जन् धातु)
Formकृदन्त; क्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘born’ (predicate)
मरुतकन्ययाfrom Marut’s daughter
मरुतकन्यया:
Karana (करण/Source-mother)
TypeNoun
Rootमरुत-कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मरुतः कन्या’