Shloka 2
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
अतीत्य सुबहून्देशान्वनानि सरितस्तथा / आसेदुरचलश्रेष्ठं क्रमेण मुनिपुङ्गवाः
Transliteration
atītya subahūndeśānvanāni saritastathā / āseduracalaśreṣṭhaṃ krameṇa munipuṅgavāḥ
Translation
ក្រោយឆ្លងកាត់ប្រទេសជាច្រើន ព្រៃ និងទន្លេនានា ព្រះមុនីដ៏ឧត្តមទាំងនោះ បានទៅដល់ភ្នំដ៏ប្រសើរបំផុតដោយលំដាប់។
Word by Word
अतीत्यhaving passed beyond
अतीत्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअति+इ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having crossed/passed’
सुबहून्very many
सुबहून्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु+बहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय/उपसर्गपूर्वक विशेषण
देशान्regions; countries
देशान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
वनानिforests
वनानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सरितःrivers
सरितः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; (सरित्-शब्दस्य द्वितीया बहुवचनम् = सरितः)
तथाalso; likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यार्थक (also; likewise)
आसेदुःthey reached
आसेदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+सद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
अचलश्रेष्ठम्the best mountain
अचलश्रेष्ठम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअचल+श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘श्रेष्ठः अचलः’ (best mountain)
क्रमेणgradually; in order
क्रमेण:
Karana (करण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd, Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (in due order/gradually)
मुनिपुङ्गवाःthe foremost sages
मुनिपुङ्गवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि+पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मुनिनां पुङ्गवाः’ (bulls among sages)